MÜNSTER, stad van de Vrede van Westfalen, deelstaat Noordrijn-Westfalen

Münster kan bogen op een lange culturele en onderwijstraditie. Münster is vol bruisend leven: unieke musea, spannende evenementen, moderne architectuur en contemporaine sculpturen plaatsen accenten. Hier werd de Vrede van Westfalen bezworen, die een einde maakte aan de Dertigjarige Oorlog. Thans is Münster ondanks het indrukwekkende verleden een jonge universiteitsstad met 55.000 studenten en het is de inofficiële 'fietshoofdstad' van Duitsland. Deze unieke stedelijke charme maakt een bezoek tot een onvergetelijke belevenis - en Münster tot een van de 'Historic Highlights of Germany'.
De geschiedenis van Münster
begint met een klooster (in het Latijn: monasterium, waaruit de naam Münster is ontstaan) dat de Saksen-missionaris Liudger hier circa 800 stichtte. Enkele jaren later werd Liudger door Karel de Grote tot eerste bisschop van dit gebied benoemd. De nederzetting die zich rond klooster en kerk ontwikkelde, kreeg in de 12de eeuw stadsrechten. In de 13de eeuw nam Münster een belangrijke plaats in binnen de Hanze. Dat stelde het stadsbestuur in de gelegenheid de macht van de bisschop, die tevens rijksvorst was, aan te tasten. De burgerij ontwikkelde zich tot een zelfbewuste en onafhankelijke machtsfactor. In de 15de eeuw kregen de gilden een belangrijk aandeel in het stadsbestuur.
In de 16de eeuw, tijdens de beginperiode van de Reformatie, was Münster enige tijd het toneel van een merkwaardige, theocratische dictatuur. De uit Haarlem afkomstige wederdoper Jan Matthijs vestigde hier in 1533 een 'Godsrijk', het Nieuwe Jeruzalem, waar veel Nederlandse wederdopers op af kwamen, onder anderen de dweepzieke fanaat Jan Beukelszoon van Leiden, die in 1534 als 'koning van Sion' het bewind in handen nam. Een jaar lang zuchtte de stad onder het tirannieke schrikbewind, intussen het beleg van de bisschop van Münster het hoofd biedend. In 1535 werd zij uiteindelijk ingenomen. De vergelding was weinig zachtzinnig: er volgde een bloedbad en de bisschop ontnam de stad al haar privileges. Jan Beukelszoon en zijn kompanen Knipperdollink en Krechting werden op gruwelijke wijze terechtgesteld. Hun lijken werden in ijzeren kooien aan de toren van de Lambertikerk gehangen. De kooien heeft men ter herinnering aan deze episode laten hangen.
Een eeuw later, in 1643,
begonnen in Münster de onderhandelingen die zouden leiden tot de vredesverdragen van Westfalen, die een eind maakten aan de Tachtigjarige Oorlog tussen Spanje en de Nederlanden, en aan de Dertigjarige Oorlog tussen de Duitse keizer enerzijds en Frankrijk en Zweden anderzijds. Aan deze historische gebeurtenis in 1648 herinnert de Friedenssaal in het Rathaus, waar de vredesverdragen werden getekend. Tussen 1655 en 1661 laaiden nogmaals, maar nu voor het laatst, twisten op tussen bisschop en burgerij. Het streven naar onafhankelijkheid werd door bisschop Christoph Bernhard von Galen afgestraft met een vernietiging van de vrijheden van de stad. In de 18de eeuw ontplooiden de vorstbisschoppen nog intensieve bouwactiviteiten die wezenlijk bijdroegen tot de verfraaiing van de stad. In 1780 kreeg Münster een universiteit. Nadat het bisdom in 1803 was geseculariseerd, werd Münster in 1816 hoofdstad van de Pruisische provincie Westfalen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog
werd de stad grotendeels verwoest. Een parel aan haar kroon was in die periode Clemens August, graaf von Galen, sedert 1933 bisschop van Münster. De 'leeuw van Münster', zoals hij genoemd werd, werd het symbool van het kerkelijk verzet tegen het nazibewind dat hij in publicaties en preken met grote persoonlijke moed bestreed.
