VERSAILLES,  naar regio overzicht Île de France

Versailles verenigt in zich de glans van de Grand Siècle, het raffinement en de dramatische gebeurtenissen van de 18de eeuw, maar ook gebeurtenissen uit de tijd van de Republiek. Het kasteel beheerst de prachtig aangelegde tuinen en de door voorname terughoudendheid gekenmerkte stad. Het complex ligt gerangschikt rondom het ietwat benepen gebouw van Lodewijk XIII: 'het kleine kaartenhuis' (Saint-Simon) bevindt zich in het hart van het immense paleis van Lodewijk XIV.
De Zonnekoning gaf in 1661 het beroemde driemanschap van Vaux­le-Vicomte (Le Nôtre, Le Vau, Le Brun) de opdracht het vaderlijke landhuis te verbouwen. Het terrein werd na 1668 nog uitgebreid. Terwijl Le Nôtre de tuinen en het park aanlegde, liet Le Vau het bescheiden, oorspronkelijke kasteel bijna geheel verdwijnen door het met een indrukwekkende 'enveloppe' te omhullen. Na zijn dood nam François d'Orbay het werk over; vervolgens werd Jules Hardouin-Mansart voor andere uitbreidingen aangetrokken (1678), want het hof, ministers, beambten, dienaren, ja duizenden personen moesten in het kasteel ondergebracht kunnen worden. Op het terrein waren ongeveer 36000 mensen aan het werk. Het belangrijkste werk kon omstreeks 1690 worden afgesloten. Hardouin­Mansart verving het terras van het hoofdgebouw door de Spiegelzaal en bouwde de lange zuidelijke en noordelijke vleugel, evenals verscheidene dependances. Robert de Cotte voltooide nog voor de dood van Lodewijk XIV, 1 september 1715, de kapel. Het kasteel is in hoofdzaak het werk van de Zonnekoning zelf. Hij bemoeide zich overal mee en hield voortdurend toezicht op de werkzaamheden. Onder de heerschappij van zijn opvolgers werden min of meer belangrijke wijzigingen aangebracht. Lodewijk XV liet de prachtige Opera, Gabriel, bouwen. Bij het al bestaande Trianon de Marbre, of Grand Trianon, eind 17de eeuw, verrezen eveneens door Gabriel ontworpen gebouwen: het Petit Trianon en het speelse Hameau, gehucht, waar Marie-Antoinette het boerenleven imiteerde. Het trotse kasteel, met zijn onder Lodewijk XIV zo strenge etiquette, werd in de loop van de 18de eeuw een nog comfortabeler residentie.
Lodewijk XVI verliet in 1789, toen de Revolutie woedde, VersailIes voor altijd. De samengestroomde menigte uit Parijs had het paleis bestormd en zijn terugkeer naar Parijs afgedwongen. Het kasteel raakte langzaam in verval, tot Lodewijk Filips het veranderde in een museum gewijd aan alle overwinningen van Frankrijk. Na de nederlaag van 1870 liet Wilhelm I zich in de Spiegelzaal tot Duits keizer kronen. Tijdens de Commune was het paleis zetel van de Assemblée Nationale. Tot 1879 bleef VersailIes de hoofdstad van Frankrijk. In juni 1919, na de Duitse nederlaag, werd in het kasteel het Verdrag van VersailIes ondertekend.
Het reusachtige terrein omvat, hoewel het kleiner geworden is, het kasteel, het kleine park, de oranjerie, het grote en het kleine Trianon met nevengebouwen en park, het grote park, de grote en kleine stallen, het Pièce d'Eau des Suisses, de voormalige keuken tuin van de koning en het park Balby.
EXTERIEUR
De cours
De Cour d'honneur strekt zich uit van de prachtige, tijdens Lodewijk XVIII gereconstrueerde hekken tot het ruiterstandbeeld van Lodewijk XIV. Dit voorplein wordt geflankeerd door de Ministersvleugels, de langgerekte paviljoens van Le Vau en Hardouin-Mansart.
De Cour Royale, die op de Cour d'honneur aansluit, wordt begrensd door twee machtige vleugels, de linker dateert uit de 17de eeuw, de rechter is in de 18de eeuw vernieuwd.
De vroeger iets hoger gelegen Cour de Marbre bevindt zich in het slot van Lodewijk XIII.
Westgevels
De voorname en representatieve façades aan de parkzijde zijn 580 m lang. Het naar voren springende middengedeelte, boven de Parterres d'eau, omsluit het gebouw van Lodewijk XIII en is het werk van Le Vau en Hardouin-Mansart.
INTERIEUR
De in elkaar overlopende gebouwen leveren een buitengewoon gecompliceerd geheel op. Zowel de afmetingen als de verschillende openings- en sluitingstijden van de diverse onderdelen verhinderen een totale bezichtiging op één dag.
