Maak uw keuze

Aan de overzijde van de rivier de Gargliano begint de regio Campanië. Napels is er de hoofdstad van. De Via Appia buigt hier landinwaarts af naar Capua. Volg nu de langs de kust lopende Via Domitiana en passeer de badplaats Mondragone. Even verder komt men in het voedingsgebied van de rivier de Volturno. Dit is een moerassig gebied met veel weilanden waarin grote kudden buffels grazen. Overal ziet men  bordjes waarop de zogenaamde Mozzarella di Buffola (buffelkaas) wordt aangeprezen.
Daarna volgt een traject met lange zandstranden en pijnboombossen. Er zijn veel badplaatsen en campings. Tenslotte wordt bij Licola Mara de Campi Flegrei (Brandende Velden) bereikt. Het is een vulkanisch gebied dat reeds bij de Romeinen zeer geliefd was om zijn bronnen met warm en zwavelhoudend water. Ook nu nog komen er bij Solfatara zwaveldampen uit de grond en zijn er bij Agnano warme bronnen. Zuidelijk van de Campi Flegrei steekt Kaap Miseno in zee. Vandaar ziet u in het westen de eilanden Procida en Ischia liggen, in het oosten Napels en de Vesuvlus en in het zuidoosten, aan de overkant van de Golf van Napels, het schiereiland Sorrento en het eiland Capri. Misschien is dit wel het mooiste uitzicht van Italië. Het is in ieder geval het bekendste doordat het in vele Italiaanse restaurants op de muur is afgebeeld.
In het gebied van de Campi Flegrei en Kaap Miseno zijn talrijke mythen en sagen ontstaan. Baia bijvoorbeeld is genoemd naar een kameraad van Odysseus die hier begraven zou zijn. Kaap Miseno ontleent zijn naam aan Miseno, de trompetten van Aenes die verdronk voordat de Trojanen bij Cuma aan land gingen. Het Avernomeer gaat door voor de ingang van de Hades (de onderwereld) waarin Odysseus afdaalde nadat hij de blinde ziener Tiresias om raad gevraagd had.
De stad Napels is ontstaan door de samensmelting van de Griekse koloniën Parthenopen, Palaopolis en Neapolis. In 326 vóór Christus viel Neapolis na een driejarig Romeins beleg door verraad. De omgeving van Napels werd spoedig een geliefd vakantieoord van de Romeinen. Vele belangrijke Romeinen, zoals Sulla, Cicero, Caesar en Seneca bezaten er zomerhuizen.

CAMPANISCHE KEUKEN      ▲
Deze heeft naam gemaakt met smakelijke, ongecompliceerde gerechten. De landbouwproducten -tomaten, paprika's, lente-uitjes, aardappelen, artisjokken, venkel, citroenen of sinaasappels - die op de lavabodem aan de voet van de Vesuvius overdadig beschenen door de zuidelijke zon groeien, smaken allemaal zo goed dat ze geen bewerkelijke bereidingen meer nodig hebben. Vis en zeevruchten worden dagelijks in de Golf van Napels of in andere kustwateren gevangen.  De harde tarwegries die nodig is voor de bereiding van de wereldberoemde Napolitaanse pasta, wordt hier verbouwd of geïmporteerd uit het naburige Puglia. De veeteelt levert vlees voor de gebruikelijke ragù bij de pasta en zelfs de buffelmelk, waarvan de onovertroffen mozzarella van Campanië wordt gemaakt.
Niet meer en niet minder ingrediënten heeft de Napolitaanse keukentovenaar nodig om de topstukken van zijn culinaire traditie op tafel te zetten: groentegerechten, omeletten, kruidige vissoepen, gebraad en natuurlijk beide grondvesten van de keuken van Campanië: pasta en pizza. Napels heeft Noormannen, vorsten uit de huizen Hohenstaufen, Aragón, Anjou, Bourbon en Savoye gekend, maar geen van de vreemde machten heeft een duurzame herinnering in de keuken van de streek achtergelaten - afgezien misschien van de francofielsering rond 1786, die begon met de invoering van de Franse etiquette aan het hof en de woordenschat op keukentechnisch gebied met woorden als ragù (vleessaus) gattò (koek) en crocchè (kroket) heeft uitgebreid. Campaniës eigen bijdragen, zoals maccheroni alla napoletana, pizza margherita, insalata caprese, mozzarella in carrozza of costoletta alla pizzaiola spreken voor zich.
