In Neurenberg, komt u waar u gaat of staat de getuigenissen van de ruime 950-jarige geschiedenis tegen. U beleeft een stad waarvan het verleden en heden van Duitsland valt af te lezen, waar de monumenten van de vindingrijkheid en het culturele zelfbewustzijn van vele eeuwen hun plaats hebben gevonden midden in het bonte leven van een hedendaagse dynamische metropool. Neurenberg is tegenwoordig een moderne en springlevende stad, een city vol sfeer en gezelligheid - en boordevol verrassingen.
Tot aan de Tweede Wereldoorlog, toen de oude stad vrijwel totaal werd verwoest, behoorde Neurenberg tot de mooiste middeleeuwse steden van Duitsland. De stad ontwikkelde zich uit een nederzetting aan de voet van een vroeg-11de-eeuwse burcht, die in de 12de eeuw in bezit kwam van de burggraven van Hohenzollern. Rond 1200 kreeg zij stadsrechten en eind 13de eeuw verwierf zij - na langdurige strijd met de burggraven - de status van Vrije Rijksstad. Dank zij een bloeiende handel en een hoog welvaartspeil werd Neurenberg in de 15de en 16de eeuw een centrum van cultuur en wetenschappen. In die periode werkten er de Meistersinger Hans Sachs, meester-schoenmaker en leidend volksdichter (door Wagner later in zijn opera 'Die Meistersinger von Nürnberg' vereeuwigd), de beeldhouwer Adam Krafft, de houtsnijder Veit Stoss, de brons gieter Peter Vischer en zijn zonen, de schilders Hans Pleydenwurff, Michael Wolgemut en vooral Albrecht Dürer en zijn school, de geograaf en zeevaarder Martin Behaim die hier in 1492 zijn befaamde globe vervaardigde en de constructeur van het eerste horloge, Peter Henlein. Het humanisme werd er vertegenwoordigd door Willibald Pirckheimer. Nadat in 1525 de Reformatie in Neurenberg was ingevoerd, stichtte Melanchthon er in 1626 de eerste evangelische universiteit in Duitsland. In 1806 werd de Frankische stad ingelijfd bij het koninkrijk Beieren. Tijdens het naziregime maakte Hitler de romantisch ogende stad tot decor van de partijdagen der NSDAP. Op de Rijkspartijdag van 1935 werden er de beruchte Neurenberger wetten afgekondigd, die de 'wettelijke' basis moesten leveren voor de meedogenloze Jodenvervolgingen. In 1945 werd Neurenberg door Amerikaanse troepen bezet en kort nadien was de in de oorlog zwaar gehavende stad het decor van de Neurenbergse processen, waarbij de belangrijkste Duitse oorlogsmisdadigers door een Internationaal Militair Tribunaal werden berecht.
De - heropgebouwde - binnenstad strekt zich in de vorm van twee ovalen uit ter weerszijden van de rivier de Pegnitz. In het noordelijke gedeelte, aan de voet van de burcht, bevindt zich de St. Sebalduskerk, in het zuidelijke gedeelte de al even beroemde St. Lorenzkerk. De stad is van oudsher befaamd om haar speelgoedindustrie (speelgoedmuseum) en behoort thans tot de belangrijkste industriesteden van Zuid-Duitsland.
Bezienswaardigheden
Toppers: de alles overheersende Keizerburcht - Het middeleeuwse stadsbeeld - Het Germaans Nationaal Museum - De wereldberoemde 'Christkindlesmarkt' - De gotische kerken
Dikke muren met in totaal 80 torens omringen de historische oude binnenstad. Een enorme reeks bezienswaardigheden in de oude stadskern wekt de geschiedenis weer tot leven - in de eerste plaats de middeleeuwse Keizerburcht die hoog boven de oude stadskern troont. Het museum op de burcht maakt aanschouwelijk hoe belangrijk Neurenberg was in het Europa van de Middeleeuwen. De indrukwekkende kunstwerken in de gotische kerken getuigen van de bloeiperiode van Neurenberg. Traditioneel kunstambacht valt te bewonderen in het ambachtshofje 'Handwerkerhof'. In het Albrecht-Dürer-Haus toont een permanente tentoonstelling alle facetten van de kunstenaar.
