HERENTALS, provincie Antwerpen

Herentals heeft een voor Vlaanderen kenmerkende ontstaansgeschiedenis. In de 12de eeuw was er een allodium van de Sint-Waldetrudiskerk te Mons, Bergen, dat een nederzetting vestigde rond de huidige Bovenkerk; ten noorden daarvan, bij de Kleine Nete, ontstond ongeveer tegelijkertijd een koopmansnederzetting onder Brabants recht, die in 1209 stadsrecht verkreeg van Hendrik 1, hertog van Brabant. Geleidelijk groeiden beide nederzettingen naar elkaar toe. Maar tot het einde van Herentals het Ancien Régime bleven er twee heren te Herentals. In de 14de eeuw bloeide hier de lakennijverheid, zoals in vele kleine Brabantse steden; in de 16de eeuw ontwikkelde zich de linnennijverheid. Tijdens de Boerenkrijg, 1798, stond de stad aan de zijde van de opstandelingen.
Sint-Waldetrudiskerk of Bovenkerk
Ruime kerk, een van de kleine kathedralen van Vlaanderen, in Brabantse gotiek, met vieringtoren en dwarsschip uit het begin van de 14de eeuw, koor en schip uit de 15de eeuw. Ze bezit gebeeldhouwde kapitalen, een opmerkelijk laatgotisch eikenhouten retabel van Paschier Jan Borreman uit Brussel, eind 15de eeuw, met De marteling van de H.H. Crispinus en Crispinianus, een barok koorgestoelte en barokke biechtstoelen, een Romaanse doopvont in Doornikse steen , een orgelbuffet en doksaal van Verbuecken en schilderijen van o.a. Frans Franeken de Oude, 17de eeuw, een Herentals schilder.
Begijnhof
Gesticht in 1266; dit is het oudste begijnhof van de Kempen. Er resten nog: een beschermd poortgebouw, de begijnhofkerk, gotisch met barok meubilair, een aantal opvallende 17de-eeuwse huizen, o.m. het Fondatiehuis, en de infirmerie uit 1715.
Besloten Hof of Sint-Jozefdal
Voor de norbertinessen gesticht in 1410; in 1836 door de franciscanessen overgenomen. Het huidige aanzicht is uit de 17de eeuw: poortgebouw, convent, proosdij. De gotische kapel uit de 15de eeuw werd in de 18de eeuw deels afgebroken, maar in 1855 opnieuw opgebouwd.
Sint-Elisabethgasthuis
Ook al vroeg gesticht, 1253. Er zijn nog vier gebouwen overgebleven uit de 17de eeuw: poortgebouw, kapel, klooster en een grote schuur. De nieuwe gebouwen dateren uit 1938 en 1965.
Stadhuis
Dit is de voormalige Lakenhalle, herbouwd in 1534, met belfort uit 1590, beiaard van 50 klokken. In het stadhuis is het Fraikinmuseum ingericht; het bevat 94 sculptuurmodellen van de beeldhouwer K.A. Fraikin,1817-1893. In de raadzaal hangt een hedendaags wandtapijt van Gaspard de Wit, 1959.
Andere bezienswaardigheden
Van de oude wallen en poorten uit de 14de eeuw zijn nog de Zandpoort en de Bovenpoort overgebleven. Er zijn ook nog mooie burgerijhuizen en kleine kastelen te zien.
Omgeving
Morkhoven, 8 km Z
De toren van de neogotische Sint-Nicolaaskerk dateert uit de 13de en 15de eeuw. Op de Bertheide staat het Museum Schedelhof, met een verzameling dierenschedels uit de gehele wereld.
Noorderwijk, 5 km Z
Bij de neogotische Sint-Bavokerk hoort een stevige westtoren in Kempische baksteengotiek, 15de eeuw. De kapel van Onze-Lieve-Vrouw-van-'t-Zand heeft meubilair uit de 17de en 18de eeuw dat deels uit de vroegere dorpskerk stamt.
Olen, 4 km ZO
Deze plaats is in heel Vlaanderen bekend vanwege de tinnen pot met de drie oren van keizer Karel V. De gotische Sint-Martinuskerk, met zijbeuken uit 1777, heeft een vieringtoren in zandsteen en een fraai rococomeubilair. De pastorie is uit 1769.
Vorselaar, 8 km NW
De driebeukige Sint-Pieterskerk bezit nog een koor, middenbeuk en westtoren uit de 15de en 16de eeuw. De uivormige spits van de toren dateert uit 1761. In Vorselaar staat bovendien het imposante waterslot de Borrekens, dat teruggaat tot de 13de eeuw. Wat men nu ziet, is een neogotische reconstructie uit de tweede helft van de 19de eeuw.
** Zie hier voor: "Hoe maak ik een printversie van de pagina"?