Hoofdstad van de regio Rhône-Alpes. en van het departement Rhône. Klik hier voor Comitée Regional Rhône-Alpes
Europese metropool en derde stad van Frankrijk (na Parijs en Marseille), ligt aan de samenvloeiing van de Rhöne en de Saöne. De stad vormt het hart van de op één na grootste Franse agglomeratie. De stad en haar voorsteden hebben een veelzijdige en belangrijke industrie, waaronder de vanouds vermaarde zijde-industrie: Lyon, la capitale de la soie, is de trotse hoofdstad van de zijde. De stad speelt ook een vooraanstaande commerciële rol: zij telt vele handels- en bankinstellingen en herbergt een grote jaarbeurs, de Foire de Lyon. De haven is vanuit de Middellandse Zee bereikbaar via de Rhöne, vanuit het noorden via de gekanaliseerde Saöne. Een internationale luchthaven, Satolas, bevindt zich ca. 20 km ten oosten van het stads­centrum. Sedert 1978 bezit de stad een metronet.
Cultuur en wetenschap
Ook op het gebied van wetenschap en cultuur speelt Lyon een belangrijke rol. De stad heeft twee universiteiten, vele wetenschappelijke instellingen, een ultramoderne stadsbibliotheek, verscheidene musea en zij is het centrum van een zeer levendig concert- en theaterleven. Ten slotte is Lyon een waar paradijs voor wie het goede der aarde niet smaadt: de internationale reputatie die de stad van oudsher geniet op het gebied der gastronomie heeft in recente tijd nieuwe impulsen gekregen door de inventieve meesterkok Paul Bocuse, de vader van de nouvelle cuisine.
Bekende persoonlijkheden
Lyon is de geboorteplaats van de Romeinse keizer Claudius, 10 v.C.­54 n.C., van de dichteres Louise Labé, ca. 1521-1566, bijgenaamd 'La belle cordière', omdat zij de dochter was van een touwslager en ook met een touwslager huwde, en van de wever Joseph Marie Jacquard, 1752-1834, uitvinder van de naar hem genoemde weefmachine. Anderen wier naam met de historie van de stad verbonden is zijn de 16de-eeuwse dichter François Rabelais, van 1532 tot 1535 als medicus werkzaam aan het hospitaal ter plaatse, hij schreef in Lyon zijn eerste grote roman Pantagruel, de wiskundige en fysicus André Ampère, naar wie de ampère, de eenheid van elektrische­stroomsterkte, is genoemd, hij doceerde natuurkunde in Lyon, en de gebroeders Lumière, uitvinders van de eerste filmprojector, 1893, die in Lyon een fabriek hadden. Maar de populairste Lyonees is ongetwijfeld Guignol, de houten marionet en dwarsligger, die met zijn vrouw Madelon en zijn metgezel Gnafron centraal staat in het Lyonese poppenspel guignol. Hij is een creatie van Laurent Mourguet, die zich in 1808 als werkloos arbeider in de zijde-industrie ging toeleggen op het poppentheater en daarmee in de straten van Lyon zo'n succes had dat zijn talrijke nakomelingen het bedrijf voortzetten. Zijn geesteskind Guignol is nog steeds een levend begrip in heel Frankrijk.
Geschiedenis
In 43 v.C. stichtte Lucius Munatius Plancus, voormalig legeraanvoerder van Caesar, in het Gal­lische Lugdunum een Romeinse kolonie, die zich weldra tot de eerste en grootste stad van Gallië ontwikkelde en al in de 2de eeuw zetel van een bisschop werd. In de 3de eeuw geraakte de stad in verval door de invallen der Germanen. In de 5de eeuw kwam zij aan het Bourgondische rijk, in de 11de eeuw ging zij over in het bezit van de Rooms-Duitse keizers. De Franse koning Filips IV de Schone lijfde in l312 Lyon voorgoed bij Frankrijk in. Nadat Lodewijk XI aan het eind van de 15de eeuw de vestiging van de zijde-industrie in Lyon had begunstigd en de eerste jaarmarkten in de stad hadden plaatsgevonden, kwam Lyon in de 16de eeuw tot grote bloei. Lyon was - met Antwerpen - het voornaamste handelscentrum, vooral van de geldhandel, en sinds 1540 de enige stapelplaats voor zijde in Frankrijk. Van betekenis waren ook de vele boekdrukkerijen sedert 1473. Tijdens de Revolutie werd Lyon door revolutionaire troepen verwoest, nadat koningsgezinde industriëlen een opstand tegen de centrale regering hadden teweeggebracht. Pas na 1815 keerde de welvaart terug.