Evangelische-gemeentekerk St. Sebaldus, Winklerstr. 26, zie de plattegrond
De kerk met de twee koren is gewijd aan de twee heiligen Petrus en Sebaldus. Met de bouw van het oudere westdeel, dat gekenmerkt wordt door de vaste ronde vormen van de laatromaanse stijl, is men, naar het voorbeeld van de dom in Bamberg, omstreeks 1230/1240 begonnen. Pas later, bij een uitbreiding, werden er de gotische vensters ingezet en de zijschepen in gotische stijl veranderd. Het oostkoor (1361-1379), met het machtige dak, is 13 m hoger dan het westdeel. De torens aan de westkant kregen pas in de 15de eeuw hun huidige hoogte. Ook in het interieur onderscheiden de bouwperioden zich duidelijk: het smalle westdeel met zware zuilen en halfzuilen tegenover het lichtere oostkoor. Het beroemdste stuk van de inrichting is het Sebaldusgraf: voor het gotische reliekschrijn van gedreven zilver (eind 14de eeuw) vervaardigde P. Vischer tussen 1508 en 1519, samen met zijn zonen, een schitterend versierd bronzen omhulsel: een baldakijn, in laatgotische vormgeving, rustend op een plateau dat gedragen wordt door slakken en dolfijnen. De sokkel van het schrijn is aan de lange zijden gesierd met reliëfs met scènes uit de legende van de H. Sebaldus, aan de korte zijden met beeldjes van Sebaldus (westkant) en van Peter Vischer, de schepper van dit meesterwerk van bronsgietkunst (met voorschoot en beitel). Aan de zuilen van het baldakijn voorstellingen van de apostelen.
Uit de werkplaats van H. Vischer, de vader van Peter, is de bronzen doopvont afkomstig. Deze staat in het westkoor van de kerk met de hoge orgel- en zangersgalerijen, het zogenoemde engelenkoor. Meesterwerken van plastische kunst zijn ook de verschillende portalen van de kerk: het Laatste Oordeel (zuidportaal), de Mariavoorstellingen (noordportaal, beide omstreeks 1300). Naast de noordelijke dwarsbeuk is iets later het Bruidsportaal opgericht met de voorstelling van de dwaze en de wijze maagden. Het prachtige Katharinabeeld (omstreeks 1310), dat eens het zuidportaal sierde, is nu in de kerk opgesteld. Hier is ook (aan de eerste noordpijler van het oostkoor) de Schöne Madonna in een stralenkrans te bewonderen (omstreeks 1430). Van V. Stoss, naast T. Riemenschneider de belangrijkste laatgotische beeldhouwer van Duitsland, zijn de drie reliëfs van de Volekamersche Passion (1499, onder de vensters van het oostkoor). Deze heeft ook de daarboven geplaatste beelden van Christus en Maria vervaardigd, evenals de beroemde kruisigingsgroep boven het hoofdaltaar. Van de Neurenbergse beeldhouwer A. Krafft is het Schreyer-Landauersche Grabmal, een vroeg monumentaal werk van de meester (1490-1492). Het Sebalduschörlein, dat vroeger als een soort preekstoel op een eigen pilaarsokkel voor de pastorie van St. Sebaldus stond, is met zijn stenen reliëfs een fraai specimen van 14de-eeuwse sculptuur. Het is vervangen door een kopie en overgebracht naar het Germanisches Nationalmuseum.