Bij de hoofdingang bevindt zich de Vestibule de Gabriel, op de begane grond van de Lodewijk-XV-vleugel. De in 1710 gewijde kapel, Hardouin­ Mansart en De Cotte, is met talrijke beeldhouwwerken en schilderijen versierd. De tribune voor de koninklijke familie bevindt zich op de verdieping boven een met Korintische
zuilen en pilasters gedecoreerde vestibule en is verbonden met de grote Salon d'Hercule: (reusachtige schouw, gebeeldhouwd door Antoine Vassé; plafondschilderingen van François Lemoyne; schilderingen van Veronese.
Grote appartementen
Het Grand Appartement - een enfilade van weelderige vertrekken - omvat een gedeelte van de grote appartementen op de hoofdverdieping centraal in het kasteel: schilderingen van o.a. Houasse, Le Brun, G. Blanchard, Simon Vouet en Philippe de Champaigne; voorts mooie meubelen, 18de eeuw, tapijten en beeldhouwwerk. De voormalige troonzaal, de Salon d'Apollon, verheerlijkt de god met wie de hovelingen Lodewijk XIV plachten te vergelijken, plafondschilderingen door Ch. de la Fosse. In de door Hardouin-Mansart ontworpen, door Le Brun ingerichte en door Coysevox met reliëfs versierde Salon de la guerre, worden de militaire successen van Lodewijk XIV verheerlijkt.
De Spiegelzaal of Grote Galerij is ontworpen door architect Jules Hardouin-Mansart; de inrichting is van Charles le Brun. De majestueuze zaal, 73 m lang, 10,50 m breed en 12,50 m hoog, is met het Appartement du Roi verbonden en kijkt met 17 vensters, gelijk aan het aantal reflecterende spiegels, uit op de Parterres d'Eau. De decoraties geven de grote gebeurtenissen tussen 1661 en 1678 weer in een voor de koning vleiende compositie. Le Brun, die overal tegelijk was, hield ook toezicht op het werk van de beeldhouwers: groepen putti van Coysevox, in verguld stucwerk boven de kroonlijst. De zaal, vaak gebruikt bij feestelijke gelegenheden, was oorspronkelijk ingericht met pronkstukken van massief geciseleerd zilver. Na de Tweede Wereldoorlog verkeerde de zaal in een ellendige toestand en werd ingrijpend gerestaureerd.
Appartement du Roi
In het Cabinet du Conseil, (1755 werd - aan de grote, aan Cressent toegeschreven tafel- op 18 juni 1919 het Verdrag van Versailles ondertekend. Precies in het midden van het kasteel, aan de zijde van de opkomende zon, ligt de slaapkamer van de koning; inrichting uit het begin van de 18de eeuw. Het beeldhouwwerk in de alkoof is van Coustou en Lespingola; de Heilige Magdalena is van Dominiquin, het Zelfportret en het Portret van de Marquis de Moncade zijn van Van Dijck. De overdadig luxueuze ruimte, waarin de Zonnekoning ook stierf, was het 'heilige der heiligen', waar de bevoorrechten slechts toegang hadden onder inachtneming van de strengste etiquette. In de Salon de Oei! de Boeuf, 1710, bevinden zich portretten van de koninklijke familie en allegorische composities van Jean Nocret: de koning als Apollo, omgeven door zijn familie.
Appartement de la Reine
Het zuidelijke deel van de hoofdverdieping begint met de Salon de la paix, als pendant van de Salon de la guerre aan de andere kant van de Spiegelzaal. Het plafond is van Le Brun, boven de schoorsteen een schildering van Lemoyne. De slaapkamer van de koningin is versierd met goud, grisaille, prachtig houtsnijwerk, zijden stoffen uit Lyon. Het sprookjesachtige, luxueuze vertrek van de laatste koninginnen van het Ancien Régime werd uitstekend gerestaureerd en ziet er weer precies zo uit als vóór de Revolutie. De oorspronkelijke inrichting van Le Brun is veranderd, bijvoorbeeld door de nu aangebrachte fraaie gebeeldhouwde panelen naar ontwerpen van Robert de Cotte. Dessus de porte, een boven de deur aangebrachte decoratie, van Ch.-J. Natoire en J.-F. De Troy; plafondschilderingen van F. Boucher. Het bed is een kopie. Heel mooi juwelenkastje van Marie-An­toihette.
Salon des Nobles de la Reine: plafondschildering door Michel Corneille. Antichambre de la Reine: deze salon werd na lange tijd weer ingericht en opengesteld. Salle des Gardes de la Reine: veelkleurig marmer, schilderingen van N. Coypel. De Escalier de la Reine, of Escalier de marbre, werd door Hardouin-Mansart gebouwd en in 1701 vergroot.