Stadswijken
Het oudste gedeelte van Lyon ligt op de westoever van de Saöne, tegen de bijna 300 m hoge heuvel Fourvière. Centrum van de stad is de strook tussen Rhöne en Saöne, in de wandeling la Presqu'ile genoemd, het schiereiland. Ten noorden daarvan ligt La Croix-Rousse, de oude handwerkers wijk, door de geschiedschrijver Michelet eens getypeerd als 'de heuvel die werkt', in vergelijking met Fourvière als 'de heuvel die bidt'. Karakteristiek voor het oude Lyon, aan de voet van de Fourvière en vóór La Croix-Rousse, zijn de traboules - afgeleid van het Latijnse woord trans­ambulare = doorheen lopen - : nauwe passages onder de gebouwen door, waarlangs men van de ene straat naar de andere kan komen. Vooral op de linkeroever van de Rhöne is de stad sterk uitgebouwd: men vindt er een fraai en regelmatig aangelegde wijk als het Quartier des Brotteaux naast een futuristisch complex als La Part-Dieu.
Fourvière en Vieux Lyon.
De heuvel Fourvière, waar een schier eindeloze tunnel onderdoor loopt, wordt bekroond door de basiliek Notre-Dame, een merkwaardig bouwwerk met een mengeling van Romaanse en Byzantijnse stijlelementen, opgericht na de Frans-Duitse oorlog naar ontwerp van de Lyonese architect Pierre Bossan.
Rechts van deze overdadig met marmer, mozaïeken, brons en goud gedecoreerde kerk staat een 18de-eeuws bedevaartskapelletje met een miraculeuze madonna, 16de eeuw, en o.a. twee Romaanse kapitelen uit een vroeger bouwwerk.
Hoog tegen de heuvel Fourvière liggen de nogal spectaculaire resten van een complex uit de Romeinse tijd: een theater uit de periode voor onze jaartelling, het oudste van Frankrijk, en een odeon uit de 2de eeuw. Bij dit complex bevindt zich het interessante Musée galloromain.
Vieux Lyon
strekt zich over meer dan een km lengte uit tussen de Saöne en de heuvel Fourvière. Het was eens het centrum van de stad. Het is een zeer schilderachtige wijk met nauwe straten, fraai gedecoreerde en opvallend hoge huizen, met torentjes, trappen, binnenhoven, portalen en traboules: een uitzonderlijk voorbeeld van een stadslandschap in renaissancestijl. Hoofdstraat van deze wijk is de Rue Saint-Jean, waarin vooral het 16de­eeuwse Hotel du Chamerrier, op nr. 37, en de rijke Demeure des Vistes, nr. 29, uit de 15de eeuw de moeite waard zijn. In de Rue de Gadagne bevindt zich het imposante Hotel de Gadagne, het grootste renaissancecomplex van oud Lyon, dat thans het Historisch Museum en het Marionettenmuseum herbergt, zie onder Musea. Op nr. 2 van de Place au Change het huis Thomassin, met 14de-eeuwse façade, binnen­hof met wenteltrap en voor de wijk typische galerijen uit de 16de eeuw. Zeer karakteristieke huizen zijn te vinden in de Rue Juiverie, met name op nr. 4 het Hôtel Paterin, 16de eeuw en op nr. 8 het Hôtel Bullioud met op het binnenhof een beroemde door Philibert Delorme in 1536 gebouwde galerij waarvan de hoekpaviljoens op trompen rusten. Aan de Place Saint­Jean ligt de kathedraal, of 'primatiale' primaatskerk, Saint-Jean.
