DEPARTEMENT VOGEZEN (88), naar overzicht  regio Lorraine

Hoofdstad is Épinal. Omvat het zuidwestelijke deel van de Vogezen, het Lotharings plateau en in het uiterste westen de Côte de Meuse, een van de cuesta's van het bekken van Parijs. Het departement is een van de dichtst beboste in Frankrijk.
Een beetje geografie
Het departement des Vosges bestaat geologisch gezien uit een secundair plateau dat steunt op een primair massief, de Vogezen. Hierdoor kan het gebied worden ingedeeld in 3 verschillende geografische hoofdgebieden met zeer gevarieerde landschappen.
In het oosten: de bergen       ▲
In het hartje van het Parc Régional des Ballons is het graniet uit de zuidelijke Vogezen gevormd tijdens het Boven-Carboon, zo'n 350 miljoen jaar geleden. Het is dus een "oud" massief, waaruit vanaf het einde van het Primair door erosie de rode 'gres', soort zandsteen, van het Noorden is ontstaan.
Het is echter vooral door het ontstaan van de Alpen in het Tertiair, 65 miljoen jaar geleden,  dat ons gebergte als het ware werd opgetild en in tweeën gespleten, waardoor enerzijds aan de oostzijde de laagvlakte van de Elzas, het Rijndal en het Zwarte Woud ontstonden en anderzijds de Vogezen aan de westzijde.
Het Massief van de Vogezen is 180 km lang en 60 km breed. Tegenwoordig vindt men er zachte, ronde vormen, die zijn ontstaan tijdens de ijstijd van het Quartair, 2,5 miljoen jaar geleden, en die kenmerkend zijn voor het landschap met haar valleien, dennenbossen en meren aan de hellingzijde van de Vogezen, dat in sterk contrast staat met de abrupte daling aan de hellingzijde van de Elzas.
Hier vinden we de Vallée des Lacs - Gérardmer, Longemer, Retournemer - , de valleien van de Cleurie, de Moselotte en de Moselle, zoals het Franse gedeelte van de Moezel heet, die kalmpjes stroomt van Bussang, waar ze ontspringt,  tot Charmes, via Remiremont "La Coquette", stad van de kloosterlingen, en beeldenstad Epinal, de valleien van de Plaine, de Fave of de Meurthe die leiden tot Saint-Dié-Des-Vosges, waar in 1507 de nieuwe wereld "America" werd gedoopt.
Hier wordt de mens door niets verdrongen, niets is buitensporig; het gebergte met zijn beroemde, door de Franse schrijver Barrès zo geliefde "blauwe lijn", blijft voor iedereen toegankelijk. In de zomer is het een paradijs voor trekkers die bij hun tocht rond een meer de koelte van de dennenbossen kunnen ervaren en de droogte van de hoogvlakten waar de gentiaan, bramen en heide groeien en de gemzen ronddartelen. Een volmaakte harmonie van de natuur op een hoogte van 600 tot 1400 meter.
In de winter is het een waar skigebied. De belangrijkste skistations in La Bresse, Gérardmer, Saint-Maurice, Ventron, Bussang, Le Valtin en Xonrupt beschikken allemaal over de meest complete uitrustingen voor zowel alpineskiërs als langlaufers.
De bergkam die zich uitstrekt van het noorden naar het zuiden van de Ballons des Vosges, is bedekt met door de mens bewerkte bergweiden: de "hautes-chaumes". Hier kwamen zo'n 1000 jaar geleden de "marcaires", van het Elzasser "Malker", dat letterlijk "hij die  melkt”betekent, naar de hoogvlakten om het land te ontginnen om er hun kuddes te laten grazen. Sommige zgn. "primaire" natuurlijke bergweiden.
In het hart: la Vôge          ▲
Het lager gelegen gebied, meer naar het zuidwesten, heet la Vôge: een plateau van gemengde gres dat zich uitstrekt van Remiremont tot Vittel.