Musée d'histoire de France
Het over enkele verdiepingen in de noordelijke vleugel, 17de eeuw, het centrale gedeelte, 18de eeuw, Consulaat en Keizertijd, en de zuidelijke vleugel, Galerie des Batailles, verdeelde museum werd door Lodewijk Filips gesticht en bestrijkt de geschiedenis van Frankrijk vanaf de kruistochten tot het begin van de Derde Republiek. Bij dit museum hoort ook het Appartement de Mme De Maintenon met collecties uit de 16de en 17de eeuw.
Appartements privés
De aan de Cour de Marbre en de binnenplaatsen gelegen rustige en luxueuze appartementen waren bestemd voor vorsten, koninginnen en gunstelingen. Hier bevinden zich de in de 18de eeuw heel mooi uitgeruste, kleinere vertrekken en salons.
Opéra royal: deze betoverende zaal in goud, blauwen rood, een werk van Gabriel, werd in 1770 geopend; fraaie sculptuur van Pajou, ook de beeldengroepen in de foyer.
Oranjerie
De bij tentoonstellingen toegankelijke oranjerie is in haar ruwe schoonheid een meesterstuk van Hardouin-Mansart, zeker wat het steensnijdwerk betreft. De oranjerie sluit de zuidelijke vleugel en de Parterres du Midi af. Zij omvat het zwembassin van het oude Appartement des Bains en biedt in de winter plaats aan ongeveer 1300 bomen. De beide trappen aan weerszijden van de oranjerie worden de Cent-Marches genoemd. De dichtbij gelegen Pièce d'Eau des Suisses werd in 1679 uitgegraven.
Tuinen, Petit Parc
De formele tuinen en het Petit Parc zijn het werk van André le Nôtre. In 1680 bereikte de aanleg het eindstadium, maar er werden nog wijzigingen in aangebracht tijdens Lodewijk XV, Lodewijk XVI en Lodewijk XVIII. Het park, dat rijk is aan beelden, fonteinen en waterpartijen, heeft ook sprookjes­achtige waterbouwwerken. De twee door Le Nôtre ontworpen en door Hardouin-Mansart uitgevoerde vijvers waarin het hoofdgebouwen de Spiegelzaal gereflecteerd worden, heten dan ook de Parterres d'Eau.
Op het terras de Vase de la guerre van Coysevox en de Vase de la paix van Tuby; aan de randen van de vijvers bronzen figuren, in 1687 gegoten door de gebroeders Keiler; de beelden stellen de stromen en rivieren van Frankrijk voor. De ontwerpen waren van Regnaudin, Tuby, Coysevox en Le Hongre. De door Hardouin-Mansart ontworpen Parterre de Latone onder het terras wordt versierd door verguld bronzen beelden en door de groep Latona en haar kinderen van Balthazar Marsy. Het immense gazon, het Tapis vert, gedecoreerd met beelden en vazen, strekt zich uit tot het Bassin d'Apollon. Beeldengroep is van Tuby naar ontwerpen van Le Brun.
Grand Canal
Dit kanaal ligt in de hoofdas en werd tussen 1667 en 1680 over een lengte van meer dan 1500 m uitgegraven. Hierop sluit het kleine park aan. De rest van de groenvlakten behoort bij de tuinen van Trianon en bij het grote park.
Allée d'Eau; Bassin de Neptune
Tegenover de oranjerie bevinden zich de Parterres du Nord, knielende Venus van Coysevox. De Fontaine de la Pyramide met de boven elkaar geplaatste schalen werd door Le Brun ontworpen en door Girardon uitgevoerd. De ook wel Allée des Marmousets genoemde Allée d'Eau wordt omzoomd door kleine marmeren bekkens, versierd met bronzen putti. Het prachtige Bassin de Neptune, tijdens Lodewijk XIV door Le Natre begonnen en door Gabriel voltooid, vormt een groot halfrond. Talrijke figuren worden weerspiegeld in de mooiste fonteinaanleg van VersailIes, in bedrijf tijdens de Grandes eaux = water­spelen. De grote tuinen van VersailIes bevatten ook nog de Bosquets, met geschoren heggen, beelden en architec­tuur.
