TOURNAI / DOORNIK, provincie Henegouwen

Geschiedenis
Op de plaats waar de heerbaan Boulogne-Bavai de Schelde kruiste, legden de Romeinen een castellum aan dat Turnacum werd genoemd. Zo behoort Doornik, met Tongeren, tot de oudste steden van België. Na de invallen van de Franken vestigden de Salische Franken zich te Doornik en maakten er hun hoofdstad van. Hier werd in 465 Chlodovech, Clovis, geboren en van hieruit ging deze op veroveringstochten naar het zuiden. Doornik kreeg in de 6de eeuw een bisschop. Na de invallen van de Noormannen begon de bloei van de stad. Doornik was sedert 1187 een vrijstad van Frankrijk en werd door keizer Karel V bij de Nederlanden gevoegd. De aanwezigheid van kalksteen deed de steenhouwerij, vooral grafstenen, bloeien; voorts was er lakennijverheid. Doornik was lid van de Vlaamse Hanze en van de Hanze der XVII Steden. In de 15de eeuw werden de wandtapijten wereldberoemd. In de 16de eeuw verbreidde zich hier het calvinisme, en Alexander Farnese kreeg in 1581 opdracht de stad te veroveren. Zij werd toen verdedigd door Christine de Lalaing, standbeeld op de Grote Markt. Doornik is steeds een belangrijk cultureel en religieus centrum geweest. Van hieruit ver- spreidden zich de Schelderomaanse en de Scheldegotische bouwstijlen in Vlaanderen en Kerkelijke bouwkunst
Kathedraal Notre-Dame
Dit is de mooiste kathedraal van België en misschien de belangrijkste in de Nederlanden. Het schip en het transept zijn Romaans, het koor is vroeggotisch. Het schip heeft een vierledige opstand met tribunes, karakteristiek voor de Scheldestijl. De 2 x 9 traveeën tellen honderden verschillende sculpturen op de kapitalen. Het dwarsschip is 66 m lang en wordt aan de buitenkant benadrukt door 4 torens, 83 m hoog. Het heeft bovendien aan heide kanten een drielobbige apsis
met een versierd portaal. De vieringtoren, ook een kenmerk van de Scheldestijl, is 48 m hoog. Deze kathedraal werd gewijd in 1171. Nauwelijks 50 jaar later liet bisschop Walter de Marvis het Romaanse koor afbreken en vervangen door een gotisch koor, dat even lang is als de hoofdbeuk, 58 m, en geinspireerd is op Soissons. De scheiding tussen koor en dwarsschip bestaat uit een groots doksaal in Antwerpse renaissancestijl van Cornelis II Floris de Vriendt . Er zijn interessante muurschilderingen in het dwarsschip en glasramen van Arnold van Nijmegen. Ondanks de beeldenstorm die hier in 1566 woedde, is er heel wat Romaans beeldhouwwerk in de portalen bewaard gebleven. Het westportaal is uit de 16de eeuw en toont afbeeldingen in drie registers, boven Romaans, onder gotisch. Het noordportaal of Porte Mantile is Romaans, evenals het zuidportaal of Porte du Capitole, maar dit laatste is sterk beschadigd. De kathedraal bezit ook belangrijke grafmonumenten, in de muren ingebouwd, en schilderijen van o.a. Rubens, Jordaens, Quinten Matsys, Pourbus de Oude en Maarten de Vos. Rechts in het koor wordt de kerkschat bewaard.
Hier bevindt zich een van de Zeven Wonderen van België, namelijk het verguld zilveren reliekschrijn van Onze-Lieve-vrouw, la Chasse de Notre Dame, in 1205 vervaardigd door Nicolas de Verdun. Dit schrijn vertoont in zijn hoogtewerking reeds gotische trekken. De duidelijk geprofileerde figuren uit het leven van Maria en Jezus staan bijna los van het schrijn, dat eerder de benaming van schatkist, dan die van sarcofaag verdient, hoogte 90 cm; lengte 126 cm; breedte 70 cm. Er zijn bovendien nog het verguld zilveren schrijn van de heilige Eleutherius uit 1247 en een renaissanceschrijn in gedreven zilver. Voorts Atrechtse wandtapijten met de geschiedenis van de heilige Piatus, 1402, een Byzantijns reliekenkruis, een ivoren diptiek en het manuscript van de zgn. Mis van Doornik, 1347, de oudste polyfone mis uit de geschiedenis.
In de 12de en 13de eeuw bouwde men in Doornik niet alleen de kathedraal, het bisschoppelijk paleis, twee grote abdijen, twee ziekenhuizen en een belfort, maar ook elf parochiekerken. Verscheidene van deze kerken hebben een zelfde architecturale geschiedenis als de kathedraal: eerst Romaans, later verbouwd tot gotisch of met gotische delen uitgebreid.
Saint-Jacques
Dit is de belangrijkste van de nog bestaande acht parochiekerken. Het portaal en de toren zijn Romaans. De rest van de kerk is in Scheldegotiek opgetrokken en was in 1275 voltooid. Er zijn de typische drielichtvensters, het afwisselend gebruik van enkele en dubbele zuiltjes in het triforium, en een buitengalerij. Het rijkelijk verlichte koor dateert uit 1368. In het portaal van de toren zijn grafstenen ondergebracht. Voorts bezit de kerk een polychrome Notre-Dame en een koorlezenaar.
