MYTHOLOGIE, verhalen over de godenwereld.

Mythologie ( < Lat. mythos ,<  Gr. muthos, gesproken woord, verhaal, in 't bijz. mythe): geheel van verhalen waarin een volk of volkerengroep vorm geeft aan zijn opvattingen over grote gebeurtenissen in de oertijd, de godenwereld en het ontstaan van de wereld. Synoniem: fabelleer, godenleer

INLEIDING
Het vermogen om te denken
is het meest stabiele en grootste geschenk aan de mens door alle tijden heen. Door middel van het denken begrijpt de mens, bestaat hij, creëert hij en ontwikkelt zich. Kennis, hoe groot ook, heeft zijn grenzen. Tot aan de eerstvolgende verlegging van die grenzen hongert het verstand naar vervolmaking. Zo komt het dat de mens in lang vervlogen tijden wilde weten, leren, omdat hij zich zwak en kwetsbaar voelde in een oneindige wereld. Hij dacht na over het begin en het einde en al die bovennatuurlijke zaken die hij niet kon temmen. Door middel van denken probeerde hij de wereld aan zijn begripsvermogen aan te passen. Hij maakte gebruik van de direkte informatie die zijn omgeving hem verschafte, van zijn kennis en ervaring en met zijn fantasie maakte hij de ontbrekende stukken erbij. Hij had behoefte aan de "mythe': want dat was zijn waarheid. Het geloven daaraan maakte hem zeker van de wereld die hij om zich heen creëerde. Daarom accepteren we de mythe in die zin dat hij ons uitleg geeft, informatie verschaft en een verklaring geeft van een vroegere orde van zaken in de wereld.
De inhoud van de Griekse mythologie
is geen eenvoudige zaak. Er is een oneindige rij verhalen uit verschillende periodes en van verschillende oorsprong en men heeft zijn uiterste best gedaan daar enige orde in te scheppen, en dat niet alleen. Er was heel wat studie voor nodig om de verscheidene parallel verlopende mythische en geschiedkundige verhalen en feiten aan elkaar te toetsen en op schrift te stellen. Hoe vreemd het ook mag klinken, de Griekse mythen zijn niet zomaar "sprookjes ". Zij vertegenwoordigen lang vervlogen tijden, vullen de gaten in de geschiedschrijving aan, maar bovenal zijn ze een graadmeter van een bepaald cultureel niveau. De zeden en gewoonten, de godsdienst en de angst voor het mysterieuze, bovennatuurlijke, van een volk wiens geschiedenis duizenden jaren geleden begon, zijn allesbehalve een mythe. Want al mogen dan de goden en de fantastische strijden van helden met bovennatuurlijke wezens aan de fantasie ontsproten zijn, zij kwamen toch voort uit een grote waarheid die stelde en vandaag de dag nog stelt dat bepaalde mensen in dit hoekje van de wereld, zoveel eeuwen voor Christus, steden bouwden, de natuur temden, vreemde volken overwonnen, reizen maakten, koloniën stichtten, uitmuntten in de kunst, lichaam en geest ontwikkelden en die mensen, dat waren Grieken! Als we het hebben over de cyclopische muren uit de Myceence periode, begrijpen we onmiddellijk dat de mythe bestaat omdat dit werk zo bovenmenselijk was voor die tijd, dat slechts menselijke giganten zoals de Cyclopen dit zouden kunnen voltooien.
De meeslepende vertellingen van Homerus
in zijn onsterfelijke epen zijn niet slechts een produkt van een cultureel erfgoed en de fantasie van mensen die drie duizend jaar geleden leefden. Laten we niet vergeten dat de mensheid met stomheid geslagen was toen de opgravingen bij Troje en Mycene bewijzen aan het licht brachten van het bestaan van die steden, hun bloei, hun oorlogen en hun helden van voor 1200 v.Chr.! Het Troje van Priamus verscheen met zijn muren, zijn heiligdommen, het rijke Mycene, zoals Homerus het omschreef, kwam tot leven met de graven van Atreus en Agamemnon met al hun goud ....
"Mythologie"
is een Grieks woord dat in alle talen gebruikt wordt en zo de grote waarde betoont van die rijke schat die tot in onze dagen bewaard is gebleven voor de gehele mensheid. De gouden erfenis van Homerus Hesiodos, van de grote tragische, lyrische en zoveel andere Oude schrijvers is de trots van ons volk. Want zonder dat zou er geen Europese ontwikkeling zijn, want zonder de mythes zou de wereldliteratuur een stuk armer zijn.

