ERFURT, rendez-vous in het midden van Duitsland, deelstaat Thüringen

Erfurt is de hoofdstad van de deelstaat Thüringen in het groene hart van Duitsland. De stad werd in 742 door Bonifatius gesticht en ontwikkelde zich in de Middeleeuwen tot een machtige handels- en universiteitsstad. Van de toenmalige rijkdom getuigen nog heden talrijke zorgvuldig gerestaureerde renaissance- en vakwerkhuizen, die samen met vele kerken en kloosters en de beroemde Krämerbrücke een van de best bewaard gebleven middeleeuwse stadskernen van Duitsland vormen.
Bezienswaardigheden
Toppers: Mariendom en St.-Severikirche - De Krämerbrücke – Augustijnenklooster (Luthertentoonstelling) - De vakwerk- en renaissancegebouwen - Getuigenissen van de rijkdom van weleer - Een levendige binnenstad
De grootste stad van Thüringen is gekenmerkt door een van de best behouden stadskernen van Duitsland, een aantrekkelijk ensemble van rijke patriciërshuizen en vakwerk. De stad is beroemd om haar unieke Krämerbrücke, de langste bebouwde brug van Europa. Attractiepunten zijn bovendien de bomberg met de Mariendom en de Severikirche, het Augustijnenklooster waar Maarten Luther heeft gewoond en gewerkt, alsmede de citadel Petersberg, een barokke vesting. In het stadhuis op de Fischmarkt kunt u historische wandschilderingen bewonderen, in het slot Molsdorf concerten beluisteren. Verdere architectonische getuigenissen van de geschiedenis: de Kelzerzaal, Statthalterei (voormalig stadhouderlijk kwartier), Haus Dacheröden en Kulturhof Krönbacken.
Ägidienkirche/Krämerbrücke, ten westen van de Wenigemarkt
De brug ligt op de plaats waar de oude oostwest handelsroute de Gera kruist. Zij wordt voor het eerst vermeid in 1156. De huidige bebouwing van de brug, die aan deze kant van de Alpen uniek is, dateert uit de 17de-19de eeuw. In de 32 huisjes (oorspronkelijk 62) zijn thans kunstnijverheids- en antiekwinkels gevestigd. Boven de oostelijke ingang van de brug bevindt zich de Agidienkerk, een vierkant bouwwerk uit de 14de eeuw.
Allerheiligenkirche, Allerheiligen-/hoek Marktstr
Tweebeukige gotische kerk met vierkante westtoren, gebouwd omstreeks 1300. De trapeziumvormige plattegrond werd aangepast aan het bestaande stratenpatroon. In de kerk o.a. een laatgotische pietà (einde 14de eeuw) en een hoofdaltaar uit 1782.
Het Haus zur Engelsburg, Allerheiligenstr. 21
was in de 16de eeuw het trefpunt van de Erfurtse humanistenkring waartoe o.a. Ulrich v. Hutten, Helius Eobanus Hessus en Crotus Rubeanus behoorden.
Andreaskirche, Andreasstr./hoek Webergasse
Na een brand in 1416 werd de oorspronkelijk 13de-eeuwse kerk in hooggotische stijl herbouwd. Boven de hoofdingang een reliëf met de Kruisiging uit ca. 1370.
Augustinerkirche, Augustinerstr. 10
De driebeukige gotische basilica behoorde tot een in 1277 gesticht augustijner heremietenklooster. De bouw werd in 1334 voltooid. De legende van St. Augustinus is uitgebeeld op de vroeg-14de-eeuwse ramen aan de oostzijde. Aan de zuidzijde bevinden zich de kruisgang en de kloostergebouwen zoals de kapittelzaal, de Katharinenkapel en de cel van Luther - Maarten Luther was van 1505 tot 1511 monnik in dit klooster.
Ten westen van de Augustinerkirche staat de gotische Nikolaitoren (ca. 1360) en ten noordoosten de laatgotische Johannistoren (1469-1486).
Barfüszerkirche, Barfüszerstr.
