|
TWAALF GODEN van de Olympus. kleinere
en lagere goden en orakels, naar overzicht
Mythologie
De vroegste goden
die we vermeldden waren op een bepaald moment niet meer voldoende om
de fantasie en de behoefte aan aanbidding te bevredigen. De mens wenste
de goden actiever om hen te vergezellen bij hun dagelijkse bezigheden en
stelling te nemen bij al hun problemen. En zo creëerden zij met hun
fantasie de Olympische overwinnaars die vervolgens het voornaamste
object van godsdienstige aanbidding werden. Zo sterk en tegelijkertijd
zo gevoelig voor menselijke zwakheden regelen zij vooren tegenspoed en
de levensloop van degenen die ze haten en liefhebben. Mooi, waardig, elk
op zijn eigen gebied zijn zij het object van aanbidding door vele eeuwen
heen. Die goden hadden alle menselijke charisma's en tekortkomingen. Zij
waren hard in hun oordeel en streng in hun straffen voor elke
onrechtmatige daad, terwijl zij de rechtvaardigen en eerbiedwaardigen
hielpen en beschermden. Zij gaven ook nog blijk van onderlinge sympathie
en dat beïnvloedde weer hun gedrag tegenover de stervelingen, al naar
gelang door welke god die beschermd werden. Dat blijkt heel duidelijk in
de Trojaanse Oorlog, waar de Olympische goden zich in mengden om de
Achaeërs of de Trojanen te helpen al naar gelang hun persoonlijke
overtuiging. Zij waren wraakzuchtig maar ook bovenmatig goedgeefs,
terwijl ze voldoening vonden en gunstig gestemd werden door offers die
de gelovigen hen brachten. Dieren werden geslacht en verbrand op de
altaren, vruchten der aarde werden aangeboden en men kwam zelfs tot
rituele mensenoffers die echter gewoonlijk op het laatste moment niet
doorgingen als het geloof van de mensen voldoende op de proef gesteld
werd geacht. Elke arbeid en sociale behoefte wordt verbonden met de
aanbidding van een bepaalde god: van de landbouw tot het onderwijs, van
de schone kunsten tot de jacht, van de krijgskunst tot de liefde. En
daartussen bevinden zich ook enkele goden, wat lichthoofdiger en
vrolijker van aard, die vreugde en plezier verkondigen om de nodige
levensblijheid te verspreiden, alweer in het kader van godsdienstige
aanbidding: Dionysus, Pan en Aphrodite. We zullen trachten de goden die
het Pantheon van Olympus vormen aan u voor te stellen en daarna ook de
goden die minder belangrijk zijn, maar daarom niet minder interessant.
We gaan verder met nog kleinere goden omdat de Griekse mythologie nu
eenmaal alle begrippen en menselijke gevoelens verpersoonlijkt heeft. En
zo, op de hoogte zijn van het karakter en de eigenaardigheden van iedere
god, zijn we beter in staat om hun aanwezigheid en deelname te begrijpen
in de avonturen van de he lden die we daarna zullen
beschrijven.
DE TWAALF GODEN VAN OLYMPUS
De twaalf Olympische goden hadden vanaf de tijd dat
zij over hemel en aarde heersten hun macht en bevoegdheden verdeeld
volgens de wensen van leus. Hun woning was de Olympus, de hoogste berg
van Griekenland, maar zij daalden regelmatig af en voegden zich tussen
de mensen om hulp te bieden, te straffen en zelfs om kinderen te
verwekken. De kinderen die geboren werden uit de verbinding van een god
en een mens worden halfgoden genoemd en zij hadden bijzondere
eigenschappen.
Zij verrichtten hele series heldendaden en genoten de
bewondering van iedereen.
De goden aten ambrozijn en dronken nectar, een uitsluitend aan goden
voorbehouden drank.
Zij aanvaardden overigens wel de slacht- en
brandoffers die de mensen hen brachten in de vorm van vee of
landbouwproducten.
Zij hielden zich aan de beloftes die ze deden,
vooral als die gepaard gingen met een eed. Hun meest heilige eed was die
"op het water van de Styx".
Als een god zwoer bij de wateren van de Styx, de heilige bron, zou
hij deze eed voor niets ter wereld breken.
De Olympische goden waren bijna oppermachtig in die zin dat de macht
van elk van hen ophield waar het ambsterrein van de volgende begon.