HET ONTSTAAN VAN DE WERELD

De geboorte van de Goden
De Oude Grieken met hun heldere en fantasierijke geest hadden een zekere orde geschapen in de zaken, die harmonieerde met de oneindige wereld die hen omringde. Het begin en het ontstaan van de wereld hield hen evenzeer bezig als de eerste mensen van elke cultuur. Zo gaven zij een uitleg aan natuurlijke krachten en onverklaarbare fenomenen, die zij als logisch beschouwden, trouw aan het wettig ontzag voor de hogere wezens die het heelal begrensden en Aardewerken beheersten.
De invloed van hun omgeving en het angstaanjagende oneindige dat zij rondom zich zagen, zette de eerste mensen in Griekenland ertoe aan afgeleide betekenissen, gebeurtenissen in de natuur en al dat angstaanjagende waarvan zij geloofden dat het hun leven en lot regelde, te vergoddelijken.
Maar de godheid die in prehistorische tijden het meest aanbeden werd, niet alleen in Griekenland maar door bijna alle oude volken, was de Aarde. Daarop stond die verre mens stevig, en voedde zich met haar vruchten. De godin Aarde is voor de meeste Middellandse Zeevolkeren gelijk aan de godin van de vruchtbaarheid en wordt door de eerste beelden uit die tijd die in Griekenland gevonden zijn, voorgesteld als een vrouwenfiguur met een rijke naakte boezem en een onevenredig breed bekken, karakteristiek gegeven voor vruchtbaarheid. Het ontginnen van de aarde is nauw verbonden met een godsdienstige aanbidding.
De eerste goden kennend, zullen we hun ontwikkeling bekijken in samenhang met de Griekse denkwijze. De scepter van de wereldheersers wisselt van hand tot hij uiteindelijk bij de sterksten terechtkomt. Middels een Titanenstrijd en een Gigantenstrijd wijst zich een nieuwere generatie goden die nu allesoverheersend wordt. Parallel aan de goden doet het menselijk geslacht zijn eerste onzekere stappen en vanaf het eerste uur betaalt hij het loon voor zijn zwakheden, ondanks het feit dat ook zijn lot door de goden bepaald wordt.
Beginnend bij de eerste serie goden en godheden, komen we uiteindelijk bij de grote heersers die we beter zullen leren kennen. De namen van sommige die niet zo interessant zijn zullen we slechts vermeiden omdat uit hen de grote hoofdrolspelers uit volgende hoofdstukken geboren zijn: de goden en helden van de Grieken.
De eerste Goden
Aan het begin van elk sprookje en elke waarheid over het ontstaan van het heelal was er altijd Chaos. En zo werd ook bij het ontstaan van de Oude Griekse wereld, Chaos tot een godheid. Uit Chaos werden eerst Erebus (Duisternis) en Nyx (Nacht) geboren, met hun kinderen Aether (Lucht) en Hemera (Dag). De donkere Nacht baarde de Dood, de Slaap, de Droom, de Moerae (schik­godinnen) en de Hesperiden en Eris. Daarna wordt Gaea (de Aarde), breed en stabiel, de basis en de zetel van waaruit alle leven ontspringt. De Hemel (Uranus) die haar omringde was in zijn oneindigheid de grootste god aan het begin van de wereld.
De Titanen
De Aarde was de grote hoofdrolspeelster bij het ontstaan van de wereld. Zij verenigde zich met de Hemel en zij vormden het eerste godenpaar. Uit die vereniging werden de Titanen geboren: de eerstgeborene Oceanus verenigde zich met Tethys en daaruit ontstonden de Rivieren en Oceaniden. Uit Hyperion en Theia ontstonden Helios (zon), Selene (maan) en Eos (dageraad). Uit het huwelijk van Coeüs met Phoebe werden Leto en Asteria geboren. Crius huwde Eurybia (dochter van Aarde en Pontus (de lee) en zij kregen samen de kinderen Astraios, Pallas en Perseus. Lapetos huwde de Oceanide Clymene (dochter van Oceanus en Tethys) en zij schonken het leven aan Atlas, Menoetius Prometheus en Epimetheus.