Evangelische-gemeentekerk St. Lorenz, Königstrasse, zie de plattegrond
Doordat zij beide twee torens hebben, lijken de twee hoofdkerken van Neurenberg, Sebaldus en Lorenz, op elkaar. Met de bouw van de huidige St. Lorenz werd aan het eind van de 13de eeuw begonnen. Uit de 14de eeuw dateert het pronkstuk, de westfaçade met beeldenportaal, timpaan, maaswerkroosvenster en opengewerkte gevel. Omstreeks 1400 warren ook de twee, zes geledingen hoge, torens voltooid. Tijdens verdere werkzaamheden werden tussen de steunberen van het schip kapellen gebouwd om de te klein geworden kerkruimte te vergroten. Het gebrek aan ruimte werd pas opgeheven door de afbraak van het oude oostkoor en de bouw van een nieuw hallenkoor met kapellenkrans. Ook hier gaat - als in de St. Sebal dus - vanuit een smal middenschip, met gescheiden zijschepen, de wijde ruimte van het koor met een stergewelf open. Dit gedeelte, waarschijnlijk het mooiste Duitse hallenkoor, werd voltooid in 1477. Belangrijkste stukken van de inrichting zijn de zogenoemde Engelsgruss (of Englischer Gruss) van Veit Stoss en aan de laatste noordelijke koorpijler het sacramentshuis van A. Krafft. De Engelsgruss toont Maria en de engel in een met medaillons bezette krans (in de medaillons zijn de zeven vreugden van Maria verbeeld). Dit late, 3,70 m hoge werk van de meester, oorspronkelijk bedoeld als bovenstuk van een radluchter, was een geschenk van de familie Tucher (1517-1519). Het beroemde 18 m hoge kalkstenen sacramentshuis geeft met bijna honderd figuren een beeld van het lijden van Christus. De steile piramide wordt gedragen door levensgrote beelden die de maker, meester Krafft, en twee gezellen voorstellen. Andere werken van V. Stoss in de St. Lorenz zijn: het Paulusbeeld aan een koorpijler (1513) en het kruisbeeld op het hoogaltaar (omstreeks 1500). De kerk bezit een groot aantal15de­en l6de-eeuwse altaren, meest schenkingen van welgestelde burgers. Het Deocarusaltaar, het Imhoffaltaar en de Ehenheimepitaaf zijn belangrijke werken van Neurenbergse schilderkunst uit de eerste helft van de l5de eeuw. De schitterende gebrandschilderde ramen stammen merendeels uit het eind van de l5de eeuw.
Frauenkirche/katholieke stadsparochiekerk, Hauptmarkt
De kerk staat op de plaats van een oude synagoge die in de l4de eeuw met de joden wijk werd verwoest. Keizer Karel IV liet het godshuis in 1349 bouwen en benoemde het daarna tot hofkerk (1355). Op het balkon aan de marktzijde toonde de keizer bij zijn bezoeken aan Neurenberg het volk de rijkskleinodiën. Het Michaëlskoor (op het balkon) en de gevel, ontworpen door Adam Krafft, met vijf nissenrijen en een hoekige toren, dateren uit 1506-1508. Ook het beroemde uurwerk met klokkenspel (Männleinlaufen), werd pas in 1506 ingebouwd. De figuren van de zeven keurvorsten die iedere middag klokslag twaalf driemaal om de tronende keizer heen draaien, zijn vervaardigd als herinnering aan de verlening van de 'Gouden Bul' door Karel IV. Het sobere interieur van de kerk bevat twee stenen epitafen met vele figuren van A. Krafft (voor Peringsdorffer en H. Rebek, 1500). Een belangrijk werk uit de Neurenbergse schilderschool die aan de tijd van Wolgemut en Dürer voorafging, is de triptiek van het Tucheraltaar, met de voorstellingen van de Kruisiging, de Aankondiging en de Opstanding, daterend uit 1440-1450.
St. Egidien, Egidienplatz
De kerk is het enige barokbouwwerk in de stad. Zij is na een brand in 1696 opgebouwd met gebruikmaking van delen van de vroegere kerk (romaans, l2de eeuw), waarvan de romaanse Wolfgangskapel (met een graflegginggroep uit omstreeks 1446) en de Euchariuskapel (omstreeks 1140) bewaard zijn gebleven. De Euchariuskapel werd bij de stichting van een Schots klooster door Konrad mals koningskapel gebouwd en kreeg honderd jaar later haar huidige tweeschepige vorm. In de aansluitende Tetzelkapel (1345) bevindt zich het Landauersche Epitaph van Adam Krafft.