Het zeer gevarieerde en licht glooiende landschap vormt met de sikkelvormige bergen de scheiding tussen de valleien van de Saône, die ontspringt in Vioménil, en de Moselle, die ontspringt in Bussang, en verbindt de Vogezen met het plateau van Langres. Hier ligt de scheidslijn van verschillende waterwegen: in het oosten stromen de rivieren via de Rijn en de Maas naar de Noordzee, .. terwijl ze in het westen naar de Middellandse Zee leiden.
Dit zeer bronrijke gebied, waar de den plaats maakt voor de beuk en de eik, herbergt vier belangrijke kuuroorden: Bains-Les-Bains, Contrexéville, Plombières-Les-Bains en Vittel. Meer naar het oosten, in de Xaintois, ligt Mirecourt, waar sinds drie eeuwen de kunst van het vioolbouwen wordt uitgeoefend.
In het westen: de laagvlakte           ▲
Dit grote geheel van plateaus en depressies uit de Juratijd ligt in het verlengde van de Lotharingse heuvels, ten oosten van het Parijse Bekken.
Hier vallen de dorpen uiteen in verspreide gehuchten, waar de lage huizen rond de oude klokkentoren werden gebouwd. Hier krijgt men de indruk dat alles even rustig en kalm is als de gemoedelijke kronkelingen van de waterlopen die zich door niets laten opjagen. Het gebied kent een rijke geschiedenis, waar het erfgoed meer dan elders haar geheimen en sporen heeft achtergelaten Domrémy met het geboortehuis van Jeanne d'Arc, Grand met de overblijfselen van een van de grootste Romeinse amfitheaters van Europa en een prachtig mozaïek, Neufchàteau en omgeving, land van meubels en kunstschrijnwerk.
In het kleinste dorpje en in elke uithoek vindt men wel iets van stenen overblijfselen: Romeinse wegen, kruisbeelden, een stadje uit de Renaissance, Chàtillon-sur-Saône, Romaanse kerken, zoals de prachtige kerken van Relanges of Médonville, kastelen, Bourlémont, Saint-Baslemont, Sandaucourt, Lichecourt, kluizenaarswoningen en kloosters, Bonneval, Chèvreroche, Les Thons, Droiteval, Bleurville, Morizécourt, Saint Maur, waar de geschiedenis met meer dan tien eeuwen architectuur diepe sporen heeft achtergelaten.
Een beetje geschiedenis       ▲
Vanwege hun geografische ligging, op het kruispunt van verschillende grote culturen en de natuurlijke grens tussen de Latijnse en Germaanse beschavingen, hebben de Vogezen talrijke historische en culturele invloeden gekend.
Lang voor het begin van de christelijke jaartelling werd ons huidige departement namelijk bewoond door de Kelten, 1100 jaar voor Christus, opgevolgd door de Gallische stammen van de Leuciërs en de Rauraciërs, die onder andere Vosegus, de god van de bossen, vereerden, waarop de Romeinse bezetting, 57 voor Christus, volgde.
Decennia gaan voorbij en vanaf 325 na Christus worden de Vogezen opnieuw door barbaren bezet, Hunnen, Vandalen, Alemannen, Franken, en wordt hun eerste martelaar, St. Elophus in 361 onthoofd.
In de vijfde eeuw zorgt de komst van de Merovingische dynastie voor een relatieve stabiliteit in de regio., voor de komst van het Karolingische "centralisme" in de 8e eeuw.
De religie heeft altijd een belangrijke plaats ingenomen in de geschiedenis van de Vogezen, en de vele kerken, abdijen en stenen kruisbeelden die in de bocht van de weg werden geplaatst, de talrijke overblijfselen van een hartstochtelijke geloofsovertuiging, zijn daar het bewijs van.