Het driebeukige schip van de gotische basilica, kloosterkerk van de franciscanen, brandde in 1944 uit en bleef slechts als ruïne bewaard. Het eenbeukige koor, evenals de kerk 14de-eeuws, is evenwel onbeschadigd. Het is beslist een bezoek waard wegens de gebrandschilderde ramen uit de 13de eeuw, het laatgotische hoofdaltaar (1445-1446), het zgn. Färberaltar (altaar van het verversgilde ) uit 1410 en de grafplaat voor Cinna v. Vargula (ca. 1370).
Brunnenkapelle, Fischersand
Het gotische bouwwerk werd na een brand in de 15de eeuw herbouwd en voor het laatst gewijzigd in de 19de eeuw. Het behoort thans bij het katholieke seminarie. In de kerk bevinden zich laatgotische houten beelden (15de eeuw) en schilderijen die de geschiedenis van de kapel tonen (na 1700).
Mariendom, Domhügel, zie plattegrond
De dom en de St. Severi, die één complex vormen, bereikt men via een brede trap vanaf het Domplein, de 'Gerade'. Nadat de eerste dom was ingestort, begon men in 1154 met de bouw van een vervanger, een laatromaanse basilica. Ook deze stortte in, zodat alleen de onderste geledingen van de toren romaans zijn. Het laatgotische schip, driebeukig met ongewoon brede zijschepen, dateert van na de tweede instorting (1452). De huidige torenspitsen uit 1849-1854 vervangen de in 1717 afgebrande exemplaren. Het hooggotische koor werd in 1349-1372 opgetrokken. Het staat gedeeltelijk op een kunstmatige verbreding van de domheuvel, gevormd door tongewelven die vanaf de 'Gerade' goed te zien zijn. Onder het koor bevindt zich, gedeeltelijk ingebouwd in de domheuvel, de tweebeukige benedenkerk, die in 1353 werd gewijd. Tegelijk met het koor werd aan de noordzijde van het transept een voorhal gebouwd die wegens haar plattegrond Triangel (=driehoek) wordt genoemd. Dit ter bescherming van de twee rijkversierde portalen, die uit de 13de eeuw dateren. Aan de noordoostzijde ziet men Maria en de twaalf apostelen en in het timpaan een kruisigingsgroep; aan de noordwestkant de wijze en de dwaze maagden met Ecclesia en Synagoge en in het timpaan een Genadestoel.
Inrichting:
romaans stucwerkretabel (ca. 1160), een bronzen luchter, de zgn. Wolfram (eveneens ca. 1160), barok hoofdaltaar uit 1697, doopvont uit 1587, gotisch koorgestoelte (ca. 1350-1360), het Eenhoornaltaar en het laatgotische Heilige Graf in de benedenkerk (ca. 1425). De enorme gebrandschilderde ramen in het koor (15 m hoog) ontstonden tussen 1370 en 1420, verder zijn er talrijke grafmonumenten, O.a. dat voor de graaf van Gleichen en zijn twee vrouwen in de zuidelijke zijbeuk (ca. 1250). Verteld wordt dat de graaf van Gleichen, die tijdens een kruistocht gevangen was genomen, werd bevrijd door een sultansdochter. Hij nam haar mee terug naar huis en zijn vrouw had geen bezwaar. Hans Fridemann maakte de sacramentstoren in de noordelijke zijbeuk (ca. 1594).
Aan de zuidzijde
van de dom bevindt zich de kruisgang, met aan de oostzijde laatromaanse bogen. Hier ziet men ook twee timpaanreliëfs (ca. 1240) met een kruisigingsgroep en de Rechtvaardiging van de Hl. Kunigunde. De Clemenskapel aan de oostzijde werd in 1455 voltooid, de kapit­telzaal bevindt zich aan de zuidkant.
De domschat
omvat een belangrijke verzameling sacrale kunst, o.a. romaans en barok beeldhouwwerk, reliekhouders en textilia (zie vooral het Tristantapijt uit ca. 1380).
Hospitalkirche zum Hl. Geist. Zie Museum für Thüringer Volkskunde.