Alleen
Zeus was oppermachtig. In veel zaken geleken zij op de mens.
Zij
hadden hun zwakheden, hun passies en dezelfde gevoelens.
Zij werden
kwaad, jaloers, afgunstig, zij hadden lief net als de mensen. Maar
bovenal dwongen zij eerbied en respect van de mens af. De twaalf goden
hadden een bijzondere plaats in het godsdienstig besef van het
toenmalige Griekse volk: "bij de twaalf goden van Olympus" was een
heilige eed die de eerbied toonde die men voor deze creaturen had die
het leven en lot van de wereld en van henzelf bepaalden. Maar laten we
ze nu wat beter leren kennen. De twaalf in de goede rangorde zijn:
Zeus
(of Dias), Hera, Athena, Poseidon, Demeter, Apollo, Artemis, Hermes,
Aphrodite, Ares, Hephaestus en Hestia.
ZEUS, heerser van hemel en aarde, vader van de goden en de mensen
Zeus, de grootste van de onsterfelijke goden, werd geboren in de
Diktaeïsche grot op Kreta en werd door zijn moeder Rea verborgen in de
Idaeïsche grot, waar hij grootgebracht werd met de melk van de geit
Amalthaea en de zorg van de Nymfen.
Toen hij sterker bleek dan zijn broers en zusters en de andere goden,
verwierf hij de eerbied en bewondering van allen en zo werd hij na de
Titanenstrijd en de Gigantenstrijd terecht aanvaard als heerser en vader
van alle goden en de mensen. Zijn wapen was de bliksemschicht en zijn
heerschappij strekte zich uit over hemel en aarde. Wettige en eeuwige
echtgenote van Zeus was Hera, die hem altijd stabiel en trouw terzijde
stond in het leven en bij zijn arbeid. Samen kregen zij de kinderen Ares,
Hebe, Ilithyia en Hephaestus. Ontelbaar zijn echter zijn amoureuze escapades met godinnen en aardse vrouwen, die van tijd tot
tijd Hera hevig jaloers maakten. Uit dergelijke verbintenissen verwierf
Zeus nog andere kinderen; goden, halfgoden en helden. Om er maar een
paar te noemen: uit zijn verbintenis met Maia werd Hermes geboren, uit
Semele ontstond Dionysus, uit Leto Apollo en Artemis, uit Themis de
Moerae (schikgodinnen) en de Horen (godinnen van de jaargetijden) en uit
Mnemosyne de negen Muzen. Oneindig veel liefdesavontuurtjes met aardse
vrouwen die genoemd worden hadden de geboorte van halfgoden en helden
tot gevolg. Hij hield van al zijn kinderen en beschermde ze en geregeld
werden zij het lijdend voorwerp van de woede van Hera.
Zeus
brengt Ganymedes naar de Olympus,
480 v. Chr., Olympia Archeologisch Museum
Behalve de
honderden vrouwen waarmee hij geacht wordt verborgen
liefdesgeschiedenissen beleefd te hebben, wordt ook nog melding gemaakt
van de lichamelijke aantrekkingskracht die de jonge Ganymedes, telg uit
het koninklijk geslacht van Troje, op hem gehad schijnt te hebben. Hij
was zo mooi dat hij een grote erotische aantrekkingskracht uitoefende
op
Zeus zelf, die hem naar de Olympus haalde om de functie van
wijnschenker te vervullen, d.w.z. de bekers met nectar te vullen.
Buiten zijn passies echter, die zoals we al eerder vermeldden bij de
goden net als bij de mensen waren, was
Zeus een god die het evenwicht
van de rechtvaardigheid in stand hield. Hij was niet slechts degene die
strafte en wraak nam maar voelde ook met de ongelukkigen mee en trachtte
altijd hun pijn te verlichten en rechtvaardig te zijn. De uitdrukkingen
"uit
Zeus geboren" en "door
Zeus grootgebracht" zijn kenmerkend voor
begenadigde leiders uit die tijd, die wisten te regeren met beleid en
gevoel voor rechtvaardigheid.
ZEUS en EUROPA
Tussen vele andere schone jongedames werd
Zeus o.a. verliefd op
Europa, de dochter van Agenor en Telephasse. Die dochter was met haar
vriendinnen op het strand van Sidona aan het spelen en met haar
bevalligheid wekte zij amoureuze gevoelens bij de vader van alle goden
en mensen op. Om haar te benaderen veranderde hij zichzelf in een stier en legde zich aan haar voeten.
