'In Ulm, um Ulm und um Ulm herum' - dit bekende, moeilijk uit te spreken zinnetje staat voor pure stadsbeleving in Ulm en Neu-Ulm. Daarbij heeft Ulm zijn bezoekers behalve het Ulmer Munster - - een betoverend mooie stadskern te bieden met de pittoreske oude visserswijk Fischerviertel, voor de poorten van de stad het klooster Wiblingen en aan de andere kant van de Donau de zusterstad Neu-Ulm met een verrassend modern stadsbeeld. Musea en collecties van naam, muziek, theater en beroemde festiviteiten zoals het historische toernooi 'Fischerstechen' en het watercorso 'Nabada' zorgen voor attractieve recreatiemogelijkheden. Het grondgebied van Ulm was al in de jonge steentijd bewoond. De gunstige ligging aan de Donau heeft handel en economie bevorderd. Ulm is sedert de middeleeuwen een belangrijk handelscentrum gebleven: in 1127 kreeg het stadsrechten en in 1164 werd het een vrije stad. De ontwikkeling in de middeleeuwen is aan de twee ommuringen af te lezen: de binnenste omgeeft de oude stadskern, de buitenste dateert uit de 14de eeuwen was zo ruim aangelegd dat de stad er pas in de 19de eeuw uitgroeide.
Bezienswaardigheden
Toppers: Het Ulmer Munster - De historische stadswijken Fischer- en Gerberviertel met wandelpromenade op de stadsmuur en Metzgerturm - De Bondsvesting - Het Ulmer Museum - Klooster Wiblingen
De highlights: het Ulmer Munster met de hoogste kerktoren ter wereld en talrijke meesterwerken uit de late gotiek, de historische vissers- en leerlooierswijk met pittoreske steegjes en bruggen, het raadhuis van Ulm uit het jaar 1370 met rijk beschilderde façade, de wandelpromenade op de stadsmuur met de toren Metzgerturm, de Bondsvesting Ulm (1842-1859), het grootste bewaard gebleven vestingcomplex van Duitsland, het klooster Wiblingen met de schitterende bibliotheekzaal in rococostijl en het historische Zeughaus met de Einstein-fontein.
Münster, Münsterplatz
De dom van Ulm behoort zonder twijfel tot de belangrijkste sacrale bouwwerken van Europa. Met haar enorme afmetingen (123,55 m lang, in het schip 48,75 m breed, in het middenschip 41,6 m hoog, een overdekt oppervlak van 5100 m2 en een 161 m hoge toren) is de kerk niet alleen een van de grootste kerken, met haar onvergelijkelijke architectuur en prachtige versiering is zij ook een van de mooiste. Met de bouw werd, zoals een inscriptie bewijst, in 1377 begonnen. Verscheidene families van bouwmeesters (o.a. de Pariers en de Ensingers) hebben aan de totstandkoming meegewerkt. Geheel voltooid was het werk pas in 1890.
Exterieur
De dominerende westtoren, die als het ware uit de façade oprijst, is de hoogste kerktoren ter wereld. Aan de oostzijde heeft de kerk twee veel kleinere torens. Het mooiste van de vijf portalen, alle rijk versierd met beelden, is het hoofdportaal aan de westkant. Van de beelden die de arcaden sieren, zijn de Maria en de Apostelen (omstreeks 1420, werken van meester Hartmann) de belangrijkste en beste voortbrengselen van de 'Weiche Stil'. De beroemde Man van Smarten aan de middenstijl is een werk van H. Multscher (1429). Andere beelden (evangelisten, kerkvaders en martelaren), opgesteld in de voorhal, zijn werken van J. Syrlin de Jongere.