Kartuizerklooster, Kartäuserstr.
Aan het in 1371 gestichte klooster herinnert nog slechts de barokfaçade van de voormalige kerk (1728, wellicht ontworpen door M. v. Welsch).
Kaufmannskirche, Meienbergstr.
Driebeukige gotische basilica, gebouwd tussen 1291 en 1368 en herbouwd in 1898-1899. Het driezijdig gesloten koor wordt geflankeerd door twee torens. Het meubilair werd gemaakt door de beeldhouwersfamilie Fridemann: het renaissancehoofdaltaar (1625, op het middenpaneel het Laatste Avondmaal) door Hans Fridemann de Jongere en Pau1 Fridemann, de preekstoel (1598) en de doopvont (1608) door Hans Fridemann de Oudere. Voor de kerk staat een Luthermonument van F. Schaper (1889)
Lorenzkirche, Hermann-Jahn-Str.
De kerk uit de 13de en 14de eeuw werd begin 15de eeuw vergroot. In de kerk een uit twee laatgotische altaren samengesteld hoofdaltaar (midden-15de-eeuws). Tegenover de kerk staat het voormalige Jezuïetencollege uit 1737 met het portaal van het Stottemheimschen paleis uit 1612.
Martinikirche, Martinsgasse
Eenbeukig laatgotisch bouwwerk dat in 1755 in barokstijl werd verbouwd. De toren aan de noordkant van het koor is vroeg-14de­eeuws.
Michaeliskirche, Allerheiligen-/hoek Michaelisstr.
Het tweebeukige voeggotische kerkgebouw deed vanaf de 14de eeuw dienst als universiteitskerk. De Dreifaltigkeitskapel (1500) ernaast heeft aan de oostzijde een mooie erker. Ertegenover staat de ruïne van de laatgotische oude universiteit. Via de Michaelisstraat komt men bij de laatgotische Georgstoren (na 1380). 'Zum güldenen Krönbacken', Michaelisstr. 10, is een renaissancehuis uit de 15de en 16de eeuw.
Neuwerkskirche (Klostergang). Barokgebouw (1735) met laatgotisch vleugelaltaar.
Peterskirche. De kerk werd in 1819-1820 verbouwd tot militair magazijn.
Predigerkirche, Predigerstr.
De gotische pijlerbasilica werd tussen 1278 en 1380 opgetrokken. De zijschepen zijn ongeveer even hoog als het middenschip; dit werd eigenlijk pas later gebruikelijk (hallenkerken). De unieke inventaris bestaat o.a. uit een laatgotisch oksaal (1410) tussen koor en schip, een gebeeldhouwd tweeluik (1492) op het hoofdaltaar, een schilderij van Maria met Kind en een reliëf van de Olijfberg uit 1484. Van de kloostergebouwen bleef alleen de kapittelzaal bewaard. Ten westen van de kerk staat de laatgotische Paulstoren uit 1465.
Reglerkirche, Bahnhofstr.
De gotische basilica, kloosterkerk der reguliere augustijner kanunniken, werd waarschijnlijk in 1366 voltooid. De zuidtoren en het westportaal zijn restanten van een romaanse voorgangster. De kerk heeft houten gewelven en bezit een laatgotisch altaardrieluik (ca. 1480).
Aan de westkant van de Bahnhofplatz staat het oude Eljurtse station, een laatclassicistisch gebouw. In dezelfde wijk (Anger/hoek Trommsdorffstr.) staat de kloosterkerk van de ursulinen, een voeggotisch eenbeukig bouwwerk (ca. 1300). Het noordelijke zijschip werd omstreeks 1400 aangebouwd.
Schottenkirche, Schottengasse
In 1136 werd het klooster gesticht a1s dochter van het St. Jacobsklooster in Regensburg. Het is een getuigenis van het missioneringswerk van de Ierse en Schotse monniken. De oorspronke1ijke staat van de driebeukige romaanse pijlerbasilica uit de 13de eeuw werd in 1964-1967 gereconstrueerd. De westtoren met uikoepel is gotisch (1512); de voorgevel ervan barok (1724).
