Een eerste woonkern, rond de burcht van de graaf van Leuven, bevond zich op de plaats van het Groot-Begijnhof en werd vernietigd door de Noormannen. Toen deze in 891 te Leuven werden verslagen, bouwde Lambert I zijn burcht wat verderop, ook op een eiland in de Dijle, de huidige Vismarkt. Deze kern ontwikkelde zich in de 12de eeuw, vooral in oostelijke en zuidelijke richting, tot een kruispunt van wegen, huidige Grote Markt. Er kwam een eerste stadsomwalling en in de 14de eeuw een tweede. In de 14de eeuw verplaatste de graaf, nu hertog van Brabant geworden, zijn residentie naar Brussel.
Stichting Universiteit    ▲
De stichting van de universiteit in 1425 bracht de stad nieuwe impulsen, nieuwe industrieën en een nieuwe infrastructuur. In 1750 werd Leuven het centrum van een handelsroute naar Midden-Europa. De stad heeft in de twee wereldoorlogen veel te verduren gehad: in 1914 staken Duitse troepen delen van de stad en de universiteit in brand en in 1944 werd de oude stadskern getroffen door geallieerde bombardementen.
Kerkelijke bouwkunst    ▲
Sint-Pieterskerk, Grote Markt
Dit gebouw lijkt meer op een kleine kathedraal. In 1410 begon men aan de bouw van deze hooggotische kerk in Brabantse gotiek. Sulpitius van der Vorst begon met het koor; andere bouwmeesters volgden hem op: leden uit het geslacht Keldermans, M. de Layens, Alart du Hameel, 15de en 16de eeuw. Het formidabele westerwerk heeft een aanzet voor drie torens, die echter nooit van de grond kwamen. Bij het bombardement van 1944 werd de kerk zwaar getroffen, maar is nadien, ontdaan van latere toevoegingen, door R. Lemaire in een zeer zuivere stijl hersteld. Het meubilair is zeer waardevol: koorgestoelte, koordoksaal, sacramentstoren, kansel, Sedes Sapientiae, Triomfgroep, vroeggotische graftomben van graven van Leuven, 13de eeuw. Zeer belangrijk zijn Dirc Bouts Laatste Avondmaal  en Marteling van Sint-Erasmus, (zesde de zevende afb. van boven. U kunt de schilderijen uitvergroten). De kerkschat bevat o.m. fraaie liturgische gewaden, zilverwerk en twee Brusselse wandtapijten.
Onze-Lieve-Vrouw-ten-Predikheren, 0.-L.-Vrouwstraat
Deze vroegere kerk van het dominicanenklooster, thans parochiekerk, is het vroegste voorbeeld van gotiek in Vlaanderen. In de 18de eeuw werd de gehele kerk gemoderniseerd, ook het meubilair werd aangepast.
Sint-Gertrudiskerk, Half-Maartstraat
De voormalige abdijkerk is vroeg-l4de-eeuws. De opengewerkte spits van de toren is door Jan van Ruisbroeck ontworpen. De Onze-Lieve-Vrouwekapel en de sacramentskapel werden resp. in de 15de en 16de eeuw aangebouwd. De kerk werd in 1944 zwaar getroffen en daarna grondig gerestaureerd. Te zien zijn het opmerkelijke laatgotische koorgestoelte, praalgraven van abten, een triomfkruis en een reliekhouder van Sinte-Geertrui.
Sint-Jacobskerk, St.-Jacobsplein
Oorspronkelijk een Romaans gebouw, zoals de westertoren laat zien. Eind 13de, begin 14de eeuw begon men aan de gotische kerk. Twee schilderijen van Barend van Orley. Wegens latent gevaar voor instorting zijn veel inrichtingsstukken ondergebracht in de Pastorie en in de musea van de stad.
Sint-Michielskerk, Naamsestraat
Deze voormalige jezuïetenkerk werd in 1650-1666 door Willem Hesius in weelderige barokstijl gebouwd. Het is een klassiek voorbeeld van de combinatie van de traditionele basilicale bouw met een centraalbouw. De sculpturale voorgevel staat bekend als 'het altaar buiten de kerk'. Een van de zeven wonderen van Leuven.  Door het bombardement in 1944 ging er veel verloren, maar er bleven o.a. schilderijen van Erasmus Quellien en P.J. Verhaghen bewaard.