Toen Europa genoeg moed verzameld had begon zij met de stier te
spelen. Op een gegeven moment echter, toen het meisje op zijn rug zat,
richtte de stier zich op en rende de zee in. Tevergeefs riep en
smeekte zij; de stier zwom almaar verder van het strand af. Europa hield
zich goed aan zijn horens vast om niet te vallen en zo kwamen ze samen
op Kreta aan. Bij de bron van de Gortyna, in de schaduw van de platanen
werden zij een paar. Vanaf toen zijn deze bomen groenblijvend, omdat zij
de liefde van een god bedekten.
Zeus en Europa kregen drie zonen: de
legendarische Minas, de dappere Sarpedon en de rechtvaardige
Radhamanthys. Er wordt zelfs beweerd dat Talus, de metalen robot die
Kreta bewaakte en een geschenk van
Zeus aan
Europa was.
Europa bleef op Kreta, trouwde er met koning Asterion die haar
kinderen adopteerde en het ons als zodanig bekende continent haar naam
gaf.
Voor wat betreft de stier wiens gedaante
Zeus aangenomen had, die
steeg op naar de hemel en werd het bekende sterrenbeeld Stier in de
dierenriem. Cadmus, de stichter van Thebe, was de broer van Europa die
naar Griekenland kwam om haar te zoeken.
Behalve de Europa die
Zeus liefhad bestaat er ook nog de Oceanide
Europa, dochter van Oceanus en Tethys.
HERA, beschermster van het gezin en de getrouwde vrouwen
Hera, de geëerbiedigde gemalin van
Zeus, was de
godin die het huwelijk en de getrouwde vrouwen beschermde. Haar relatie met
Zeus was al lang voor hun huwelijk
begonnen en zij ontmoetten elkaar in het geheim, verborgen voor hun
ouders. Na het in eer herstellen van de Olympische goden met
Zeus op de
troon, vond hun huwelijk plaats. Hera komt voor in vele mythen, brengt
behalve haar eigen kinderen nog vele andere groot, bestraft ontrouw en
wreekt zich hard op de minnaressen van haar echtgenoot. Leto werd,
terwijl zij zwanger was van Apollo en Artemis, door Hera vervolgd tot
zij tenslotte op het tot dan toe drijvende eiland Delos aankwam. Eos,
die
Zeus zo zeer behaagde, werd door haar veranderd in een koe. De Hera-verering was vooral bijzonder groot in Argos, daarom beschermde de
zij de stad dan ook. In de Trojaanse Oorlog staat zij de Grieken bij en
neemt een standpunt in bij vele thema's die betrekking hebben op het
verloop van de oorlog.
Standbeeld
van Athena Promachos en votief offers tussen Erechtheion en parthenon
ATHENA, godin van de wijsheid
Na de overwinning van de Olympische
goden in de Titanenstrijd, verenigde
Zeus zich met Metis, dochter van
Oceanus en Tethys. Toen voorspelden Uranus en Gaea hem dat uit deze
verbintenis eerst Athena geboren zou worden, die hem zou evenaren in
dapperheid en wijsheid en later een zoon die hem zou overtreffen in
slimheid en die hem wellicht op een goede dag van de troon zou stoten.
Om dit gevaar af te wenden at
Zeus toen Metis op.
Het uur der geboorte
van Athena was echter nabij en zo gaf
Zeus opdracht aan Prometheus, volgens anderen aan Hephaestus, om met een bijl zijn hoofd te klieven.
Toen zagen allen verbaasd toe hoe uit het voorhoofd van
Zeus de geheel
gewapende Athena te voorschijn kwam, zwaaiend met haar lans. De nieuwe godin stond haar vader terzijde in de
Gigantenstrijd, waarbij ze erin slaagde Enceladus te overwinnen, hem
neer te maaien en heel Sicilië boven op hem te gooien. Al was ze dan een
oorlogsgodin, zij was niet krijgslustig.
Zij was wijs, slim, hielp
helden, maar haar liefde voor hen had geen erotische betekenis. Athena
zowel als Artemis hadden besloten niet te trouwen, zelfs niet met een
god, en maagd te blijven.
De overlevering wil dat eens Poseidon en Athena twistten om de stad
Athene, over wie de stad onder zijn hoede zou nemen en wiens naam hij
zou krijgen. Tenslotte besloten zij elk aan de stad een geschenk te
geven en degene wiens geschenk het meest waardevol geacht werd door de
andere goden, zou de overwinnaar zijn.