St. Severi, Domberg
Eveneens stiftskerk der reguliere augustijner kanunniken. Het huidige gebouw, een vijfbeukige vroeggotische hallenkerk, werd opgetrokken tussen 1278 en het midden van de 14de eeuw (pas aan het einde van de 15de eeuw overwelfd); het eenbeukige koor heeft een driezijdige sluiting. De gevel van het koor heeft een torenachtige opbouw met verhoogd middengedeelte; het geheel wordt bekroond door
drie spitsen (1495). Voorportaal met een Mariabeeld uit ca. 1360, in het portaal van de Blasiuskapel aan de zuidzijde een Severusbeeld uit ca. 1375. Van de inventaris verdienen bijzondere aandacht de sarcofaag van de H. Severus (ca. 1365), het albasten reliëf van de H. Michaël uit 1467, de doopvont uit 1467 met haar 15 m hoge bovenbouw, de Madonna van J. Gehart (1360), het laatgotische vleugelaltaar uit 1510, het
beschilderde vleugelaltaar uit ca. 1520 van Peter v. Mainz, het barokke hoofdaltaar uit ca. 1670 en de preekstoel uit 1576. De Bonifatiuskapel was waarschijnlijk oorspronkelijk een verdedigingstoren van de voormalige bisschoppelijke burcht uit de 12de eeuw.
Cyriaksburcht, ten zuidwesten van de Domberg
De burcht werd in 1480 op de plaats van het Cyriak-nonnenklooster gebouwd, ter bescherming van Erfurt tegen aanvallen vanuit het zuidwesten. Later kwam er een tweede citadel bij.
Dacherödensches Haus, Anger 37
In het renaissancegebouw met rijk portaal uit 1557 en idyllische achtertuin verbleven Goethe en Schiller. De taalgeleerde, vertaler en staatsman Wilhelm v. Humboldt (1767-1835) huwde in 1791 Karoline v. Dacheröden.
Haus zur hohen Lilie, Domplatz 31
Be­langrijkste renaissancegebouw van Erfurt, in 1538 opgetrokken met gebruikmaking van delen van een ouder, gotisch huis.
Kurmainzische Statthalterei, Anger
Het barokgebouw ontstond in 1712-1720 door verbouwing en uitbreiding van twee renaissancehuizen van M. v. Welsch. De decoratie van de voorgevel is van Gottfried Gröninger uit Münster, de stucwerkdecoraties in de feestzaal werden vervaardigd door J. P. Castelli. Voor de Statthalterei staan twee barokke wachthuizen.
Vismarkt
Aan het kleine vierkante plein staan het neogotische raadhuis uit 1869­1875 en de renaissancehuizen 'Zum breiten Herd' uit 1584 (nr. 13) en 'Zum roten Ochsen' uit 1562. Op het plein een beeld van Roland van de hand van de Hollander I. van der Milia (1591).
Angermuseum, Anger 18
Het museum is in de voormalige Kurmainzische Packhof gevestigd, een barok gebouw met drie verdiepingen uit 1706-1712. In het museum bevindt zich behalve Thüringse kunstnijverheid ook een belangrijke kunstverzameling. Tot de topstukken van de kerkelijke kunst behoren een altaar uit de 14de eeuw, de pietà uit de Ägidienkerk uit ca. 1365, een wijnstok-Madonna uit ca. 1450 en schilderijen van Hans Baldung Grien en Lucas Cranach de Oudere. De Duitse schilderkunst van de 19de eeuw wordt vertegenwoordigd door Friedrich, Blechen, Spitzweg, Trübner en Schuch; die van de 20ste eeuw door Liebermann, Corinth, Sievogt, Hofer, Rohlfs en Feininger. Een middeleeuws overwelfd vertrek werd in 1923­1924 door Erich Heckel van fresco's voorzien. Na de verwoesting in 1937 van de fresco's van Ernst Ludwig Kirchner in Känigsstein zijn dit de enige wandschilderingen uit de tijd van het expressionisme.