De zeven wonderen van Leuven    ▲
In de oudheid kende men de zeven wereldwonderen, o.a. de hangende tuinen van Babylon, de Kolos van Rhodos, de piramide van Cheops, ... Toen de studenten in de 16de eeuw dit vernamen, zochten en vonden ze in Leuven eveneens 7 wonderen.
*  De mensen gaan onder de wortels der bomen.
Boven op de Tervuursepoort groeiden enkele olmen.
*  De levenden gaan onder de doden.
Aan de Tiensestraat stond de Hoelstratepoort, waarboven een deel van het kerkhof van de Sint-Michielskerk lag.
*  Het water vloeit tegen de stroom in.
Door de werking der sluizen kon men het water van een arm van de Dijle stroomopwaarts doen vloeien.
*  De toren lager dan de kerk.
Op de sacristij van het Karmelietenklooster stond een torentje dat niet hoger kwam dan de nok van het dak van de kerk.
*  Het altaar buiten de kerk.
De barokke gevel van de Sint-Michielskerk en de vele trappen hebben de vorm van een altaar uit de 17de eeuw.
*  De toren zonder nagels.
De toren van de Sint-Geertruikerk is in tegenstelling tot de meeste torens niet met leien of pannen bedekt waardoor er geen nagels werden gebruikt, maar heeft een opengewerkte stenen spits.
*  De klok buiten de toren
Eén van de klokken van de Sint-Jacobskerk hangt buiten de kerk. Momenteel bestaan alleen nog de drie laatste 'wonderen'. De anderen zijn in de loop der eeuwen verdwenen.
Sint-Quintinuskerk,  Naamsestraat
Laatgotische kerk, in Brabantse gotiek opgetrokken in de tweede helft van de 15de eeuw naar plannen van M. de Layens. Het meubilair is barok. De westertoren heeft nog Romaanse fundamenten.
Burgelijke bouwkunst     ▲
Groot-Begijnhof, Schapenstraat
Dit complex werd ca. 1230 gesticht tussen twee armen van de Dijle en in de 17de Leuven, St.-Pieterskerk, detail kansel Leuven 129 eeuw uitgebreid over de Dijle heen. Het is fraai gerestaureerd en wordt thans bewoond door studenten. De begijnhofkerk Sint-Jan- de-Doper is een sober eenbeukig gebouw zonder westertoren en zonder dwarsschip; ze is eveneens fraai gerestaureerd, en wel in vroeg 14de-eeuwse stijl.
Het Klein-Begijnhof
In de nabijheid van de Gertrudiskerk en tot 1631 daarbij horend, is slechts gedeeltelijk bewaard gebleven.
Universiteitscolleges
Deze zijn zeer talrijk en vele zijn redelijk goed bewaard gebleven. Er is allereerst de Universiteitshalle op de Oude Markt, een in 1317 voor de stad gebouwde lakenhalle die in 1425 aan de pas opgerichte universiteit werd overgedragen. Tijdens het Ancien Régime was het de bibliotheek van de universiteit. Deze werd door de Duitsers in 1914 in brand gestoken: 300 000 oude tot zeer oude boeken gingen verloren. Met Amerikaans kapitaal werd een nieuwe universiteitsbibliotheek opgericht, Ladeuzeplein; deze bibliotheek ging in 1940 in vlammen op, toen vergingen er 1 miljoen boeken.
Stadhuis, Grote Markt
 Een der opvallendste gebouwen van de Brabantse hoge gotiek. Het is gebouwd door Matthijs de Layens, de Leuvense bouwmeester, in de eerste helft van de 15de eeuw. De binnenafwerking dateert uit 1468. Wat uitzonderlijk is voor een stadhuis in Brabant: het heeft geen toren. Belfort en wachttoren hadden in de 15de eeuw geen functie meer. Het bouwwerk ziet eruit als een prachtig opengewerkt schrijn en staat in sterk contrast tot de strenge kerkelijke Brabantse gotiek van de Sint-Pieterskerk aan de overkant van de straat. De 230 grote en 52 kleine gevel- en torennissen werden tussen 1852 en 1872 versierd niet beelden van de hertogen van Brabant, geleerden en kunstenaars.