Tenslotte dan nog Cronus en Rea, de Titaan en Titanida, de relatie waaruit de toekomstige wereldheersers geboren zouden worden. Uit dat paar werden Demeter geboren, Hestia, Hera en Hades, Poseidon en Zeus, die later de macht verdeelden en de wereld regeerden: Zeus heerste over Hemel en Aarde, Poseidon over de zee en Hades (Pluto) over de Onderwereld. In den beginne waren Hemel en Aarde één, maar later gingen zij uiteen. Na de verminking van Uranus (hemel) door zijn gewelddadige zoon Cronus, verenigde Gaea zich met Pontos (zee) en dat resulteerde in de geboorte van Thaumas, Phorcys, Ceto, Euryvia en Nereus. Thaumas op zijn beurt huwde de oceanide Electra en zij deden Iris en de ontzagwekkende Harpijen Aello, Ocypete en Celaeno geboren worden, die we verderop zullen ontmoeten. Phorcys en Ceto verwekten samen de twee Graien die vanaf hun geboorte reeds oude vrouwen waren en de verschrikkelijke gorgonen Stheno, Euryale en Medusa. Nereus huwde de oceanide Doris en zij kregen 50 dochters, de Nereïden.
Cronus en Rea
Cronus behoort tot de eerste generatie goden, hij was de enige zoon van Gaea die haar hielp in haar wraak op zijn vader Uranus. Nadat hij Uranus verminkt had door zijn geslachtsdelen te amputeren, nam hij diens plaats in en gooide zijn eerder door hun vader gevangen gehouden broers en zusters, de Honderdarmige reuzen en de Cyclopen, in de duistere Tartaros. Later huwde hij zijn zuster Rea, maar hij wilde dat geen enkele van de uit dat huwelijk geboren kinderen in leven bleef: zijn ouders hadden hem voorspeld dat één van die kinderen hem zijn heerschappij zou ontnemen. Zodra de kinderen geboren werden verslond hij ze met huid en haar. Hij had achtereenvolgens al Hestia, Demeter, Hera, Pluto (Hades) en Poseidon opgegeten. Toen Rea daarna weer zwanger werd van Zeus, week zij uit naar Kreta en baarde daar in het geheim. Zij liet de baby achter onder de hoede van de oceanide Metis en aan Cronus gaf zij een in luiers gewikkelde steen die deze onmiddellijk verzwolg in de veronderstelling dat het de pasgeborene was. Zo werd Zeus gespaard.
De Titanenstrijd
Zodra Zeus opgegroeid was dwong hij Cronus alle door hem verzwolgen kinderen weer uit te spugen. Daarna lieten zij met zijn allen de honderdarmige reuzen en de cyclopen vrij en verklaarden de oorlog aan hun vader Cronus, die zijn broers, de Titanen, tot bondgenoten had. Alle goden, de oude en de nieuwe, namen deel aan deze oorlog, de vreselijke Titanenstrijd. Gedurende deze beroemde slag hadden de Titanen zich verschanst op de berg Othrys, terwijl Zeus en de zijnen de berg Olympus als uitvalsplaats hadden. De Cyclopen gaven aan Zeus onweer en bliksem als wapen, aan Poseidon de drietand en aan Hades de mogelijkheid om onzichtbaar te worden. De drie honderdarmige reuzen hieven met hun driehonderd armen enorme rotsblokken op en slingerden die naar de Titanen. De overwinning door de Olympische goden liet niet lang op zich wachten. En zo volgt Zeus, een nieuwe god, een vorige generatie goden op. Hij is wijzer, heeft hogere waarden en vertegenwoordigt natuurkrachten.
Voor wat betreft het Titanengeslacht, zij kozen niet allemaal partij voor Cronus. Oceanus bijvoorbeeld vocht niet aan zijn zijde, terwijl Prometheus, de zoon van Lapetus, volgens sommigen Zeus ook flink geholpen heeft. Na afloop van de Titanenstrijd werden Cronus en zijn broers geketend en in de Tartaros geworpen, bewaakt door de honderdarmige reuzen.