Tot degenen die.
de stad als haar grote inwoners eert, behoren verder de 16de-eeuwse schildersfamilie Tom Ring, van wie in het Westfälisches Landesmuseum werken te zien zijn, de laatste grote bouwmeester van de Duitse barok, Conrad Schlaun, en de dichteres Annette von Droste-Hülshoff.
Bezienswaardigheden
Toppers: De Prinzipalmarkt - Het stadspaleis Erbdrostenhof - Grafisch Museum Pablo Picasso - De Promenade, de ring rondom de oudstadskern - Stadscarré Kiepenkerl-/Kuhviertel
De historische stadskern van Münster biedt op een klein oppervlak volop cultuurgeschiedenis - de Prinzipalmarkt is een uniek binnenstadsplein, omlijst door historische koopmans huizen. Nog vandaag doet een torenwachter hier elke avond dienst en laat zijn hoorn weerklinken.
De St. Paulusdom imponeert met een astronomisch uurwerk uit 1543. In de Salzstrasse is de traditie van de Hanze tastbaar. Naar aanleiding van het 1200-jarig stadsjubileum in 1993 werden originele stenen en de wapens van alle Hanzesteden in het plaveisel geïntegreerd. Hier staan gebouwen van de barokbouwmeester Johann Conrad Schlaun: het stadspaleis Erbdrostenhof en de Clemenskerk die doet denken aan de Italiaanse barok. Schlaun bouwde bovendien het stadsslot en het Rüschhaus, later het domicilie van de beroemde dichteres Annette von Droste-Hülshoff.
Dom, St. Paul, Domplatz
Het westkoor van de in 1090 door bisschop Erpho gewijde dom werd het uitgangspunt van de huidige: op de fundamenten van de dom van Erpho liet bisschop Hermann II aan het eind van de 12de eeuw de tot op heden bestaande kerk bouwen, die een van de belangrijkste architectonische scheppingen van Duitsland is. Bij nieuwbouw in de 13de eeuw werd gebruik gemaakt van de bestaande plattegrond en fundamenten. Latere vergrotingen en toevoegingen en ook de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog bleven in de stijl van het oorspronkelijke geheel en deden daaraan geen afbreuk.
Bouwstijl en bouwbeschrijving
Het meer dan 100 m lange bouwwerk wordt beheerst door de twee torens met de tot de hoogte van het middenschip ongelede onderbouw. Deze soberheid kenmerkt het hele west­front dat slechts door 16 ronde vensters wordt doorbroken. Voor de westbouw is het romaansgotische 'paradijs' gesitueerd. Een reeks beelden verfraait de façade van de machtige dom.
Interieur en inrichting
Men betreedt de dom door het oude westkoor met aan beide zijden arcadengangen. Bij de wederopbouw van de tijdens de oorlog verwoeste kerk, werd de nieuwe indeling aangepast aan de tegenwoordige functie van bisschoppelijke kerk. Belangrijkste schatten zijn de 10 apostelbeelden in het paradijs, de indrukwekkendste en grootste middeleeuwse beeldencyclus van Westfalen'. Een rankenfries onder de voeten van de apostelen toont musicerende figuurtjes, jachtscènes, taferelen van landarbeid en wijnbouw, dieren en fabelwezens. Verder is de kerk rijk aan altaren (zoals het Stephanusaltaar), beelden, grafmonumenten en epitafen. De belangrijkste daarvan zijn het marmeren pronkepitaaf voor vorstbisschop C. von Galen († l678) en het marmeren epitaaf voor vorstbisschop F.Ch. von Plettenberg  † 1706. Beide zijn werken van leden van de beroemde beeldhouwersfamilie Gräninger. In de kooromgang bevindt zich het beroemde astronomische uurwerk uit 1542 dat getuigt van de grote technisch-wetenschappelijke interesse van de vorstbisschoppen. In een nieuwbouw aan de noordvleugel van de kruisgang is de domschat ondergebracht. Het waardevolste stuk is hier de reliekbuste van de heilige Paulus, gedreven in goud (over een houten kern), 22,8 cm hoog en geheel bezet met kleurige stenen, parels en aller-fijnst filigraanwerk. Beelden uit de dom en uit het voormalige diocesaanmuseum zijn opgesteld in de noordvleugel van de kruisgang, het lapidarium. Hier bevindt zich het belangrijkste werk de intocht van Christus in Jeruzalem, een beeldengroep van H. Brabender (1545), een van de beste laatgotische beeldhouwers. Opmerkelijk is ook de kapittelzaal met een lambrisering ontworpen door Ludger Tom Ring d.O. (voltooid in 1558).