Interieur
Het middenschip heeft hoge arcaden die de blik onmiddellijk naar het koor leiden. De inrichting is, ondanks de schade die de Beeldenstorm in de 16de eeuw aanrichtte, nog steeds zeer harmonisch en zeer rijk. Van de vroegere wandschilderingen is slechts weinig over (aan de pijlers van het middenschip, en het fresco van het Laatste Oordeel, 1471, een van de belangrijkste getuigenissen van laatgotische monumentale schilderkunst). De ramen in de koorvensters, die met hun afmetingen en kleurenpracht dominerend werken, zijn fraaie voorbeelden van 15de­eeuwse glazenierkunst. Het sacramentshuis (links van de koorboog) behoort tot het beste wat door Duitse kunstenaars is voortgebracht (1464-1471). De beelden van het onderste deel zijn van N. Hagenauer, die van de eerste geleding worden toegeschreven aan H. Multscher (Mozes, David en een onbekende). De preekstoel is een werk van B. Engelberg (1499), het houten baldakijn erboven is een schepping van J. Syrlin de Jongere (1510). Het koorgestoelte, dat geldt als het mooiste van Duitsland, is van J. Syrlin de O. (1469-1471), die hier­mee een van de belangrijkste scheppingen van de Duitse houtsnijkunst voortbracht. Van de eens 60 altaren zijn de meeste tijdens de Beeldenstorm vernield. Overgebleven is onder andere het Hutzaltaar, vervaardigd door M. Schaffner (1521) en genoemd naar de stichters, de patriciërsfamilie Hutz.
Andere kerken in Ulm.
Dreifaltigkeitskirche, Neue Strasse. De door bommen verwoeste kerk (1944) uit 1617-1621 is als ruïne behouden. De 14de-eeuwse sacristie s als kapel ingericht. Evangelische garnizoenskerk, Pauluskirche, Frauenstrasse. De door T. Fischer van 1908-1910 gebouwde kerk was in die tijd baanbrekend.
Raadhuis, Rathausplatz
Met als voorbeeld de gebouwen uit de tijd rond 1360 begon men in 1420 met de verbouwing van het geheel tot wat het nu is. De prachtige beelden (keurvorsten en keizer, als dragers van de rijksidee) zijn van de hand van H. Multscher (1427). Het astronomische uurwerk is in 1520 aangebracht maar al in 1580 door I. Habrecht vernieuwd. De beschildering aan de oost- en noordzijde is waarschijnlijk van M. Schaffner.
Neuer Bau, Neue Strasse
Dit bouwwerk van H. Fischer (1585-1593), oorspronkelijk bedoeld als graanpakhuis, heeft het uiterlijk van een slot, wat nog wordt versterkt door de binnenhof. Het portaal dat toegang geeft tot de arcadenhof, is een werk van C. Bauhofer, de traptoren is van P. Schmidt (1591). Het beeld van de heilige Hildegard, de gemalin van Karel de Grote, dat de fontein in de hof siert, is een kopie. Het origineel van C. Bauhofer bevindt zich tegenwoordig in het museum.
Andere bezienswaardigheden
Schwörhaus, Schwörhausgasse
Het huis houdt de herinnering levendig aan de traditie dat de zittende burgemeester en de gilden jaarlijks een eed zwoeren op de stedelijke constitutie op 'Schwönnontag'. Hiervan is het jaarlijkse volksfeest 'Schwönnontag' afkomstig. Het uit 1613 daterende huis is in 1785 in barokstijl verbouwd. Metzgerturm, Unter der Metzig. Deze uit de 14de eeuw daterende' scheve toren van Ulm' helt 2,05 m naar het noordwesten.
Vissers- en leerlooierswijk
Langs de oevers van de Blau, waarvan verscheidene vertakkingen door deze stadswijk stromen, hebben vroeger de vissers en leerlooiers gewoond. Tot op heden zijn hier veel schilderachtige plekjes behouden gebleven.
Fonteinen
De meeste fonteinen dateren uit de 14de eeuw. De marktfontein ('Fischkasten'), van J. Syrlin de Oudere was in 1482 voltooid. De originelen van de drie ridderfiguren bevinden zich thans in het museum.