Museum für Stadtgeschichte
De verzameling. die de culturele en economische ontwikkeling van Erfurt documenteert, is ondergebracht in het huis Zum Stockfisch. Het laatrenaissancehuis (1607) is een van de mooiste in de stad. Het l5de-eeuwse huis Zum Mohrenkopf ernaast werd in 1607 verbouwd.
Museum für Thüringer Volkskunde. In het voormalige herenhuis van het Grosse Hospital (1547) zijn voorwerpen uit Thüringse dorpskerken, klederdrachten, producten van de Thüringse glasblazerijen, faience, porselein en speelgoed tentoongesteld. De hospitaalkerk zum Hl. Geist (1385-1389) maakt deel uit van het gebou­encomplex.
Kunst en cultuur
Kunst en Cultuur worden in Erfurt met een hoofdletter geschreven - en ieder jaar met unieke feesten gehuldigd: met de Thüringse Bach-Weken, het Krämerbrückenfeest (het grootste middeleeuwse feest van Thüringen), het Martinsfeest (t.g.v. de verjaardag van Maarten Luther), het Domstufenfestival, een openluchtfestival op het bordes van de Dom, een van 's werelds mooiste festivalpodia! Per se het vermelden waard is ook het Neue Theater: de eerste in het nieuwe millennium nieuw geopende schouwburg van Duitsland.
Musea
Erfurt bezit een aantal heel bijzonder musea - bijvoorbeeld het Duitse Tuinbouwmuseum (het enige in het hele land), het museum voor Thüringse volkskunde, de kunsthal 'Zum Roten Ochsen', de kleine synagoge als multiculturele ontmoetingsplek en het Stadsmuseum. In het Angermuseum kunt u kunsten kunstambacht bewonderen en in het Augustijnenklooster een permanente bijbel- en Maarten Luthertentoonstelling.
Parken en plantsoenen
Het park 'ega Erfurt' is een van de mooiste en grootste recreatieparken van Duitsland, met tropische showkassen, een vlinderhuis en het grootste ornamenteel aangelegde bloemperk van Europa. Ook het slot en park Molsdorf nodigen uit tot rondkijken en relaxen, evenals de groengordel langs de Gerarivier, het Stadspark en het Südpark.
Omgeving
Molsdorf (10 km ZW).
Barok slot waarin een schilderijencollectie met o.a. werk van Antoine Pesne en Jan Kupezky.
Stotternheim (10 km N).
In de buurt van het dorp werd Maarten Luther in 1505 bij een zwaar onweer bijna door de bliksem getroffen. Na de zgn. 'Stotternheimer gelofte ­ Hl. Andreas ik zal monnik worden - trad Luther in bij de augustijnen in Werfurt.
Hoe er te komen
Per trein: Erfurt Hauptbahnhof (CS): ICE-/IC-/EC-aansluitingen
Autosnelweg: A4, 'Bundesstrassen': B4, B7   -  Vliegveld Erfurt-Bindersleben  Erfurt Tourismus Gesellschaft 
Benediktsplatz 1, 99084 Erfurt - Tel.: +49 (0) 3 61 / 66 40 0   -  Fax: +49 (0) 3 61 / 66 40-299 - E-mail en internet: service@erfurt-tourist-info.de  - Zie ook Op vakantie in Thüringen     

** Uw accommodatie in Erfurt kunt u goed boeken via: Hotels/Appartementen/Efurt
Rechts van de kaart kunt u de hotels die in de buurt gelegen zijn van bijv. : Museum, Oriëntatiepunt, Treinstation, Populair gebied etc., door aan te klikken vinden!

** Uw accommodatie in geheel Duitsland kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Duitsland.
** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 71 landen.
** Kaart met de mooiste vakantieregio's
** Hoe maak ik een Printversie van de pagina"?
** Door Tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren. 
** Met het verbeterde zoekveld kunt u aangepast zoeken op deze site "Stedentips".
** Uw iPad en Stedentips voor Trips, een ideale combinatie!      ▲