Maccheroni en spaghetti      ▲
Hoewel het steeds weer wordt gezegd en veel Napolitanen zich er maar moeilijk in kunnen schikken, werd de kostelijke Italiaanse pasta niet aan de voet van de Vesuvius uitgevonden. Napels heeft de pasta pas aan het eind van de 18e eeuw geadopteerd, gevarieerd en buitengewoon succesvol voor de verspreiding gezorgd. Maar wie nu precies het auteurschap van de deegwaren kan opeisen, is tot op heden niet eenduidig beslist. De een houdt de Chinezen voor de ware uitvinders, de ander de Romeinen. Volgens klassieke bronnen was er in Rome een langanum genoemde manier van deeg bereiden met water en bloem bekend. De opvolger, de langanella, is een droog deeg zonder ei, dat nu nog in Campanië wordt gemaakt. Maar ook Sicilië en Sardinië staan ons met vroege pastasoorten ten dienste. In de 14e eeuw spreekt de schrijver en geleerde Giovanni Boccaccio in zijn Decamerone weliswaar van pasta, maar levert geen nauwkeurige beschrijving van het product.
Concrete verwijzingen naar de macaroni of spaghetti die we nu kennen, vinden we in een bron uit de 17e eeuw. Daarin wordt gesproken over een primitief maar efficiënt apparaat met behulp waarvan pastadeeg tot lange, dunne pastasoorten kon worden gevormd. Pas in het begin van de 19e eeuw ontstaat er in Napels zoiets als een pasta-industrie. Het is de tijd van de rondtrekkende pastahandelaren die op straat hun waar aan passanten aanbieden. In 1833 woonde Ferdinand II, zelf een groot fan van pasta en pizza, de opening bij van de eerste fabriek waarin de deegwaren industrieel vervaardigd werden. Daarmee was niet alleen de basis gelegd voor de opmerkelijke economische bloei van de streek, maar ook voor de tot nu toe voortdurende ideologische strijd tussen de aanhangers van zelfgemaakte pasta aan de ene kant en de voorstanders van de fabriekspasta aan de andere kant. De 19e eeuw was ook de tijd waarin het bloeiende Napels schilders, schrijvers en reizigers uit alle delen van Europa aantrok. Een van hen, Alexandre Dumas de Oudere, schilderde zelfs een weliswaar niet erg vleiend maar culinair-historisch des te interessanter genreschilderij van het Napolitaanse leven in die tijd - pasta speelt daarin de hoofdrol en begerige burgers schrokken hem onverstoorbaar naar binnen.
De in die tijd nieuw geopende fabriek van Cesare Spadaccini zou niet de enige in zijn soort blijven. Al snel werden de bereidingsmethoden verbeterd en steeds meer nieuwe bedrijven rond de Vesuvius gingen pasta produceren. Gragnano, Torre Annunziata en Torre del Greco zijn de plaatsen die inzake pasta secca pioniersarbeid verricht hebben. Van hieruit veroverden de Campanische deegwaren de wereld. Pasta veranderde in een modern voedingsmiddel dat terecht in grote delen van Europa graag gekopieerd wordt, want tot op de dag van vandaag is hij onovertroffen gebleven.
Pizza    ▲
De sporen van de pizza zijn tot in de Romeinse tijd terug te volgen, toen er al een soort focaccia, de zogenaamde picea, werd gebakken. Rond de eeuwwisseling van de le naar de 2e eeuw was de naam pizza al doorgedrongen, maar het platte, ronde baksel dat uit de vroegmiddeleeuwse oven kwam, leek nog veel op een gewoon plat brood en de weg naar de echte Napolitaanse pizza met tomatensaus, ansjovis en mozzarella was nog lang. Wat Emanuele Rocco in zijn in 1858 verschenen boek Usie costumi di Napoli e contorni (Zeden en gebruiken in Napels en omgeving) beschreef, lijkt meer op de culinaire bestseller die we nu kennen. De kern van Rocco's pizzarecept is dat een met een deegroller uitgerold of met de handen platgedrukt, rond stuk deeg met 'alles wat te binnen schiet' belegd kan worden en vervolgens voorzien van een beetje olie of reuzel in een oven moet worden gebakken. Dan volgt er een opsomming van de verschillende ingrediënten -fijngehakt knoflook, geraspte kaas, een paar blaadjes basilicum, kleingesneden vis en ettelijke plakken mozzarella- en ook wordt de mogelijkheid geopperd het belegde deeg dubbel te vouwen, dus iets te maken wat wij nu bij de Italiaan om de hoek als calzone bestellen.