Saint-Jean
Het was in deze kerk dat in de 13de eeuw de twee Concilies van Lyon zijn gehouden, 1245 en 1274. In 1316 was de kerk het toneel van de kroning van paus Johannes XXII, de Fransman Jacques Duèze, die als de belangrijkste der pausen van Avignon geldt. In 1600 werd er het huwelijk van koning Hendrik IV met Maria de' Medici ingezegend. Met de bouw van de kerk werd in de 12de eeuw begonnen, Romaanse apsis, maar zij is in hoofdzaak gotisch. De façade met de drie portalen, bekroond door spitse puntgevels, stamt uit de 15de eeuw. De kerk heeft tijdens de godsdienstoorlogen en tijdens de Revolutie zware beschadigingen ondergaan. Zo zijn de beelden die eens de portalen sierden verdwenen. Behouden is de schitterende reeks reliëfs die de onderkant der portalen siert: enkele honderden medaillons met bijbelse scènes, tekens van de dierenriem, werkzaamheden behorend bij de onderscheiden maan­den van het jaar, en andere voor­stellingen, vol fantasie uitgewerkt, vormen als het ware één verrassend stenen wandtapijt.
Koor en apsis vormen het oudste ­Romaanse - gedeelte van de kerk. Tegen de achterwand van de apsis de vroegere bisschopstroon met daarboven een klein Romaans kapiteel met een Christusvoorstelling. In het koor bevinden zich nog 13de-eeuwse glasramen. Het schip van de kerk vormt een zeer harmonieus gotisch geheel.
In de linkerarm van het transept staat een ingenieus astronomisch uurwerk uit de 14de eeuw, dat dagelijks om 12, 13, 14, en 15 uur in werking wordt gesteld. In de rechterzij beuk van de kerk is de Chapelle des Bourbons, zeer opmerkelijk door haar fijne decoratie in flamboyant gotische stijl. De kerkschat bevindt zich in de Manécanterie, het huis van de voorzangers, van oorsprong 12de-eeuws, maar zwaar gerestaureerd. De schat omvat o.a. liturgische voorwerpen (ivoor en edelsmeedwerk).
La Croix-Rousse,
de wijk van de handwerkers, vooral in de 19de eeuw het centrum van de zijdeweverij, ligt op een plateau en strekt zich over de helling uit naar beneden, tot La Prèsqu'ile. In deze buurt bevinden zich de spectaculairste traboules van de stad. Wie eens echt wil 'trabouleren', zoals de Lyonezen het noemen, beginne op nr. 9 van de Place Colbert met de beroemde Cour des Voraces. In Croix­Rousse bevindt zich een aantal kerken, waaronder Saint-Polycarpe (17de eeuw met 18de-eeuwse façade) en Saint-Bruno-les-Chartreux, vroeger behorend tot een klooster, eveneens uit de 17de en de 18de eeuw (met een door architect Souffiot voltooide koepel). Bij de Rue des Tables-Claudiennes en het Square du lardindes-Plantes bevinden zich de ruïnes van het amfttheater van de Trois-Gaules, die bij opgravingen sedert 1968 aan het licht zijn gekomen.