Katholieke parochiekerk St. Ägidii, Ägidiistrasse
J.K. Schlaun heeft zich in zijn ontwerp strikt gehouden aan de orderegels van de kapucijnen (o.a. geen torens, geen versiering). In het middelpunt van het rijke interieur staat de barokpreekstoel met levensgrote houten beelden (Christus en de heilige Franciscus die de orderegels ontvangt), een hoofdwerk van J. W, Gröninger (omstreeks 1720). De achthoekige stenen doopvont, een werk van A. Reining, dateert uit 1557. De schi1derijen van de zijaltaren zijn werken van F. Steinle (vanaf 1859) die ook de wandschilderingen vervaardigde.
Katholieke kerk St. Clemens, Clemensstrasse
Ontworpen door J.K. Schlaun in opdracht van keurvorst Clemens August en gebouwd van 1745-1753 als hospitaalkerk voor een Münsterse vestiging van de broeders der barmhartigheid. De kerk wordt beheerst door een ronde middenruimte, overdekt door een koepel en omgeven door nissen voor altaren, biechtstoelen en de ingang. Het opmerkelijkste van de rijke inrichting is de schildering in de koepel ter ere van de heilige Clemens, de patroonheilige van de kerk. Deze is in 1750 door J.A. Schöpf geschi1derd en na verwoesting tijdens de Tweede Wereldoorlog gekopieerd.
Katholieke stads- en marktparochiekerk St. Lamberti, Prinzipalmarkt
De huidige kerk, waaraan één in de 12de en één in de 13de eeuw voorafgingen, dateert uit de jaren 1375-1450 (de westtoren is van 1887­1892 nieuw gebouwd). De wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog was in 1960 voltooid. De St. Lamberti is niet alleen de grootste parochiekerk van de stad, maar tevens een van de be1angrijkste laatgotische kerken van Westfalen. Het exterieur is rijk gedecoreerd, vooral de portalen. Boven de hoofdingang is de Boom van Jesse in een monumentaal reliëf verbeeld. Aan de zuidzijde van de toren zijn de kooien te zien waarin in 1536 de lijken van drie wederdopers (zie inleiding) werden opgehangen. Grote delen van de inrichting zijn verloren gegaan. Opmerkelijk zijn de stenen beelden van de vier kerkvaders (17de eeuw) in het koor. In 1976-1977 is de kerk van binnen en van buiten grondig gerestaureerd.
Katholieke parochiekerk Liebfrauen­Uberwasser, Uberwasser Kirchplatz
De bewaard gebleven hallenkerk dateert uit 1340-1346 (de toren is pas in de 15de eeuw voltooid). De serie beelden Madonna en apostelen (1363-1374), door de wederdopers ontvreemd en eeuwen 1ater (1898) bij opgravingen weer voor de dag gekomen, bevindt zich thans in het Landesmuseum. Het barokke altaarschilderij is een werk van M. Kappers (1763). De albasten doopvont is vervaardigd door W. Gröninger (1720). Van Tom Ring zijn de twee grote votiefplaten voor de familie Ludger en Hermann Tom Ring (resp. 1548 en 1592). Door G. Gröninger zijn waarschijnlijk twee van de vier epitafen vervaardigd (dat voor de gebroeders Kerkerink en dat voor Bernhard Hausmann, resp. 1618 en 1626).