Saint-Piat
Deze eveneens op de linker Schelde-oever gelegen kerk is ge- wijd aan de stadspatroon. Ze heeft een Romaans schip en een gotisch koor en is gebouwd volgens het basilicale grondplan. Het meubilair omvat een koorlezenaar uit 1403, een mooi hoofdaltaar en koorgestoelte uit de 17de eeuw en er is edelsmeedwerk uit de 18de eeuw.
Saint-Quentin
De hoofdzakelijk Romaanse kerk werd in 1940 vernield en nadien herbouwd. In het interieur is reeds de overgang naar de gotiek te bespeuren. Deze gotiek komt tot bloei in het transept met dub- bel triforium onder de vieringtoren. Het koor is Romaans maar de kooromgang en kranskapellen zijn gotisch. De imposante vieringtoren en de buitengalerij zijn typische trekjes van de Scheldegotiek. In de kerk staat het grafmonument van Jacques Castaigne, 1327, een liggend beeld compleet met pleurants.
Andere kerkelijke gebouwen
De andere twee kerken op de linkeroever zijn de Sainte-Marguerite en de Sainte-Marie-Madeleine. De eerste heeft een classicistisch interieur uit de 18de eeuw en is sterk verbouwd. De tweede is een vroeggotische kerk met prachtig houtsnijwerk. Op de rechter oever van de Schelde staan de volgende kerken: de Saint-Brice, de Saint-Jean en de Saint-Nicolas. De Saint-Brice werd in 1940 vernield, maar gereconstrueerd. Het is de oudste gotische hallenkerk van België. Er is een crypte uit het begin van de 12de eeuw. Het meubilair ging in 1940 verloren of is opgenomen in de Doornikse musea. De Saint-Jean heeft een gotische toren en een classicistisch schip. In de Saint-Nicolas is het koor Romaans en het schip gotisch, met houten gewelf. Het interieur is in Louis XIV-stijl, lambrisering en biechtstoelen, ingericht.
Burgerlijke bouwkunst Belfort, Grote Markt
Dit belfort is het oudste van België. De onderbouw is uit de 12de eeuw, de bovenbouw werd, na een brand, in 1391 herbouwd, 72 m hoog. Het Doornikse belfort is vrijstaand en daardoor afwijkend van de belforten van Brugge en leper. Het behoort tot het Noordfranse type.
Stadhuis
Dit is ondergebracht in de 18de-eeuwse gebouwen, Parc communal, van de voormalige benedictijnenabdij Saint-Martin, een meesterwerk van de architect L.B. Dewez. Deze abdij is een stichting uit 1095 en was tijdens het Ancien Régime de rijkste abdij in Europa na Monte Cassino. Het complex werd in 1940 verwoest maar zorgvuldig gereconstrueerd in 1970.
Musea
Musée des Beaux-Arts
Dit in 1928 door architect Victor Horta ontworpen museum bezit werk van oude meesters, o.a. van Rogier van der Weyden, die in Doomik werkzaam was, voorts belangrijk werk van Manet, Chez le Père Lathuile, en Belgische schilderkunst uit de 19de en 20ste eeuw.
Musée d'Histoire et d'Archéologie
Het in de voormalige Berg van Barmhartigheid, in de 17de eeuw door Wenzel Cochergher gebouwd, gevestigde museum bezit naast archeologische vondsten, een prachtige collectie Doornikse wandtapijten, 15de-16de eeuw, 18de- en 19de-eeuws porselein en edelsmeedwerk.
Musée du Folklore
Dit museum is ondergebracht in het Maison Tournaisienne, Vlaamse renaissance uit het einde van de 17de eeuw, en is gewijd aan ambachten en volksgebruiken. Het bezit ook de maquette van Doornik, die op last van Lodewijk XIV werd gemaakt.
Musée d'histoire naturelle , cour d'honneur van het stadhuis
Ooit een echt 'rariteitenkabinet', nu een modern museum. Uitgestalde voorwerpen in een levendige presentatie geven een overzicht van het dierenrijk. De dioramazaal geeft een inzicht in de vier Doornikse biotopen: steengroeven, Scheldemoerassen, beboste vlakte en het woud van Bonsecours.
Andere bezienswaardigheden
In Doornik vindt men nog Romaanse en gotische huizen, o.m. nabij de Saint- Brice. Van de eerste omwalling is de Tour Saint-George bewaard gebleven. Van de tweede omwalling uit de 13de eeuw zijn de Tour Marvis en de Tour Saint-Jean, evenals de Pont des Trous over de Schelde bewaard gebleven. In de Tour Henri VIII, een overblijfsel uit de 16de eeuw, bevindt zich thans een wapenuseum. Aan de Grote Markt staat de voormalige lakenhalle in renaissancestijl.
Toeristische informatie:
Vieux Marché aux Poteries 14, 7500 Tournai, tel. 069/22.20.45.
Internet: http://www.tournai.be/

** Uw accommodatie in geheel België kunt U goed boeken via Booking.Country.België. Er zijn 1126  hotels online boekbaar
** Zie hier voor: "Hoe maak ik een printversie van de pagina"?