In de 6e eeuw worden door een belangrijke kluizenaarsbeweging, opgericht door Sint Colomban, een Ierse monnik en stichter van Luxeuil in Haute-Saône, nieuwe gebieden veroverd om daar het geloof uit te dragen. Met de door hun meegebrachte bevolkingsgroepen ontstonden talrijke nieuwe steden: Saint Romary te Remiremont, Saint Déodat te Saint-Dié-des-Vosges, Saint Amé, Saint Hydulphe te Moyenmoutier, Saint Bodon te Etival.
1843: een opmerkelijk jaar       ▲
Terwijl Karel de Grote over geheel West-Europa heerste, werd het Karolingische rijk in 843 door middel van het Verdrag van Verdun onder zijn kleinzonen verdeeld. Zo komt Lothaire II in het bezit van eenderde van het gebied, waarvan een gedeelte Lotharingie gaat heten, het huidige Lotharingen of Lorraine, waartoe het grondgebied van de Vogezen behoort. Dit koninkrijk werd vervolgens meerdere malen opgesplitst en de "haute Lorraine" zal uiteindelijk in 1048 worden toegekend aan Gérard d'Alsace, de hertog van Lotharingen en stichter van het "hertogelijk" regiem dat 8 eeuwen stand zal houden.
Tijdens deze periode kent de geschiedenis van de Vogezen sombere tijden, waarin oproer en wantoestanden schering en inslag waren.
In de 14e en 15e eeuw bracht de honderdjarige oorlog, waarbij de Franse Philips VI van Valois de strijd aanbond met Edward  III van Engeland, de geschiedenis van Jeanne d' Arc, geboren te Domremy in 1412,  en de kroning van Karel VII te Reims.
Hierop volgden de oorlogen van Karel de Stoute, hertog van Bourgondië, tegen René II, hertog van Lotharingen. De daaropvolgende Spaanse inva­sies, die hun bolvormige klokkentorens achterlieten, en de rivaliteit tussen hertog Karel IV en koning Lodewijk XIII in het begin van de 17e eeuw, tijdens de 30-jarige oorlog, zorgden voor enorme verwoestingen door de met de Zweden geallieerde Franse troepen die streden tegen de met de Duitsers geallieerde Lotharingers. Uiteindelijk keert na de pest en de hongersnood de rust weer terug onder de heerschappij van hertog Leopold en later hertog Stanislaskoning van Polen..
Tenslotte wordt Lotharingen definitief bij Frankrijk ingelijfd in 1766, na de dood van hertog Stanislas, laatste hertog van Lotharingen en schoonvader van Lodewijk XV. Kort na de roerige periode van de Franse revolutie wordt het departement des Vosges onder de grondwetgevende vergadering officieel opgericht op 9 februari 1790.
De toenmalige begrenzing is nu nog steeds van kracht. Korter bij zijn de oorlog van 1870 en de nederlaag van Sedan die leidt tot de annexatie van de departementen van de Elzas en de Moezel bij Duitsland en de wereldoorlogen van 1914 en 1940 eisten een zware tol onder de bevol­king van het Oosten.. Maar in de loop der eeuwen zijn de Vogezen ondanks alle invasies en onderlin­ge strijd recht overeind blijven staan, dankzij de nimmer aflatende wilskracht van de bevolking om de eigen identiteit, die hun leven en wortels altijd heeft gekenmerkt, te behouden.
De Vogezen en hun natuurlijke omgeving       ▲
De flora in de Vogezen kent vele variëteiten. Zo bloeien er 25 soorten orchideeën op de laagvlakte. terwijl de geelbloemige gentiaan in hogere regionen vertoeft. Verder vinden we in het laagland vele soorten wilde rozen en maagdenpalmen... In la Vôge zorgen laurier en kamperfoelie voor een originele afwisseling. Ook varens en heide maken deel uit van het landschap en, afhankelijk van de ondergrond, paddenstoelen, braam- en frambozenstruiken en natuurlijk bosbessen, plaatselijk 'brimbelles' genaamd, het symbool van de Vogezen. Het plukken van rode vruchten en mirabellen maakt nu meer dan ooit deel uit van een traditie om in de plaatselijke streekgerechten te worden verwerkt.