Elisabethkirche, Ludwigstrasse
Deze kerk van de Duitse Orde is tegen het eind van de 18de eeuw ontworpen. De uitvoering van het ontwerp van de jongere Neumann, de zoon van de beroemde B. Neumann, lag echter in handen van vijf architecten die ieder het hunne inbrachten voordat het werk ten slotte in 1805 voltooid was. De rotonde met Korintische dubbelzuilen is het enige belangrijke voorbeeld van classicistische architectuur in Neurenberg.
Burcht, Auf der Burg
Hoog boven de stad verheft zich op de zandstenen rots het grote burchtcomplex. Te onderscheiden zijn drie burchtdelen: de Kaiserburg, de Burggrafenburg en de Kaiserstallung. De Kaiserburg, ontstaan vanaf het midden van de 12de eeuw, heeft als kern een romaanse dubbelkapel, opgericht door keizer Barbarossa naar het voorbeeld van de dubbelkapel van de Staufen. In de hoge bovenste ruimte volgde de keizer de mis, de onderste ruimte, met korte gedrongen zuilen, was bestemd voor zijn gevolg. In de burcht hebben 32 keizers en koningen geresideerd. De Burggrafenburg kwam in 1427 in het bezit van de rijksstad. Behalve de reeds genoemde dubbelkapel zijn de ridder- en de keizerzaal, de Heidenturm en de fontein de belangrijkste bezienswaardigheden van het prachtig gelegen complex.
Raadhuis, Rathausplatz
Het raadhuis bestaat uit een laatgotisch gedeelte en een uit kunsthistorisch oogpunt belangrijk renaissancecomplex. Na de oorlogsverwoestingen is zowel de laatgotische façade in de Rathausgasse (omstreeks 1515) als het renaissancedeel met drie opgezette torenverdiepingen en drie prachtige portalen weer opgebouwd.
Albrecht-Dürerhuis, Albrecht-Dürer-Str. 39
Het diverse verdiepingen hoge hoekhuis beneden de burcht, in 1509 door Dürer verworven, is tegenwoordig Dürermuseum met onder andere een drukpers uit Dürers tijd, grafiek van Dürer en kopieën van enige van zijn schilderijen. De inrichting is niet meer de originele, doch wel, zoals het hele vakwerkgebouw, karakteristiek voor een woonhuis uit het begin van de 16de eeuw. Dürer heeft hier tot 1528 gewoond.
Mauthalle, Hallplatz 2
Het machtige gebouw met een grondoppervlak van 20 x 80 m is van 1489-1502 als graanpakhuis gebouwd door de Neurenbergse stads bouwmeester H. Beheim. Na 1572 diende het als douanekantoor, in 1898 werd het voor handelsdoeleinden omgebouwd. Na verwoesting in de Tweede Wereldoorlog van 1951­1953 weer opgebouwd.
Heilig-Geist-Spital, bij de museumbrug
De Sude, een vleugel van het in 1331 gestichte Hospitaal van de Heilige Geest, overspant de noordelijke arm van de Pegnitz. Van 1511-1527 werd het gebouw door H. Beheim de Oudere volledig herbouwd. In de in 1945 volledig verwoeste Hl. Geist­Kirche werden van 1424-1796 de rijkskleinodiën bewaard. Het hospitaal is na de oorlog geheel zoals het vroeger was, herbouwd. Tegenwoordig is het een restaurant.
Stadsmuur
Deze derde stadsmuur werd in de 14de-15de eeuw gebouwd en ligt om de middeleeuwse stadskern. De muur is 5 km lang en 7-8 m hoog en heeft circa 80 torens en 5 hoofdpoorten. De schade, aangericht tijdens de Tweede Wereldoorlog, is hersteld.