Atlas
De gevolgen van de nieuwe wereldorde die nu heerste was voor sommigen zeer pijnlijk. Atlas bijvoorbeeld, zoon van de Titaan Oceanus, werd streng gestraft voor zijn deelname aan de Titanenstrijd tegen Zeus. Zo werd hij door deze naar het einde van de wereld gestuurd, naar het Westen, de grens van Nacht en Chaos, daar waar de Hesperiden hun gouden appels bewaakten waar we het later over zullen hebben. Hij veroordeelde hem op die plek te blijven en voor eeuwig het hemelgewelf op zijn schouders te torsen of hemel en aarde tezamen of volgens weer anderen de as van de wereld. Een andere mythe vertelt dat Atlas eerder koning was geworden van een sprookjesachtig eiland, ver weg over de oceaan, dat Atlantis heette.
Atlas en Pleione kregen samen zeven dochters, de Pleiaden: Taygete, Electra, Alcyone, Asterope, Celaeno, Maia en Merope. Na hun dood vormden de Pleiaden in het heelal het sterrenbeeld de Pleiaden, bekend als Poulia.
De Gigantenstrijd
Toen Zeus de Titanen strafte, baarde Gaea uit woede omdat enkele van haar kinderen zo zwaar gestraft werden en omdat zij vond dat de goden haar niet met de nodige eerbied behandelden, de Giganten om haar te wreken. De Giganten waren reuzen, slangen vormden hun haar en hun lichamen eindigden in een drakestaart. Hun aanblik was verschrikkelijk en zij waren onverslaanbaar. Zodra zij geboren werden begonnen zij hun aanval op de goden van Olympus met brandende toortsen, een regen van rotsen en brandende bomen. De bergen schudden ervan en sterren en zee vormden een ware hel. Toen begonnen de Olympische goden een nieuwe oorlog met Zeus met zijn bliksemschichten als aanvoerder en met geschikte bondgenoten voor elke beproeving. Dat waren Poseidon, Apollo, Hephaestus en ook nog de moerae, Dionysus met zijn gevolg en andere goden. Maar de grote hoofdrolspeelster was Athena, die gedurende die oorlog geboren werd: zij kwam geheel gewapend te voorschijn uit het hoofd van haar vader Zeus. Onmiddellijk doodde ze de gigant Pallas en nam stelling aan de zijde van haar vader. De gigantenstrijd duurde lang en zou nooit afgelopen zijn als niet gebeurd was wat door de moerae (het lot) geschreven stond: er moest een sterveling meestrijden met de Olympische goden om de strijd te winnen. En zo geschiedde. Aan de zijde van de Olympiërs schaarde zich Herakles, en de één na de ander vielen de giganten dood neer.
Het menselijk geslacht
Eens, in lang vervlogen tijden, toen er alleen maar onsterfelijke goden bestonden en er geen enkel sterfelijk wezen op aarde was, bedachten de onsterfeljken de wezens die de wereld zouden bevolken. Toen dat gebeurd was, gaf leus aan de twee zonen van de titaan lapetos, Prometheus en Epimetheus, de opdracht de wezens op aarde te voorzien van schoon­heid en kracht. Epimetheus verzocht zijn broer voor de verdeling daarvan te mogen zorgen. En zo gaf hij het ene dier schoonheid, het andere kracht, het ene maakte hij klein en snel, het andere groot en weer andere dieren werden slim. Hij versierde, was kwistig met schoonheid en gunstige trekjes, deze Epimetheus, en daar hij niet zo wijs was als zijn broer, gaf hij alle wapens en goede eigen­schappen aan de dieren en bewaarde de mens voor het laatst, naakt en weerloos, zonder één enkel wapen.
Prometheus
Toen stal Prometheus, de vriend van de mensen, om dit onrecht goed te maken wijsheid van godin Athena en gaf de mens de logica. Vervolgens stal hij het vuur uit de smederij van Hephaestus en gaf het aan de mens. Vanaf toen begon de mens het vuur te gebruiken om te verwarmen en gereedschappen te maken. Maar Zeus was kwaad op hem omdat hij de mens geholpen had zoveel op de goden te gaan lijken, en hij onweerde en bliksemde hij van woede. Tot aan die tijd was het vuur uitsluitend voorbehouden geweest aan de goden. Daarom strafte hij Prometheus zeer streng. Hij ketende hem aan de top van de Kaukasus, aan het einde van de wereld, en een arend kwam elke dag zijn lever opeten. De lever van Prometheus groeide echter 's nachts weer aan en zo kwam de arend iedere dag terug, dertig jaren lang. Toen werd de mensenvriend Prometheus door Herakles bevrijd.