Het massief vormt een echte tuin op zich, van de beukenbossen tot de hoger gelegen grasvelden, waar opvallende bloemen zoals de gentiaan, de rotssilene en de witte en roze orchis voorkomen.
Ook vindt men er de anemoon, het paarse viooltje, de gele arnica, met zijn welbekende geneeskrachtige eigenschappen, zonder het vinger­hoedskruid te vergeten, dat soms wel hoger dan 1 meter kan worden.
Bij de behandeling van het thema van de flora van de Vogezen, kan men onmogelijk voorbijgaan aan de narcis. Rondom deze symbolische bloem worden elke twee jaar in de lente feesten gehouden in Gérardmer.
Deze "narcissus pseudonarcissus" voelt zich thuis op vochtige graslan­den, waar zij vanaf het vroege voorjaar zorgt voor een felgele gloed. De duizenden exemplaren van deze statige bloem met hoog opstaande kraag bedekken de omgeving van Gérardmer met een vurig tapijt.
Een grandioos schouwspel dat ieder jaar het einde van de winter en de komst van het voorjaar aankondigt.
Een van de vreemdste en gevoeligste landschappen in de Vogezen is echter zonder twijfel dat van de venen.
Deze gebieden zijn ontstaan uit de woekering van veenmossen, een grote diversiteit aan mossen die zwellen door het afvloeiende regen­water. Door hun ontbinding ontstaat de turfgrond, met een zuurgraad die nieuwe plantengroei bevordert, zoals bijvoorbeeld de zonderlinge zonnedauw, het wolgras, de moerasbosbes, het waterklaver - veenderijen van Machais en Lispach in La Bresse, Gazon du Faing op de route des Crêtes, van Bas Beillard in Gérardmer.
Het water is in de Vogezen alomtegenwoordig en heeft van oudsher een bepalende rol gespeeld in de ontwikkeling van zowel het kuurwezen als de industrialisering van het departement.
Gedurende vele eeuwen levert het water de energie die noodzakelijk is voor het laten draaien van de zagerijen, spiegelfabrieken en later ook de textielfabrieken, waarvan het aantal zich in de tweede helft van de 19de eeuw verdubbelt.
De Vogezen vormen eigenlijk een immense "watertoren" met meer dan 850 waterlopen met een totale lengte van bijna 4000 kilometer, en een groot aantal meren en plassen.
Belangrijke rivieren zoals de Meurthe, Moselle en de Saane ontspringen in dit departement, La Bresse, Bussang, Vioménil,  en natuurlijk vormen deze enorme waterbekkens een waar vissersparadijs.
Het water dient ook als verbindingsweg, met het Canal des Vosges, tussen Charmes, Epinal en Fontenoy-le-Chateau.
Maar het feit dat de Vogezen al sinds de Oudheid bekendheid genieten, heeft alles te maken met het mineraalwater.
Het departement bezit namelijk nog steeds enkele belangrijke overblijfselen van thermen die reeds tijdens de Romeinse bezetting werden gebruikt. Onder het Second Empire zorgde Napoleon III voor een enorme opleving van het kuurwezen in de Vogezen. Zijn naam is daarom nu nog steeds verbonden aan talrijke kuurinstellingen.
De kuurstations van Bussang en Martigny-Ies­Bains zijn tegenwoordig gesloten, maar in Bains-les-Bains, Contrexéville, Plombières-Ies­Bains en Vittel is er nog volop activiteit. Men vindt er naast de traditionele kuren een grote keuze aan verzorgings- en ontspannings formules, aangepast aan de smaken en wen­sen van een zo groot mogelijk publiek.