Pizzabakker    ▲
De tekst uit de 19e eeuw laat ook de bakkerij van de pizzabakker niet onvermeld, waar traditioneel zo'n heerlijke geur uit zou komen dat zelfs de gekroonde hoofden van Napels er geen weerstand aan konden bieden. Om uit te vinden wat deze nieuwe specialiteit nu precies inhield, bezocht koning Ferdinand 1 van Bourbon tegen alle regels van het protocol de bakkerij van een zekere Antonio Testa en viel prompt voor de smaak. Omdat de koningin beslist niet enthousiast was over de pizzahartstocht van haar echtgenoot, zag de koning zich gedwongen als eenvoudig burger verkleed de pizzeria's in de stad binnen te sluipen. Gedistingeerd werd de ronde lekkernij pas met de volgende Bourbon. Toen Ferdinand II Don Domenico Testa, een andere verdienstelijke pizzaiolo, opdroeg ter ere van de dames aan het hof zijn kunst in de tuin van het landhuis Capodimonte te vertonen, kon hij op volledige steun van zijn vrouw rekenen. Over de pizza van Don Domenico was de koning zo enthousiast dat hij de pizzabakker de titel monzù verleende. Deze eervolle aanspreektitel, een verbastering van het Franse woord monsieur, was in het Napels van de 18e eeuw eigenlijk voorbehouden aan de chefs de cuisine uit Frankrijk die in de welgestelde huishoudingen werkzaam waren. Ferdinand 11 zou zelf zo dol geweest zijn op de gerechten van de Campanische keuken -vooral op de pizza- dat hij in de directe omgeving van het paleis een speciale pizzaoven liet bouwen om op ieder gewenst moment zijn gasten en zichzelf met deze lekkernij te kunnen verwennen. Na de Bourbons namen de Savoyes in 1861 de heerschappij over. Italië was op weg naar nationale vereniging en Umberto 1 en zijn echtgenote Margherita werden tijdens hun bezoek aan.de stad aan de voet van de Vesuvius in 1889 met alle eer ontvangen. Toen de koningin een pizza verlangde, bakte pizzabakker Paffacie Esposito een creatie van groene basilicum, witte mozzarella en rode tomaten - en deze pizza in de nationale kleuren van de jonge staat noemde hij Margherita. Merkwaardig genoeg bleef de pizza lange tijd een regionale hartstocht. Terwijl de andere producten uit Campanië zich langzaam maar zeker naar het noorden verspreidden, moest de smakelijk belegde deegbodem die in Napels bij de pizzabakker op straat in het voorbijgaan werd gekocht en als snack tussendoor werd gegeten, eerst een omweg via NewYork maken. Daar werd namelijk in 1905 de eerste Napolitaanse pizzeria in de VS geopend. De kleine winkel zou een gigantisch succes worden. In de jaren '60 had de pizza niet alleen Amerika veroverd, maar werd ook in Europa enthousiast verorberd. Alleen in Italië, afgezien van Napels, was hij nog altijd niet bekend. Pas in de jaren '70 en '80 kreeg de voedzame kleine maaltijd voet aan de grond in Rome en in de noordelijke delen van het land. Intussen is de pizza zelfs in het Guinness Book of Records vertegenwoordigd, want de pizzabakkers vakvereniging organiseert regelmatig wedstrijden voor de show, waarin de handigste pizzaioli niet alleen vanwege hun opvallende creaties, maar ook vanwege hun soms acrobatische talent om de dunne bodem omhoog te gooien en weer op te kunnen vangen, gehuldigd worden.
Pizza is nu wereldwijd een begrip en heeft zelfs de in het buitenland als 'oer-italiaans' bekendstaande spaghetti ingehaald. Zelfs in de meest afgelegen Europese stadjes is minstens één pizzeria en in de metropolen vecht intussen een leger van pizzakoeriers met bonte strooibiljetten om de gunst van de klant. In deVS hebben hele ketens zich gespecialiseerd in de ronde lekkernij uit de Oude Wereld - voor een deel ook met zeer fantasievolle en niet. altijd orthodox Italiaanse bereidingswijzen. De supermarkten hebben diepvriespizza's in alle soorten en prijsklassen in voorraad en wie zelf voor pizzaiolo wil spelen, kan met de vereiste ingrediënten als bloem, gist, water, zout, tomaten, mozzarelia, kappers, gezouten ansjovis en eventueel oregano en basilicum een prachtige pizza op tafel zetten.
Pizza's smaken het best wanneer ze in een houtgestookte, stenen oven worden gebakken, want alleen daarin wordt de vereiste temperatuur van rond 400 'C bereikt. De pizza is klaar wanneer het deeg krokant en knapperig en de kaas gesmolten is.