La Prèsqu'ile
In het centrum van het schiereiland ligt de beroemde Place Bellecour, een der grootste pleinen van Frankrijk, 310 x 200 m, aangelegd op instigatie van koning Hendrik IV. Het plein is aan de west- en oostzijde begrensd door homogene, symmetrische façaden in Lodewijk XVI-stijl, gebouwd tegen 1800. Het ruiterstandbeeld van Lodewijk XIV, door de Lyonese beeldhouwer Lemot, werd in 1828 geplaatst ter vervanging van een vroeger beeld van Desjardins uit 1691, dat als een symbool van het koning­schap tijdens de Revolutie was vernietigd. In de zuidoosthoek van het plein staat, voor het HOtel des Postes, de geïsoleerde toren van het voormalige Hópital de la Charité ( 17 de eeuw). Vlak bij de Place Bellecour, aan de Rhöne-kade, verheft zich het Hótel Dieu (van oorsprong 16de-eeuws, door Souffiot in de 18de eeuw vergroot). Ten zuiden van de Place Bellecour ligt de kerk Saint-Martin-d'Ainay, een voormalige abdijkerk, thans basiliek, in 1107 gewijd door paus Paschalis 11. Het is een (sterk gerestaureerde) Romaanse kerk met een karakteristieke klokkentoren met poort en - in het interieur - o.a. interessante Romaanse kapitelen. Noordelijk van de Place Bellecour ligt de kerk Saint­ Bonaventura, een franciscanenkerk, gebouwd tussen 1330 en 1471. De kerk bezit een serie wandtapijten gewijd aan het leven van de heilige Bonaventura, franciscaner monnik, kerkleraar en kardinaal, die hier tijdens het tweede Concilie van Lyon in 1274 stierf. Ten noordwesten van de Bonaventura bevindt zich de kerk Saint­Nizier, met twee merkwaardig contrasterende torenspitsen, een uit de 15de, een uit de 19de eeuw. Het interieur van de kerk is overwegend in flamboyant gotische stijl gedecoreerd. De Saint-Nizier bezit een Madonna met Kind van de uit Lyon afkomstige beeldhouwer Antoine Coysevox.
Place des Terreaux
Een der levendigste punten van Lyon is de Place des Terreaux, geheel in het noorden van Prèsqu'ile. De beroemde monumentale fontein op dit plein is van de hand van beeldhouwer Bartholdi, de schepper van de Leeuw van Belfort (zie aldaar) en van het Vrijheidsbeeld in New York. De vier paarden van de fontein symboliseren de rivieren die in de oceaan uitmonden. De Place des Terreaux wordt aan één zijde begrensd door het imposante Hótel de Ville, gedeeltelijk stammend uit de tijd van Lodewijk XIII, maar in de 17de eeuw, na een brand, ingrijpend verbouwd door Jules Hardouin­Mansart en Robert de Cotte. Het Stadhuis is gebouwd volgens een rechthoekig grondplan en omsluit een binnenplaats. De 17de-eeuwse façade aan de Place des Terreaux heeft in het midden onder de toren een groot, van boven afgerond timpaan, dat door atlanten wordt gestut en dat versierd is met een ruiterstandbeeld van Hendrik IV. Aan de zuidzijde wordt de Place des Terreaux begrensd door de 17de-eeuwse façade van het Palais Saint-Pierre, een voormalige benedictinessenabdij die thans het Musée des Beaux Arts herbergt (zie Musea).
La Part-Dieu,
de ultramoderne stadswijk op de linkeroever van de Rhöne, is zowel een brandpunt van hedendaagse commercie met een spectaculair winkelcentrum als een centrum van cultuur, met o.a. het auditorium Maurice Ravel (1975), dat plaats biedt aan 2000 bezoekers, en een omvang­rijke stadsbibliotheek (2 miljoen wer­ken).
Parc de la Tête d'Or,
in het noorden van de stad op de linkeroever van de Rhöne. Het park (zo genoemd naar een gouden Christuskop die hier lang geleden zou zijn begraven) omvat o.a. een dierentuin, een verblijf voor exoti­sche vogels, een botanische tuin en een zeer rijk rosarium.
Belangrijkste musea
Lyon is rijk aan musea van uiteenlopende soort. Nog steeds worden er nieuwe aan toegevoegd, zoals in recente tijd het Musée de la photographie, in het voormalige woonhuis van de gebroeders Lumière in de Rue du Premier-Film.