Een uitzonderlijke rijke fauna       ▲
De grote zoogdieren zoals de bizon, de oeros, de beer of de eland zijn weliswaar uit het landschap verdwenen, toch zijn de Vogezen tegenwoordig nog een zeer wildrijk natuurgebied waar naast het everzwijn de hinden, spiesbokken, reegeiten en overige hertachtigen zoals het statige edelhert nog veelvuldig voorkomen.
De introductie van de gemzen in de jaren '50 werd een succes en hun huidige aantal bedraagt momenteel ongeveer 700 stuks. Meer recent is er nog sprake geweest van het weer uitzetten van de lynx en hoewel hij ongevaarlijk is voor de mens en een uitzonderlijk scherpe hoor- en reukzin heeft, stuit zijn aanwezigheid nog wel eens op een zekere angst die we van onze voorouders hebben meegekregen.
Met zo'n 150 vogelsoorten is ook de vogelwereld zeer gevarieerd, met aan de top de mythische vogel van de Vogezen: de Grand Tétras, auerhoen, of korhoen, waar nu een groot beschermingsprogramma voor is opgezet, om het overleven van de soort veilig te stellen. Het is een zeer schichtige vogel die niet graag wordt gestoord, zeker niet tijdens het broeden of voortplanten. Hij heeft bovendien een zeer groot en beschermd territorium nodig. Op het ogenblik zijn er nog maar zo'n 100 exemplaren.
Er is een groot aantal roofvogels, buizerd, velduil, bosuil, slechtvalk, en niet zelden kan men ze tijdens een wandeling of autorit aantreffen op een weidepaal, hun blik op de horizon gericht.
Natuurlijk vinden we ook andere soorten als de zwarte specht, de notenkraker, de grasmus, de kwartel of de fazant, de lijster, de merel of de houtduif, en bevers in een natuurlijke omgeving langs de oevers van de Moezel, beheerd door het Conservatoire des.Sites Lorrains.
Natuurpark “Ballons des Vosges”       ▲
De doelstellingen van het Parc des Ballons zijn het behoud van het natuur- en cultuurerfgoed, het bevorderen van een economische ontwikkeling in overeenstemming met het milieu, en het ondersteunen van kwaliteitstoerisme, waarbij het gebied wordt gepromoot en alle gelegenheid wordt geboden voor de ontwikkeling van nieuwe ideeën.
Het Parc des Ballons werd in 1989 opgericht en beslaat 3000 km², met 203 gemeenten uit de departementen Vosges, Haut-Rhin, Haute-Saêne en Territoire de Belfort, een gevarieerde natuurlijke omgeving en een diep gewortelde bevolking (2,2 miljoen inwoners), een levendig gebied, met een grote rijkdom aan cultuurerfgoed.
Het klimaat       ▲
In de Vogezen heerst zowel een land- als een bergklimaat, met prachtige voor- en naseizoenen.
De winters zijn vaak streng en gaan gepaard met veel sneeuwval, afgewisseld met droge koudeperiodes die worden aangevoerd door hoge drukgebieden en de wind uit Noord-Europa.
In de zomer zijn er flinke zonnige periodes met vaak hoge tempera­turen, van tijd tot tijd onderbroken door een verfrissende onweers­bui. De wind is dan meestal van oceanische oorsprong.
Vanzelfsprekend is de gezonde en prikkelende lucht in de Vogezen van buitengewoon zuivere kwaliteit.
De bossen in de Vogezen       ▲
De bossen bestaan voor 52% uit loofbomen en voor 48% uit naald­bomen, onderverdeeld in vele soorten, 22% dennen, 18% eiken, 22% beuken, 20% gewone spar, 18% overige soorten, hetgeen een totaal van 70 miljoen m3  levende bomen vertegenwoordigd.
In tegenstelling tot de rest van Frankrijk, is 2/3 van het bos in de Vogezen openbaar en 1/3 particulier. De koning van het bos is hier zonder twijfel de dennenboom, die groot en klein met Kerstmis in beroering brengt. De den wordt trouwens vaak verward met de gewone spar, die hier ook heel veel voorkomt De kamvormige spar of witte spar, is een zeer productieve naaldboom, die zich thuis voelt op een vochtige en rijke bodem.
