AQUILEIA, ligt in de provincie Udine, ten noordwesten van TriŽst, enkele kilometers verwijderd van de Golf van TriŽst - Archeologisch museum in Via Roma.
Naar regio overzicht Friuli-Venezia. Naar Stedenlijst ItaliŽ.   Naar  Regiokaart ItaliŽ. Naar uw accommodatie!

    
Aquileia werd in 181 v.C. door de Romeinen gesticht als bolwerk tegen de Kelten. Door zijn gunstige ligging, met name door de verbinding met het Donaugebied, werd het al spoedig een bloeiend centrum van handel en industrie. In de 3de en 4de eeuw speelde Aquileia een belangrijke rol op politiek en militair gebied en was het zelfs enige tijd keizerlijke residentie. In de 5de eeuw begon de welvaart te tanen. Na de verwoesting door Attila (452), maar vooral na de inval van de Longobarden, vluchtten de meeste inwoners naar de lagunen voor de kust bij het naburige Altinum, waaruit later VenetiŽ ontstond.

Ook op kerkelijk gebied was Aquileia belangrijk.  
Aanvankelijk stond de stad onder de jurisdictie van Milaan, waarvan zij de liturgische gebruiken, die tot 1596 gehandhaafd bleven, grotendeels heeft overgenomen. In het begin van de 5de eeuw werd de stad zetel van een metropoliet, die zijn machtsgebied steeds verder uitbreidde en ca. 450 de titel patriarch aannam. In 556 brak de patriarch van Aquileia met Rome, omdat door de nieuwe paus, Pelagius I, de besluiten van het Concilie van Constantinopel (van 553) en de veroordeling van de zgn. drie kapittels werden goedgekeurd (Schisma van Aquileia). In 568 vluchtte de patriarch voor de Longobarden naar het eiland Grado. Zijn opvolger verzoende zich in 607 met Rome, maar de Longobardische bisdommen bleven in het schisma volharden en richtten een nieuw patriarchaat op, Oud-Aquileia, dat kort voor 700 de eenheid met Rome herstelde en tot 1751 bleef bestaan. Het patriarchaat Aquileia-Grado werd in 1451 naar VenetiŽ verlegd.

Dom S. Maria, Piazza Capitolo 

De eerste kerk ontstond in de 4de eeuw, maar na de verwoestingen door de Hunnen werd er een nieuwe kerk gebouwd, die in de volgende jaren steeds werd uitgebreid. De apsissen en het dwarsschip, Chiesa dei Pagani, zijn 9de-eeuwse uitbreidingen. Het huidige Romaanse uiterlijk ontstond in de 11 de eeuw onder patriarch Poppo. Het koor werd in de renaissance vernieuwd. Vanaf de 18de eeuw heeft men geleidelijk aan getracht de oude kerk te herstellen. De huidige kerk, een te midden van cipressen, pijnbomen en linden prachtig gelegen drieschepige basilica, heeft een sober exterieur.

Voor de faÁade bevindt zich een 9de-eeuwse voorhal met enkele antieke zuilen.  
Daarboven is een fraai dubbelvenster aangebracht. In 1909 is de 700 m' grote mozaÔekvloer, die oorspronkelijk behoorde bij de 4de-eeuwse kerk, blootgelegd. De fraaie afbeeldingen van menselijke figuren, dieren en planten zijn gevat in meetkundige figuren. Door de blootlegging van het mozaÔek is het vloerniveau van de huidige kerk aanmerkelijk lager komen te liggen. Naast het koor bevindt zich de toegang tot de Cripta degli Scaevi met waardevolle fresco's uit de 13de eeuw. Vanuit het linkerzij schip kan men de opgravingen bereiken van de oorspronkelijke, vroegchristelijke cultusplaats uit de 4de eeuw. In dit complex van twee parallelle bouwwerken bevindt zich een buitengewoon interessante mozaÔekvloer van vůůr de 4de eeuw. Het voor de dom gelegen 5de-eeuwse baptisterium heeft zeer te lijden gehad van de tand destijds. Het is met de kerk verbonden door de Chiesa dei Pagani, de ruimte voor de nog niet gedoopten. Links van de dom staat de machtige campanile, waarvan de bouw in de 11de eeuw begonnen is (73 m hoog).



Archeologisch museum, Via Roma 

Het materiaal is grotendeels afkomstig van de oude Romeinse stad. In de zalen 1-5 zijn beeldhouwwerken en bouwfragmenten tentoongesteld. De stichtingsinscriptie van de stad bevindt zich in zaal 2. Zaal 6 bevat onder andere sieraden met edelstenen en barnsteen en cameeŽn. In zaal 10 is schitterend Romeins glaswerk opgesteld.

Andere bezienswaardigheden 
Het antieke Forum Romanum ligt links van de Via Giulia. De resten van de antieke rivierhaven bevinden zich langs de Via Sacra, antieke bouwfragmenten.
De Via XXIV Maggio geeft toegang tot enkele Romeinse familiegraven en de ruÔne van het amfitheater. Ten noorden van de dom bevinden zich resten van Romeinse huizen met mozaÔekvloeren. Tussen de Piazza Capitolo en de Via Sacra liggen twee vroegchristelijke oratoria uit de 4de eeuw. Verder: de ruÔne van het circus, rechts van de Via Giulia; de basilica Romana, aan de Via Giulia, en resten van de antieke stadsmuur, ten zuiden van de dom. In de vroegchristelijke basilica van Monastero, Piazza Principe Umberto, bevindt zich een fraaie mozaÔekvloer.  

** Uw accommodatie  
in Aquileia kunt U goed boeken via Hotels/Aquileia  Er zijn 3 hotels online boekbaar.
** U vindt bij Booking meer dan alleen hotels o.a.:
 Appartementen - Resorts  - Villa's  - Hostels  - Accommodaties met onsen - Bed & Breakfasts  - Pensions  - Motels  - Ryokans  -  Vakantieboerderijen  - Vakantieparken  - Campings  -  Botels  - Herbergen  -  Aparthotels  -  Vakantiehuizen  -  Lodges  - Accommodaties bij particulieren  -  Landhuizen  -  Luxe tenten  - Capsulehotels  -  Lovehotels  - Riads  - Luxe Chalets