Fonteinen
Neurenberg, de stad van de brons gieters (Vischer, Labenwolf, Wurzelbauer, Jamnitzer, Flötner, Kern e.a.), heeft veel fonteinen. De oudste en beroemdste is de Schöner Brunnen op de Hauptmarkt, vervaardigd in opdracht van keizer Karel IV door een Praagse steenhouwer (1389­1396). Uit het achthoekige waterbassin rijst een 19 m hoge, opengewerkte zandstenen toren op, die getooid is met 40 beelden, voorstellend de 7 keurvorsten en 3 joodse, 3 christelijke en 3 heidense helden, voorts ­
helemaal boven - Mozes en 7 profeten en ­ op de bekkenrand - kerkvaders en evangelisten. De huidige beelden zijn kopieën, fragmenten van de originele zijn in het Germanisches Nationalmuseum te zien. Andere opmerkelijke fonteinen zijn de Gänsemännchen-Brunnen in de Rathausgasse, omstreeks 1550, de Apollo­Brunnen in de hof van het weer opgebouwde Pellerhaus (P. Flötner, 1532) en de Puttenbrunnen in de Rathaushof (P. Labenwolf, 1557). Interessant is ook de Tugendbrunnen (voor de St. Lorenz), waar putti uit trompetten en, een etage lager, vrouwengestalten die de deugden symboliseren, uit hun borsten dunne waterstralen kriskras door elkaar in het achthoekige bassin spuiten: een elegant maniëristisch werk (1585-1589, gegoten door Wurzelbauer).
Johannisfriedhof, Johannisstrasse
Op het oude en eerbiedwaardige Johanniskerkhof zijn enkele van de beroemdste zonen van de stad begraven: Albrecht Dürer, de beeldhouwer Veit Stoss, de humanist Pirckheimer, de filosoof Ludwig Feuerbach, de schilder Anselm Feuerbach en vele anderen. Op het kerkhof staat behalve de Johanniskerk (14de eeuw) ook de als rotonde gebouwde Holzschuherkapel (1513). De kruiswegstaties van A. Krafft die van de Tiergärtnertor naar het Johanniskerkhof voeren, zijn vervangen door kopieën.
Germanisches Nationalmuseum, Kornmarkt
De zeer omvangrijke en gevarieerde collectie omvat archeologische vondsten (prehistorie en vroege geschiedenis), schilder- en beeldhouwkunst, kunstnijverheid, speelgoed, munten, muziekinstrumenten, wetenschappelijke apparatuur, wapens en jachtgerei, volkskunde. De verzameling schilderijen en sculpturen geeft een representatief beeld van de ontwikkeling van de Duitse kunst tot 1800 (Dürer, Burgkmair, Altdorfer, Cranach, H. Baldung, K. Witz, H. v. Aachen en Sandrart; sculpturen van T. Riemenschneider, V. Stoss, H. Leinberger, P. Vischer en A. Krafft). Sinds enkele jaren wordt ook 19de- en 20ste-eeuwse kunst verzameld. Veel beelden uit Neurenbergse kerken en gebouwen, die ter plaatse door kopieën zijn vervangen, zijn hier ondergebracht. De zeer rijke afdeling kunstnijverheid omvat onder andere keramiek, glas, edelsmeedkunst, textiele kunsten en meubels. Het prentenkabinet bezit circa 200 000 prenten. Volstrekt uniek is de volkskundige afdeling met voorwerpen uit het gehele Duitse cultuurgebied.
Andere Musea.
Het Gewerbemuseum toont belangrijke werken op het gebied van de kunstnijverheid: glaswerk, keramiek, zil­ver, porselein en metaal. Een aparte afde­ling is gewijd aan Oostaziatische kunst.