Andere bezienswaardige kerken
Evangelische Apostelkirche (13de, 16de en 17de eeuw) met gewelfschilderingen. Voormalige dominicanenkerk St. Joseph, Salzstrasse. De uit 1705-1725 daterende kerk is na de Tweede Wereldoorlog weer opgebouwd. Tot de inrichting behoort het uit hout gesneden barokaltaar van H. Gröne (1699).
Katholieke parochiekerk St. Ludgeri, Marienplatz. Daterend uit 1180 is dit de eerste Westfaalse hallenkerk in het Münsterland.
Katholieke parochiekerk St. Martini, Neubrückenstrasse. Tot de kerkschat behoort een 58 cm hoog, 14de-eeuws kapiteel met voorstellingen uit het leven van de kerkpatroon, de heilige Martinus. Katholieke parochiekerk St. Mauritz (tussen Hohenzollernring en Warendorfer Strasse). Van het oorspronkelijk 11de­eeuwse bouwwerk is weinig over. Het basilicale schip is van 1859-1861 gebouwd door E. von Manger (Oelde).
Raadhuis, Prinzipalmarkt
Het 14de­eeuwse bouwwerk met de monumentale trapgevel aan de markt is een van de belangrijkste profane gotische gebouwen in Duitsland. Op de begane grond bevindt zich de Friedenssaal, waar de vredesverdragen getekend werden die een eind maakten aan de Tachtigjarige en de Dertigjarige Oorlog. De zaal dateert uit 1577 en is onveranderd gebleven. Aan de wanden hangen de portretten van de afgezanten die de verdragen ondertekenden. De machtige kroonluchter dateert uit 1577, de Madonna uit 1520.
Prinzipalmarkt
Beha1ve het raadhuis staat aan de Prinzipa1markt het stadswijnhuis (in 1615 door J. von Bocholt als huis met trapgevel naast het raadhuis gebouwd. Het marktplein zelf is omstreeks 1150 aangelegd en is sindsdien het centrum van het stedelijk leven gebleven.
Krameramtshaus, Alter Steinweg 7
Het uit 1589 daterende bakstenen bouwwerk is het enige bewaard gebleven gildehuis in Münster.
Erbdrostenhof, Salzstrasse
Het fraaiste patriciërshuis in Münster is gebouwd door architect lK. Schlaun, (1757).
Voormalig vorstbisschoppelijk residentieslot, Schlossplatz
In 1767 werd in opdracht van vorstbisschop Maximilian Friedrich von Königsegg-Rothenfels begonnen met de bouw van het slot. Bijna precies twintig jaar later was het voltooid. Na de verwoesting in 1945 (het brandde volledig uit) is het exterieur in oorspronkelijke vorm herbouwd, het interieur is aangepast aan gebruik door de universiteit. Het belangrijke Noord-Duitse barokcomplex is ontworpen door J.K. Schlaun.
Musea.
Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte, Domplatz 10 met aan de gevel een werk van Josef Albers uit 1971. Een rijke collectie kunst en geschiedenis van de middeleeuwen tot heden, met onder andere documentatie over de wederdopers, werk van de schildersfamilie Tom Ring, 17de-eeuwse Nederlandse kunst en een uitgebreide verzameling modernen (impressionisten, expressionisten, August Macke, hedendaagse stromingen).
Westfälisches Landesmuseum für Archäologie, Rothenburg 30, met aan de gevel een computergestuurde lichtscu1ptuur, Silberne Frequenz, uit 1970-1972, van de Duits-Amerikaanse kunstenaar Otto Piene. Prehistorie en vroege geschiedenis van Westfalen van de vroege steentijd tot de middeleeuwen. Openluchtmuseum Mühlenhof, tegenover Sentruper Strasse.
Domschatzkammer, Domplatz 32, zie onder Dom.
Stadtmuseum, Windthorststrasse 26. Opgericht in 1982, met een chronologisch overzicht van de geschiedenis van Münster.