Musea op la Prèsqu'ile
Musée historique des Tissus (ondergebracht in het 18de-eeuwse Hótel de Villeroy, Rue de la Charité), textielmuseum, met een zeer aanzienlijke collectie textiel vanaf het begin van onze jaartelling en afkomstig van verscheidene culturen. Er zijn o.a. Koptische, Byzantijnse en Perzische weefsels, stoffen uit Klein­Azië en het Verre Oosten en er is een gevarieerde Europese verzameling, waaronder topstukken van de in Lyon sedert de 17de eeuw geweven stoffen.
Musée des Arts décoratifs (ondergebracht in een door Souffiot ontworpen 18de-eeuws gebouw, naast het Musée des Tissus) bezit een collectie stijlmeubelen, wandtapijten en faience, voornamelijk uit de 18de eeuw, maar ook uit middeleeuwen en renaissance.
Musée des Hospices civils (ondergebracht in het Hötel-Dieu) is gewijd aan de geschiedenis van medische technieken en ziekenzorg en bezit een aanzienlijke collectie historische apothekers attributen.
Musée de l'imprimerie et de la banque (Rue de la Poulaillerie) is gewijd aan twee van oudsher belangrijke activiteiten in Lyon: de boekdrukkunst en het bankwezen. Schitterende verzameling grafiek.
Musée des Beaux Arts (gevestigd in het Palais Saint-Pierre, Place des Terreaux) herbergt, in de kruisgang van het voormalige klooster, beelden van o.a. Rodin en Bourdelle. Het museum bezit een zeer rijke collectie schilder- en beeldhouwkunst. De beeldenverzameling omvat een Attische korè uit de 6de eeuw v.C., Romaanse sculpturen, een Annunciatie van Nino Pisano en werken van o.a. Coysevox, Rodin, Bourdelle en Maillol. De schilderijenverzameling bestaat uit werken van Italiaanse en Noord- en Zuid­nederlandse meesters, werken uit de Franse, Spaanse en Duitse Scholen, en vooral uit een schitterende serie 19de- en 20ste-eeuwers, o.a. Géricault, Delacroix, Ingres, Corot, Courbet, Manet, Renoir, Van Gogh, Gauguin, Derain, De Vlaminck, Dufy, Max Ernst, Man Ray, enz. Een aparte afdeling is gewijd aan uit Lyon afkomstige schilders. Ook bezit het museum een gevarieerde collectie kunstvoorwerpen uit verschillende culturen en cultuurperioden (o.a. Byzantijnse ivoren, Etruskische beeldjes, keramiek, Koptische weefsels en sculpturen
Musea in oud Lyon en op Fourvière
Musée de la civilisation gallo-romaine (17, Rue Cléberg, Fourvière): een fraai modern bouwwerk, van architect Bernard Zehrfuss, dat uitkijkt op de ruïnes van het antieke Lugdunum. Het herbergt een rijke collectie beelden, sarcofagen, mozaïeken en gebruiksvoorwerpen uit de oudheid. Topstukken zijn de Table Claudienne, een in brons gegraveerde redevoering van keizer Claudius, en de eveneens in brons gegraveerde Gallische kalender van Coligny.
Musée historique de Lyon en Musée de la marionette (gevestigd in het Hótel de Gadagne): dubbelmuseum, waarvan het eerste, het historisch museum, gewijd is aan de geschiedenis van Lyon en voorts o.a. een verzameling stenensculpturen bewaart. Het tweede, het marionettenmuseum, heeft een prachtige collectie historische marionetten uit verschillende culturen (o.a. Italië, Java, Turkije), gegroepeerd rondom de Lyonese held Guignol en zijn makkers.
Office de Tourisme:
place Bellecour  -  B.P. 2254  -  69214   LYON Cedex 02  -  Tel: 33 (0) 4 72 77 69 69     -  Fax: 33 (0) 4 78 42 04 32  - nternet: http://www.lyon-france.com   - E-mail: info@lyon-france.com