Sommigen kunnen wel meer dan 50 meter hoog, met name te zien in de optocht van Straiture, ten noordoosten van Gérardmer,  en meer dan twee eeuwen oud worden.
Eeuwenlang vormde de bosbouw met al haar toepassingen - meubels, dakconstructies, ramen en deuren, papier, enz.. - een van de belangrijkste economische activiteiten van het departement
De houtzagerijen, waar de "Sagards" ofwel houtzagers werkten, droegen vroeger de naam" Hauts fer" en draaiden dankzij de door de waterlopen geleverde energie. Sommige van hen bestaan nu nog in de vorm van ecomusea die zijn opengesteld voor publiek.
La schlitte, houtslede, en le schlittage sleeën       ▲
Hoewelle schlittage zo'n 40 jaar geleden nog heel gangbaar was, wordt deze vorm van sleeën tegenwoordig niet meer beoefend bui­ten de demonstraties ter gelegenheid van folkloristische evenemen­ten, voornamelijk in de zomerperiode in La Bresse en Sapois.
Het is een typische bezigheid uit de Vogezen, lichamelijk zeer inspannend en tegelijkertijd ook nog gevaarlijk. Er moest op een speciaal op de berghelling van blokhout aangelegd pad worden afgedaald, met gezaagd hout dat was opgestapeld op de bodem van een grote slee, "schlitte" genaamd. Als men nagaat dat de vracht soms meer dan een ton kon wegen, dan spreekt het voor zich dat de "schlitteur" uiterst sterk en behendig moest zijn, want een ongeluk werd zelden overleefd.
La forêt départementale de Tignecourt       ▲
In 1997 kwam het Conseil Général, departements­raad, des Vosges in het bezit van een bos van 204 hectare, behorend bij de gemeente Tignécourt, in het zuidwesten van het departement, nabij Lamarche, beplant met beuken, eiken en dennen. De doelstelling was om er een "educatief bos" van te maken voor de jeugd, wandelaars, natuurliefhebbers en jagers. Het werd een ware uitstalkast van de flora en fauna in de Vogezen. Talrijke speciale inrichtingen, zoals de 17 observatieposten waaronder een uitkijktoren die plaats biedt aan 25 personen, maken het mogelijk om herten, reeën en everzwijnen te bewonderen terwijl ze in alle vrijheid komen eten of rusten in de speciaal hiervoor vrijgemaakte open plekken. Bovendien vindt men in het centrum van het dorp een" maison de la nature" met didactische exposities over de fauna, de flora en alle rijkdom­men van de natuur.
Inlichtingen: Maison de la nature, 30 place de l’Eglise – 88320 Tignecourt  -  Tel.+333 66 +333804034
Office de Tourisme
Place du Gal Leclerc  Epinal  -  Email : otbaccarat@.free.fr  -  E-mail: tourismevosges@wanadoo.fr  -  Internet: www.vosges.fr 
Informatie
* Brochure, 88 pag.  met veel gegevens is L'Abecedaire des Vosges, La Découverte Fr..
* Les Vosges, de levendige natuur; 60 pag. Nl. Zeer de moeite van het aanvragen waard, alleen al vanwege de tien beschreven toeristische routes!    
* Onmisbaar is de Toeristische kaart van de Vogezen   ▲

** Uw accommodatie in Frankrijk kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Frankrijk. Er zijn meer dan 11.000 hotels/appartementen online boekbaar. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, uw taal wordt altijd gesproken!
** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 92 landen.
** Hoe we met Google naar afbeeldingen van Toulouse Lautrec zochten.
** Met het vernieuwde zoekveld kunt u zoeken in "Stedentips".
** Naar richtlijnen en afspraken voor auto-, camper- en caravanrijders.
** Hoe kunnen we werken met "Google Aangepast Zoeken"?     ▲