In een andere versie van de mythe wordt een andere reden aangevoerd voor de woede van Zeus tegen Prometheus. Eens, bij een officiële offerpartij verdeelde hij een rund dat geslacht zou worden op zeer misleidende wijze: aan de ene kant plaatste hij al het beste vlees en de ingewanden, bedekt door de huid, en aan de andere kant alle botten bedekt door het vet. Toen hij Zeus liet kiezen, koos deze het deel met het vet. Toen Zeus echter ontdekte dat zijn deel uit louter botten en vet bestond, terwijl aan de zijde van de mensen zich het beste vlees bevond, werd hij woedend en vanaf toen onthield hij de mensen het vuur, dat later door Prometheus gestolen werd.
Bandera
Hephaestus, de god van het vuur, maakte in zijn werkplaats de eerste vrouw. Aanvankelijk was het een metalen beeld. Het was echter zo mooi, dat Zeus besloot het leven te schenken. Toen gaven alle goden op hun beurt haar een geschenk: schoonheid, bevalligheid, slimheid, handigheid, overredingskracht. Hermes gaf haar echter achterbaksheid en de leugen, terwijl Hera haar de nieuwsgierigheid gaf die haar geen moment met rust zou laten.
Zeus zond Pandora als geschenk aan Epimetheus die diep onder de indruk was van haar schoonheid en haar tot zijn vrouw maakte. Als huwelijksgeschenk kregen zij een mooie doos, versierd met goud en edelstenen. Deze doos zat op slot, maar Zeus had de sleutel erbij gegeven en tegen Pandora gezegd dat als ze gelukkig wilden leven, ze de doos nimmer moesten openen.
Gedurende een zekere periode leefden Epimetheus en Pandora een kalm en gelukkig leven, tot de nieuswgierigheid die Hera in de geest van de vrouw ingebracht had, het won: op een bepaald moment opende Pandora de doos. En in één klap kwamen daar alle tegenslagen en onheil uit die de mens maar kunnen treffen: ziektes, verbittering, pijn en alle mogelijke kwaad. Als laatste kwam echter de hoop eruit, in de vorm van een vogel. Dat was de boodschap van de troost voor de mensheid.
Deucalion en Pyrrha
Er brak een tijd aan dat de mensen zeer slecht werden en dat hun handelingen niets oprechts en schoons meer hadden. Het was toen dat leus besloot een grote zondvloed te zenden.
Om het menselijk geslacht te redden, koos hij Deucalion en Pyrrha uit, die de enige goede mensen waren. Pyrrha was de dochter van Epimetheus en Pandora. De regen die negen dagen en nachten zonder onderbreking neerviel spoelde alle steden weg. Na afloop brachten Deucalion en Pyrrha die in een ark hun toevlucht genomen hadden, offers aan Zeus om de god te danken. Vervolgens volgden zij zijn aanwijzingen op om een nieuwe mensheid te vormen.
Zij bedekten hun gezichten en begonnen stenen over hun schouder te werpen zonder om te kijken. De stenen die Deucalion wierp werden mannen en de stenen van Pyrrha vrouwen.
Het paar kreeg ook eigen kinderen die beschouwd worden als kinderen van Zeus: Hellen, Amphictyon, Protogenea, Melantheia, Thyea en Pandora.
Hellen, de eerstgeboren zoon, wordt beschouwd als de stamvader van de Grieken (Hellenen).
Bron:
Griekse Mythologie, Tekst Sofia Souli. Uitgerij Michalis Toubis. Haar bronnen zijn: Oude Griekse Letteren en  vele schrijvers zoals Homerus, Euripides, Sophocles e.a.. Wij brachten het boek mee uit Griekenland en kunnen het zeer aanbevelen! Het omvat 174 pag., is rijk geïllustreerd en bevat nog veel bijzonderheden

** Uw accommodatie in Griekenland kunt U goed boeken via  Hotels/Appart./Griekenland. Er zijn 2282  hotels/appartementen online boekbaar.
** Uw accommodatie op een van de Griekse eilanden kunt U goed boeken via Hotels/Griekse/Eilanden. Er zijn 1535  hotels/appartementen online boekbaar. 
** Uw "Tablet-pc" en Stedentips voor Trips, een ideale combinatie! ▲