Musea
Het Ulmer Museum Neue Strasse 92. Het museum is ondergebracht in het patriciërshuis van de familie Kiechel (ca. 1600, met oudere huiskapel) en twee aansluitende koopmanshuizen. Hoogtepunten zijn hier de verzameling middeleeuwse kunst (H. Multscher, Syrlin, Schongauer, Zeitblom e.a.), de grafische verzameling (Braque, Picasso, de expressionisten) en de verzameling hedendaagse Duitse en internationale kunst (Rothko, Stella, Fontana, Beuys, Spoerri, Richter e.a.). Verder toont het een aanzienlijke collectie kunst en kunstambacht vanaf de Middeleeuwen evenals archeologische vondsten. In de nieuwbouw staat u Europese en Amerikaanse kunst uit de tijd na 1945 te wachten.
Het Broodmuseum herbergt een permanente expositie over de ontwikkelingsgeschiedenis van het graan en over de geschiedenis van het malen en bakken.
In het Neu-Ulmer Museum op de Petrusplatz is het archeologisch museum gevestigd, dat tentoonstellingsstukken van het Paleolithicum tot in de vroege Middeleeuwen omvat, en het Edwin Scharff Museum presenteert sculpturen, schilderijen en grafische kunst van Edwin Scharff.
En tot slot het Donauschwäbisches Zentralmuseum: hier wordt de bewogen geschiedenis van de 'Donauschwaben', de Duitse etnische volksgroep in Roemenië, van de 18e eeuw tot heden getoond.
Parken en plantsoenen
De Friedrichsau Ulm is het terrein van de voormalige 'Landesgartenschau' (tuinbouwmanifestatie) aan de Donau met dierenpark en speelplaatsen. Eveneens het verkennen waard: het Glacis-stadspark in Neu-Ulm met de watertoren en een showbühne op het water voor concerten en openluchtmanifestaties. De Botanische Tuin van de Uni(versiteit) Ulm bevindt zich op een ca. 28 ha groot terrein met tropische kassen, een apothekerstuin en een boerentuin. Het Kunstpad bij de universiteit is een 1,5 km lange rondweg met talrijke kunstwerken, onder andere van Niki de St. Phalle.
Aanrijroute
Ulm Hauptbahnhof (CS): ICE-/IC-(EC-aanslultingen, InterRegio-treinen en haltes van lokaaltreinen
Autosnelwegen: A7, A8
Luchthavens: Stuttgart, München, Augsburg
Omgeving  Erbach, 7 km ZW
Behalve de katholieke parochiekerk St. Martin (1769 vernieuwd) met stucversieringen van I. en A. Finsterwalder, fresco's van M. Kuen, een leerling van Bergmüller (1768), en een Mariabeeld (1490) uit de Ulmer School, is ook het slot (16de eeuw), een aantrekkelijk renaissance­bouwwerk met slotmuseum, van belang.
Ulm/Neu-Ulm Tourist-Information
Münsterplatz 50 (Stadthaus), 89073 Ulm
Tel.: +49 (O) 7 31 / 1 61-2830 -  Fax: +49 (0) 7 31 / 1 61-1641
E-mail : info@tourismus.ulm.de  -  Internet : www.tourismus.ulm.de

 ** Accommodatie?. Die kunt U goed via Booking.Ulm  boeken. Er zijn twintig hotels online boekbaar.
Voor op doorreis naar het zuiden kiest men vaak voor: Hotel Restaurant Löwen. Dit door een familie gerunde hotel biedt gratis WiFi, gratis parkeren en traditionele Zwabische gerechten. Het is gevestigd in een voormalig klooster in de wijk Söflingen in Ulm, op 10 minuten van de snelweg A8.
 ** Links ziet u als regel een kaartje bijv. "In en rond Ulm". Door er in, op de symbolen te klikken, krijgt u meer informatie. Door op "Satelliet" te klikken ziet u de ligging! 
 ** Uw accommodatie in geheel Duitsland kunt U goed boeken via Hotels.Appartementen.Duitsland.
 ** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 92 landen. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, boeken in uw taal is mogelijk!
 ** Kaart met de mooiste vakantieregio's
 ** Zie hier voor lettertype, grootte en hoe de leesbaarheid te verbeteren.
 ** Zie hier voor: "Hoe maak ik een printversie van de pagina"?