Kunst en cultuur
Europawijd uniek zijn bijvoorbeeld het Grafisch Museum Pablo Picasso en het Museum voor Lakkunst. Om de tien jaar, de eerstvolgende keer in 2007, tonen sculptuurprojecten die internationaal de aandacht trekken de actuele stand der kunst in het stadsgebied. Tot de ruim 30 musea in Münster behoren ook een lepramuseum, een bijbelmuseum en een carnavalsmuseum.
Parken en plantsoenen
Behalve de ruim 200 jaar oude Botanische Tuin is vooral de Promenade uniek in heel Europa. Deze is in de 18e eeuw op de tevoren geslechte stadsmuur ontstaan en vormt een volledige, door bomen omzoomde groene ring rondom de oude stadskern. De Promenade is uitsluitend toegankelijk voor fietsers en voetgangers en vormt tevens een verbinding tussen diverse toeristisch interessante gebouwen uit verschillende tijdperken.
Shopping
Münster is de stad van de individuele detailhandel. Alleen hier zijn in de oude stadskern in historische koopmanshuizen ten dele unieke producten te vinden - vooral op de Prinzipalmarkt en de Salzstrasse, maar ook op de Rothenburg en in het carré Kiepenkerlviertel. De Ludgeristrasse maakt het uitgebreide aanbod compleet. Ideaal voor wandelaars, fietsers en joggers is ook het pad rondom de Aasee.
Eten en drinken
Typisch Westfaalse keuken wordt geserveerd in de kleine en grote Kiepenkerl, Kiepenkerlviertel, evenals in het Altes Gasthaus Leve, Alter Steinweg. De stadswijk Kuhviertel lokt studenten, de jonge scène en liefhebbers van de rustieke Westfaalse keuken aan, de 'Kreativkai' aan de haven biedt een gevarieerd aanbod, van trendy club en jazzkelder tot goed verzorgde mediterrane keuken in stijlvolle ambiance.
Excursietips
Of u nu de traditionele 'Pättkesfahrten' neemt, een fietstocht langs de bezienswaardigheden in de oude stadskern of een tocht in het spoor van de kunst in het stadsgebied: op de fiets kunt u op voortreffelijke wijze kennismaken met de ongekende charme en de talloze mogelijkheden en bezienswaardigheden van Münster. Münster vormt bovendien het centrum van het parkachtige landschap van het Münsterland met het internationaal bekende fietspadennet 'Radelpark' en beroemde kastelen in het noorden van Noordrijn-Westfalen, bijvoorbeeld het 'Westfaalse Versailles', slot Nordkirchen, en de burcht Vischering.
Tips voor jongeren
Münster heeft als universiteitsstad een hoog percentage jongeren - en dienovereenkomstig ook een uitgebreid amusementsaanbod. Bijzonder in trek zijn de 'Kreativkai' aan de haven, het Dockland, de Lunabar, de cafés en bars in de wijk Kuhviertel, het Exbad en 's zomers het havenfeest.
Bijzondere highlights
Als vaste programmapunten nodigen het 'Eurocityfeest', het cultuurweekend 'Midden in Münster' met de nacht der musea en galerieën en de kerstmarkten voor de achtergrond van historische gebouwen uit tot een bezoek. Unieke recreatiebeleving garanderen de Allwetterzoo, het Westfaalse paardenmuseum en het openluchtmuseum Mühlenhofaan de Aasee. Hier wordt ook ieder jaar het internationale vliegerfestijn gehouden. Driemaal per jaar vindt bovendien het grote volksfeest 'Send' plaats.

Aanrijroute: Münster Hauptbahnhof(CS): IC-/EC-aansluitingen  -  Autosnelwegen: A1, A43  -  Luchthavens: Münster-Osnabrück, Düsseldorf
Münster Marketing
Heinrich-Brüning-Strasse 9, 48143 Münster - Tel.-hotline: +49 (0) 251 / 4 92-27 26  -  Fax: +49 (0) 251 / 4 92-77 47 - E-mail : tourismus@stadt-muenster.de  -  Internet : www.tourismus.muenster.de