De oude Grieken wreven hun mooie vrouwen ermee in en keizer Nero liet de gouden draadjes op de straten van Rome strooien voordat hij de stad inreed. Welgestelde Romeinen dronken bij hun orgiën een aftreksel van saffraan om zich onbekommerd aan de kunsten van Venus te wijden. Stoffen kleurt saffraan geel tot diep goudbruin. Saffraan was gewild voor de sluiers van Fenicische bruiden en na de dood van Boeddha maakten zijn priesters de edele specerij tot het officiële kleurmiddel voor hun gewaden. Saffraan is altijd een van de kostbaarste producten ter wereld geweest, waarvan de prijs die van goud kon overstijgen.
Crocus sativus noemen plantkundigen de irisachtige die deze schat in zich draagt. Deze krokussoort is afkomstig uit Klein-Azië, waar hij al in de Oudheid werd geteeld. Ruim duizend jaar geleden namen de Arabieren op hun zegetocht naar het Westen de specerij az-zafaran (letterlijk 'geel') mee naar Spanje en nu groeit op de Castiliaanse hoogvlakte meer dan 70% van de wereldproductie. Het wonder vindt elk jaar in oktober plaats: in het donker ontvouwen zich de bloemen en het morgenrood straalt over een lila tapijt, de manto. Daarna is van Toledo tot Albacete alles in rep en roer. De saffraan (azafrán) moet gewonnen worden op de dag dat de krokus opengaat, anders verliezen de kostbare draden hun smaak. De oogsttijd duurt amper tien dagen. Met gekromde rug nemen de boeren de bloemen tussen duim en wijsvinger en plukken ze. Aan lange tafels halen de vrouwen vervolgens met razendsnelle, geoefende bewegingen de roodachtige stempels eruit, die uiteindelijk op een zeef geroosterd worden. Vroeger werd dat boven houtskool gedaan, tegenwoordig meestal boven gasbranders. Voor een gram saffraan zijn tweehonderd bloemen nodig en een familiebedrijf heeft gemiddeld een opbrengst van acht Castiliaanse ponden (460 gram per stuk). Van oudsher is het 'rode goud van La Mancha een spaarpotje voor de boerenfamilies, dat bewaard wordt in de linnenkast. Vroeger was het een betaalmiddel en ruilhandel noemen Spanjaarden nog steeds 'in especie (specerij) betalen. De bedrijvigheid van de saffraanoogst brengt sinds jaar en dag leven in de slaperige, witte dorpen van La Mancha. Vroeger was meehelpen met de oogst een goede gelegenheid om bij een boerendochter in de buurt te zijn. In de drukte viel het niet op wanneer er een kusje werd gestolen. Tenslotte was de liefde in de Oudheid al verbonden met het waardevolle plantje: in een Romeins verhaal verandert een jongeman genaamd Crocus uit liefdesverdriet in een bloem. Het 'feest van de saffraanroos' (Fiesta de la Rosa del Azafrán) is in Consuegra het hoogtepunt van het jaar. Het wordt gevierd op de laatste zondag van oktober met muziek en dans.
Omgaan met de edele draadjes
De zachte geur van de krokus heeft weinig gemeen met het intense, moeilijk te definiëren aroma van saffraan, dat al tijdens het roosteren van de stempels bedwelmend kan zijn. Tegenwoordig wordt saffraan vooral gebruikt voor het kleuren van Milanese risotto en Spaanse paella. Voor de kleur kunt u een goedkoop surrogaat nemen, maar voor de unieke smaak is het dure origineel onontbeerlijk: alleen hierin zitten de etherische oliën en de carotinoïde die voor de geheimzinnige geur zorgen, maar bij een overdosering bitter kunnen worden. Eenmaal geroosterd is saffraan lang houdbaar, mits de specerij droog en in het donker wordt bewaard. Na twee of drie jaar gaat het aroma wel achteruit. In de keuken is voorzichtigheid geboden in de omgang met de kostbare draadjes: ze geven hun smaak alleen af in warme gerechten, maar als u ze direct op een hete, vettige substantie doet, gaat het effect verloren. U kunt ze het best fijnwrijven met uw vingers of in een vijzel en dan weken in ter. Met wat gesmolten boter fixeert u het aroma. U kunt de fijngewreven saffraan ook door yoghurt roeren en daarna door de saus doen. Een zakje poeder (0,125 g) of een paar draadjes zijn voldoende voor vier tot zes porties.
Bron  CULINARIA ESPAÑA, Könemann. ISBN: 3-8290-1964-5. U vindt hier ook een keur van recepten behorend bij bovengenoemde producten. Prachtig geillustreerd werk! Van Uitgeverij Könemann is ons geen URL, WAP of EMAIL bekend 
 ** Zie hier voor: "Hoe maak ik een printversie van de pagina"?