 Tafelrond, Grote Markt
 Dit in 1480-1487 door Matthijs de Layens gebouwde huis der gilden, ambachten en rederijkerskamer werd in 1817 gesloopt en vervangen door een classicistisch gebouw dat in 1914 zwaar gehavend werd. Bij het herstel ging men uit van een vereenvoudigde reconstructie van het oorspronkelijke huis.
Oude huizen
Leuven telt nog talrijke, gerestaureerde of niet-gerestaureerde, oude panden: in de Naarnsestraat: Van 1t Sestich, Limburg; aan de Vismarkt: Die Roode Rose, In de dry Schepen, Die dry Heringen, De Vischbank; in de Mechelsestraat: De drie Walvis- schen, In de Warande. Musea Archief en Museum van het Vlaams Studentenleven, Mgr. Ladeuzeplein 21, ondergebracht in de Universiteitsbibliotheek. Vele aspecten van het studentenleven, zoals verenigingen en tal van Vlaamse faculteiten, komen hier aan bod.
Colleges    ▲
Heilige-Geestcollege, gesticht in 1442; het huidige barokke complex dateert uit de 17de en 18de eeuw.
College van de Heilige Ivo of der Baccalaurei, gesticht in 1483, voor de studenten in de rechten; sedert 1775 een classicistisch gebouw.
College der Dry Tongen of Collegium Trilingue, op initiatief van Erasmus, door H. Busleyden gesticht in 1517; in de 16de en 17de eeuw tot een complex uitgebouwd; in 1806 werd het een industriecomplex, maar de interne structuur bleef goed bewaard.
Pauscollege, 1523-1524, door paus Adrianus VI aan de universiteit geschonken; het huidige imposante complex dateert uit de 18de eeuw.
College De Valk, in 1543 opgericht en in 1546 aan de faculteit des Artes geschonken; de rechtervleugel dateert uit 1631, de linkervleugel werd in 1783 naar plannen van C. Fisco gebouwd.
Savoiecollege, in 1547 gesticht; het huidige complex werd in 1757 grondig herbouwd; het herbergt het Stedelijk Museum Van der Kelen.
Vandalecollege, gesticht door Pieter van Dale, in 1568 in baksteenarchitectuur opgetrokken, bedoeld voor arme studenten.
Hollandcollege, thans deel van het Paridaensinstituut, in 1617 door Rovenius opgericht als studiehuis   voor de Noord-Nederlandse priesters, en onder beheer van Corn. Jansenius; in de tuin bleef de Janseniustoren bewaard, waar Jansenius zijn bekende 'Augustinus' schreef. Maria-Theresiacollege, in 1778 door de keizerin van Oostenrijk opgericht als Seminarie voor Godgeleerdheid; in 1826 werd het onder koning Willem I met een Grote en een Kleine Aula uitgebreid, heide in classicistische stijl.
Enkele andere colleges
Zijn stichtingen uit de 16de en 17de eeuw, die echter hun huidige aanzicht kregen in de 18de eeuw: College van Premonstreit, Koningscollege, Luxemburgecollege, Villerscollege, Arrascollege, Vigliuseollege, Drievuldigheidscollege.
Musea     ▲
Museum de Spoelbergh de Lovenjoel, in de Universiteitsbibliotheek
Zeldzame boeken, en porseleinverzameling.
Provinciaal Museum Van Rumbeeck-Piron
Museum gewijd aan het werk van het schilderspaar met dezelfde naam.
Stedelijk Brouwerijmuseum, in de kelders van het stadhuis
Inrichtingen, werktuigen van brouwerijen. Er zijn in Leuven altijd veel brouwerijen gewees, voor o.a. de studenten.
Stedelijk Museum Van der Kelen-Mertens, Savoyestraat 6, in het voormalig Savoiecollege
Sedert kort als modelmuseum ingericht. Beelden en schilderijen vanaf de 15de eeuw, ook van de zgn. Leuvense School, 15de en 16de eeuw. Pronkstukken: een Heilige Drievuldigheid, toegeschreven aan Rogier van der Weyden; een Sedes Sapientiae, Maaslandse sculptuur uit de 1lde-12de eeuw; een Christus-op-de-Koude-Steen, Leuvens werk uit de 16de eeuw; een Graflegging van Christus, een unieke beeldengroep uit het begin van de 16de eeuw.