En zo sloeg Poseidon met zijn drietand op de rots van de Acropolis en
onmiddellijk kwam daar water tevoorschijn. Vervolgens stampte Athena met
haar voet op de grond en daar wortelde een olijfboom, de eerste ter
wereld, die gezegende boom en vredessymbool sinds zeer oude tijden. En
vanaf dat moment heeft de stad Athene haar naam en staat onder haar
bescherming, daar de goden oordeelden dat zij gewonnen had.
Godin Athena stond de mensen bij en hielp ze bij hun vreedzame
werkzaamheden. Zij onderwees de pottenbakkers, stond de dichters bij,
leerde de vrouwen weven. Zij wordt regelmatig vermeld als "Pallas
Athene". Het Griekse woord "Pallas" betekent "jonge dochter". Van
hetzelfde woord is ook "palikari" afkomstig, dappere jongeling. Haar
eeuwige rivaal was Ares, de oorlogsgod, die zelfs in de Ilias het
vijandelijke kamp verdedigde. Ares stond aan de zijde van de Trojanen,
terwijl Athena aan de kant van de Grieken stond. Toen Zeus aan de
onsterfelijke goden toestand om ook mee te strijden in de oorlog,
slaagde zij erin Ares te overwinnen en hem een beslissende wond toe te
brengen.
De aanwezigheid van Athena hield over het algemeen verband met
weloverdachte raadgevingen, rustig gedrag en wijs beraad. Het Parthenon
werd aan haar gewijd en in Athene in het bijzonder werd zij vereerd met
grote feesten.
POSEIDON, god van de zee
Poseidon, god van de zee, wordt beschouwd als een van
de meest eerbiedwaardige goden van Olympus, daar hij met Zeus en Hera
tot de meest op leeftijd zijnde goden behoorde. Met zijn gouden wagen rijdt hij door zijn koninkrijk, de zeeën en oceanen, dwars
door de golven die hem niet nat maken, en wordt daarbij voortdurend
omringd door goedgeluimde dolfijnen. Al staat hij in de Ilias aan de
zijde van de Grieken, in de Odyssee heeft hij het voortdurend aan de
stok met Odysseus, vooral vanaf het moment dat die de zoon van de
Cycloop Polyphemus blind maakt. Overigens maakte hij het ook de overige helden moeilijk tijdens hun terugreis vanuit
Troje, want hoewel hij aan hun zijde had gestaan tijdens de oorlog, betreurde hij de verwoesting van
die stad die hij zelf gebouwd had. Poseidon vrijde vele godinnen en
welgeschapen aardse vrouwen en verwierf vele kinderen. Enkele daarvan
zijn Triton die hij verwekte bij Amphitrete, Polyphemus bij Thoosa,
Antaeüs bij Gaea, Orion bij Euryale, Pelias en Neleus bij Tyro, Pegasus
en Chrysaor bij Medusa, Atlas bij Kleito en nog vele andere. Daar hij de
gehele wereld omvatte en beïnvloedde, werd hij ook "Kosmozostis"(wereldomvatter)
genoemd, of "Kosmoseistis" (wereldschudder), "Mesopontios" (tussen de
zeeën), "Pelagios" (van de zee), "Pontokratoras" (heerser van de zee)
en nog vele andere benamingen.
** Bron: Griekse Mythologie, Tekst Sofia
Souli. Uitgerij Michalis Toubis. Haar bronnen zijn: Oude Griekse
Letteren en vele schrijvers zoals Homerus, Euripides, Sophocles
e.a.. Wij brachten het boek mee uit Griekenland en kunnen het u zeer
aanbevelen! Het omvat 174 pag., is rijk geïllustreerd en bevat nog veel
bijzonderheden
** Uw
accommodatie in Griekenland kunt U goed boeken via
Hotels/Appart./Griekenland. Er zijn 2282 hotels/appartementen
online boekbaar.
** Uw accommodatie op een van de Griekse eilanden kunt U goed
boeken via
Hotels/Griekse/Eilanden. Er zijn 1535 hotels/appartementen online
boekbaar.
**
You can make the text larger by pressing
the "Ctrl" and the "+" key at the same time!
** Uw "Tablet-pc" en
Stedentips voor Trips, een ideale combinatie! ▲
▲ |