Grand Trianon
Hardouin-Mansart richtte in 1687-1688 dit rozengekleurde, elegante gebouw op, waarvan de zijvleugels met elkaar verbonden zijn door een peristyle van Robert de Cotte. Het werd in de 18de eeuw wat verwaarloosd, tot Napoleon III en, later, Lodewijk Filips het gebouw in ere herstelden. De appartementen van het Grand Trianon bevatten salons, chambres en antichambres, die soms wat zwaar zijn ingericht. De rechtervleugel, waarin zich Lodewijk XIV, Madame De Maintenon en later Napoleon I ophielden, laat verschillende stijlperioden zien: de Salon Rond, ingericht tijdens de regering van de Zonnekoning, de zware Salon de Famille uit de tijd van Lodewijk Filips, en de werkkamer en slaapkamer van Napoleon. De Grande Galérie is versierd met charmante werken van Cotelle, voorstellende de oorspronkelijke tuinen en bosquets van Le Nôtre. Het aan het eind van een dwarsarm van het Grand Canal gelegen Grand Trianon is omgeven door tuinen en een park. Hardouin-Mansart ontwierp de fraaie marmeren fontein, de Buffet d'Eau,  1703. In een 19de­eeuws gebouw staan koetsen, draagstoelen en sleden in het Musée des voitures.
Petit Trianon; Hameau
Het elegante, tussen 1762 en 1768 door Gabriël opgetrokken kasteel was een geschenk van Lodewijk XV aan Madame De Pompadour. Omdat zij vóór de voltooiing stierf, nam de 'Bien Aimé' het gebouw in gebruik met Madame Du Barry, een van zijn andere maîtresses. Het gebouw werd in de 20ste eeuw aan een omvangrijke restauratie onderworpen. Er bevindt zich een mooie lambrisering in de eetzaal; fraai meubilair. Het aantrekkelijke, voor Marie Antoinette ontworpen park van het Petit Trianon, 1775-1784, bevat sprookjesachtige, kleine gebouwen, zoals het Théátre de la Reine, het Belvédère en de Temple de l'amour. Er staat een operettedorp: het in 1783 door Mique aangelegde Hameau,  = gehucht, ligt aan een kunstmatig meer en is een kopie van een landbouwbedrijf.
Versailles-Stad
De harmonisch aandoende stad, waarin de hoofse adel, de beambten van de ministeries, ambachtslieden en handelaren vroeger woonden, is ontstaan volgens een goed doordacht stadsplan: handhaving van symmetrie, daken mochten niet boven het toenmalige niveau van de Cour de Marbre uitsteken. De mooie woningen dateren voornamelijk uit de 17de eeuw. De symmetrisch voor het kasteel opgestelde Grandes en Petites Écuries werden vanaf 1679 door Hardouin-Mansart gebouwd. Ook het reusachtige Grand Commun, oorspronkelijk een bedrijfsgebouw, links van het voorplein, is een werk van Hardouin-Mansart,. Daarnaast het Hotel de la Guerre en het Hotel de la Marine et des affaires étrangères uit de l8de eeuw. In het laatste gebouw bevindt zich een belangrijke bibliotheek met historische documenten en werken van Dunoyer de Segonzac. In het Jeu de Paume werden in juni 1789 afgevaardigden van de Tiers État ontvangen: zij zwoeren toen Frankrijk een grondwet te geven. Rechts van het kasteel het Hotel de Pompadour en het Théâtre Montansier uit de l8de eeuw.
Kerken
Versailles heeft twee interessante, symmetrisch aan de Avenue de Paris staande kerken. De weg is als centrale as gericht op de voorpleinen en het midden van het paleis.
Lodewijk XIV legde in 1684 de eerste steen voor de Notre-Dame, de door Hardouin-Mansart gebouwde classicistische kerk. De kleinzoon van de architect, Jacques Hardouin-Mansart, bouwde de kathedraal Saint­Louis, tussen 1743 en 1754. Aan de Avenue de Paris staan verscheidene andere interessante gebouwen, o.a.: Hotel des Menus-Plaisirs, de Caserne de Noailles, het Hotel de Madame du Barry.
Musée Lambinet
In dit charmante, 18de-eeuwse paleis bevinden zich verschillende collecties: werken van Houdon, wapens uit de manufactuur van Versailles, 19de-eeuwse volksfiguurtjes, waaiers, koperen platen voor het bedrukken van de stoffen van Jouy, herinneringen aan generaal Hoche, die hier werd geboren, en werken van Dunoyer de Segonzac met Versailles als onderwerp.   
Office de Tourisme: 12, rue de la Chancellerie  -  78000   VERSAILLES  -  Tel: 33 (0) 1 39 24 89 89   - Fax: 33 (0) 1 39 24 89 80.

** Uw accommodatie in Frankrijk kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Frankrijk. Er zijn meer dan 11.000 hotels/appartementen online boekbaar. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, uw taal wordt altijd gesproken!
** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 92 landen.
** Zie ook onze boeken pagina eens.
** Hoe maak ik een printversie van de pagina"?
** Door Tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.     ▲