Stedelijk Museum voor Kerkelijke Kunst, ondergebracht in de Sint-Pieterskerk
Zilverwerk, misgewaden, sculpturen en schilderijen.
Omgeving      ▲
Heverlee, 2 km Z
Er is allereerst de norbertijnenabdij van Park, in 1129 gesticht. Deze abdij is een opmerkelijk architectonisch geheel, met gebouwen uit de 16de, 17de en 18de eeuw. Zij speelde een belangrijke intellectuele en politieke rol in Brabant tijdens het Ancien Régime. Voorts is er de priorij van de celestijnen, in 1531 gesticht en gebouwd door R. Keldermans; alleen het fraaie laatgotische kloosterpand, de kloosterhoeve en een bijgebouw uit 1726 bleven bewaard. Het Kasteel van Arenberg werd door Willem van Croy gebouwd en door Filips II van Croy uitgebreid. Nadien kwamen de Arenbergs in het bezit van kasteel en park. Sinds 1921 hoort het geheel bij de universiteit van Leuven. In feite is het complex in de 19de eeuw in neogotische stijl verbouwd. Toch blijft het een fraai geheel. R. Lemaire liet o,m. een Romaanse kapel herrijzen in het Arenbergpark, 1965.
Kessel-Lo, 4 km 0
Bezit de voormalige benedictijnenabdij van Vlierbeek, een schitterend voorbeeld van classicistische architectuur.
Informatie     ▲
-  Een bijzonder fraai en handzaam is de Toeristische infogids / 2005 Leuven, 255 pag . U vindt hier alle gewenste gegevens.
-  De brochures Leuven Stadsplan met Stadswandelingen is onmisbaar.
-  Op de Toeristische kaart provincie Vlaams-Brabant, ziet u duidelijk westelijk de Groene Gordel (om Brussel), oostelijk Hageland en daar tussen in Leuven aangegeven.
-  Fraai zijn ook de boekjes  De Groene Gordel een ontdekking, 198 pag., en Het Hageland waar anders?, 192 pag.
In&Uit Leuven
Waarvoor kunt u bij ons terecht?
Fan van muziek, theater of dans? Last van festivalkoorts? Graag een nachtje op hotel of zin in een stadswandeling met een gids? Dan is In&Uit Leuven jouw vertrekpunt!
Of je nu student, Leuvenaar of toerist bent, onze onthaalmedewerkers geven je met plezier de nodige inlichtingen over het vrijetijdsaanbod in Leuven: de belangrijkste evenementen, bezienswaardigheden, attracties en tentoonstellingen. Ze zoeken voor jou de meest geschikte fiets- en wandelroutes en infobrochures over Leuven en omgeving. Én ze helpen je graag aan tickets voor de voorstellingen van 30CC, het cultuurcentrum van Leuven.
Dat is nog niet alles… Je kan bij In&Uit Leuven ook zelf wat grasduinen in tal van brochures en je keuze maken uit het ruime folderaanbod. Je kan er ook even stilstaan bij de mediaschermen voor de culturetoeristische blikvangers van het moment. Of misschien wil je ter plaatse even een blik werpen op onze In&Uit-website?
Adres
In&Uit Leuven - Stadhuis  -  Naamsestraat 1  -  3000 leuven  -  T: 016 20 30 20  -  F: 016 20 30 03  -  inenuit@leuven.be
Openingsuren
Alle dagen van 10u tot 17u, behalve op zon- en feestdagen in november, december, januari en februari.  Opgelet: de ticketverkoop van 30CC is gedurende het hele jaar gesloten op zondag en maandag.
Internet:     ▲
http://www.leuven.be/  Stad; email: toerisme@leuven.be
, email: museum@leuven.be 
www.kuleuven.be Universiteit Leuven.
www.domusleuven.be  Huisbrouwerij Domus
** Zie hier voor: "Hoe maak ik een printversie van een pagina"?
** Uw "Tablet-pc" en Stedentips voor Trips, een ideale combinatie! ▲