Het Stadtmuseum Fembohaus, Burgstr. 15, een huis met een zandstenen façade en een gevel met voluten en piramiden (1591­1596), is met de 16de-19de-eeuwse inrichting het laatste bewaard gebleven Neurenbergse patriciërshuis. In 36 vertrekken worden modellen en afbeeldingen van het oude Neurenberg getoond. De beroemde Würzburgse speelgoedverzameling van L. Bayer vormt de grondslag van het Neurenbergse Speelgoedmuseum, Karlstr. 13. Tentoongesteld zijn draaimolens, tinnen figuurtjes, bouwdozen en poppenhuizen uit verschillende tijden en landen.
De Städtische Kunsthalle, Lorenzer Str. 32, heeft een internationale verzameling moderne kunst. Het zwaartepunt van de activiteiten ligt op wisselende tentoonstellingen van eigentijdse kunst.
Het Verkeersmuseum, Lessingstr. 6, geeft een overzicht van de geschiedenis van trein- en postverkeer en van de ontwikkeling van de locomotief, het telefoon- en telegraafverkeer en de communicatietechniek. Het belangrijkste deel van de collectie vormen de talrijke historische locomotieven en spoorwegwagons (o.a. de eerste Duitse trein die in 1835 tussen Neurenberg en Fürth reed).
De middeleeuwse Lochgefängnis in het oude raadhuis, Rathausplatz 2, is in oorspronkelijke toestand met cellen, folterkamers, smederij en cipierswoning bewaard gebleven.
Bezienswaardig is ook het Albrecht-Dürer-Museum in het Albrecht-Dürer-Huis (zie hiervoor).
Het documentatiecentrum op het voormalige 'Reichsparteltagsgelände' houdt zich diepgaand bezig met de geschiedenis van het Derde Rijk.
Het Neue Museum, het Staatsmuseum voor Kunst en Design, fascineert van buiten door zijn moderne architectuur en van binnen met internationale contemporaine kunst en design uit de hele wereld.
Kunst en cultuur
De bewoners van Neurenberg zijn muziekliefhebbers of je nu beide jaarlijkse klassieke openluchtconcerten neemt of het rockfestival 'Rock im Park' dat ieder jaar tienduizenden fans aanlokt, het gratis Bardenfestival in de historische stadskern of de Internationale Orgelweek waarbij Neurenberg in het middelpunt van de wereldbelangstelling staat - altijd heerst er een sfeer vol enthousiasme. Ook in de Frankenhal en in de nieuwe Nürnberg-Arena vinden regelmatig topconcerten plaats.
Parken en plantsoenen
Een bezoek aan de Neurenbergse dierentuin is de moeite waard: hij is gesitueerd op verregaand ongerept terrein en heeft het enige dolfinarium van Zuid-Duitsland. De Hesperidentuinen zijn in de 17e en 18e eeuw ontstaan uit de boerentuinen van de late Middeleeuwen en de dierentuin is met een oppervlakte van 63 ha een van de grootste van Europa.

Aanrijroute: Nürnberg Hauptbahnhof (CS): ICE-/IC-/EC-aansluitingen, intern. Spoorwegknooppunt  -  Autosnelwegen: A3, A6, A9, A73   -  Luchthaven: Neurenberg (ca. 5 km)
Tourist Information am Hauptmarkt
Hauptmarkt 18, 90403 Nürnberg  -  Tel.: +49 (0) 911 / 23 36-135  -  Fax: +49 (0) 911 / 23 36-166   -  E-mail: tourismus@nuernberg.de   -  Internet:  www.tourismus.nuernberg.de 
Omgeving
Fürth, 6 km W
 Evangelische stadsgemeentekerk St. Michael (14de eeuw) met een rijkversierd portaal en een gotisch sacramentshuis (1500) van A. Krafft. Oude binnenstad met vakwerkhuizen (17de-18de eeuw), ten dele bekleed met leisteen.

** Uw accommodatie in geheel Duitsland kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Duitsland.
** Kaart met de mooiste vakantieregio's
** Hoe maak ik een Printversie van de pagina"?
** Door Tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren. 
** Met het verbeterde zoekveld kunt u aangepast zoeken op deze site "Stedentips" -      ▲