Mosselen en andere zeevruchten     ▲
Vroeger stonden de typisch Napolitaanse oesterstalletjes in de buurt van herbergen en restaurants of op andere strategische plaatsen in de stad. Meestal waren de bonte houtconstructies met stemmige afbeeldingen van de Golf van Napels of de Vesuvius versierd en droegen al van verre zichtbaar het opschrift ostricaro fisico, wat zo veel betekent als 'goedgebouwde oesterhandelaar'. Om de zonderlinge titel te verklaren moeten we Ferdinand II erbij halen. Bij zijn bezoek aan het vissersdorp Santa Lucia zou de Bourbon-koning ten overstaan van een goed gebouwde Napolitaan hebben uitgeroepen tusi nu fisico, 'jij hebt een sportief figuur'. Geflatteerd liet de oesterhandelaar snel het door de koning verleende predikaat op zijn uithangbord schrijven. Zijn collega's wilden niet voor hem onderdoen en sindsdien zijn ze allen goedgebouwde of sportieve oesterhandelaren: ostricari fisici.
Nu worden niet alleen oesters aangeboden in de vishandel -veel restaurants hebben zich weer in oesters gespecialiseerd, maar ook andere schelpdieren, zoals mosselen, zeedadels, venusmosselen en zee-egels. Alle zeebewoners zijn bevorderlijk voor de gezondheid, want ze bevatten naast waardevol eiwit ook jodium en andere mineralen, sporenelementen en onverzadigde vetzuren. Om het genot te waarborgen moet er worden vastgehouden aan goede kwaliteit en absoluut verse waar. Schaaldieren en mosselen moeten beslist uit zuiver water komen, vooral als ze rauw gegeten worden.Wie hierover zo zijn bedenkingen heeft, kan recepten kiezen waarin de zeevruchten gekookt worden.
De Napolitaanse keuken zou zonder cozze nauwelijks denkbaar zijn, maar juist mosselen moeten bij een vertrouwde leverancier gekocht worden en voor gebruik zorgvuldig geborsteld worden. Ze worden per kilo in een plastic net verkocht, waaraan goed zichtbaar het voorgeschreven kwaliteitszegel en een etiket met daarop de reeds genomen voorzorgsmaatregelen bevestigd moeten zijn. Niettemin moeten mosselen thuis voor gebruik zorgvuldig onder stromend water worden afgespoeld.Ver volgens wordt de bisso genoemde baard, waarmee de mossel zich onder water aan de mosselbank vasthoudt, verwijderd met behulp van een scherp mesje, waarbij men er overigens op moet letten dat men de mossel hiermee niet beschadigt. Met dit mesje kunnen ook eventuele verontreinigingen van de mosselschelp worden gekrabd. Na deze procedure moeten de mosselen nog een keer gewassen worden - en pas wanneer het spoelwater echt helder blijft, mogen de dieren in de pan worden gedaan. Het schoonmaken van mosselen mag tijdrovend klinken, maar het gaat tegenwoordig verhoudingsgewijs snel, want kweekbedrijven en handelaren beschikken over moderne apparatuur waarin de mosselen al grondig worden voorgereinigd. Naast mosselen en andere zeevruchten heeft de Golf van Napels, net als de andere mooie baaien van Campanië, ook het nodige aan smakelijke vis te bieden.Van de stevige, kleine, maar vlezige ansjovissen die in deze wateren ronddartelen, wordt wel gezegd dat ze de enige zijn die in een soufflévorm gebakken of eenvoudig met wat groene paprika kunnen worden gefrituurd.Vis uit de Napolitaanse wateren heeft overigens zijn eigen natuurlijke versheidszegel. De vissers buigen de gevangen goudbrasem en zeebaars een beetje krom voordat de lijkstijfheid intreedt en zo liggen ze in de manden van de vishandelaren. Zo wordt de kopers hun absolute versheid duidelijk gemaakt, want bij oudere vis is de lijkstijfheid al voorbij en heeft het vissenlijf zijn natuurlijke houding weer aangenomen.
De Romeinen gaven al de voorkeur aan vis uit de Golf van Napels en de op culinair gebied bekende pionier Lucullus had in Napels zelfs een eigen kleine viskwekerij. Toen keizer Tiberius op Capri verbleef, liet hij zich door de vissers graag de beste vangst brengen. Er werd gefluisterd over enorme karpers die hun gewicht in goud waard waren. Ook herinneren de Napolitanen zich de wrede, tot op heden niet historisch bewezen slechte gewoonte van de Romeinen om in zoutwaterbassins zeepalingen te houden die naar men zegt met het vlees van betreurenswaardige slaven werden gevoerd.
Mozarella      ▲
Verse mozzarella is een extreem snel bedervend product. Hij smaakt het beste wanneer hij di giornata, dus dagvers gegeten wordt. In wei ingelegd is hij bij goede koeling enige dagen houdbaar. Als hij langer te gebruiken moet zijn of als hij vervoerd moet worden naar noordelijke delen van het land of de andere kant van de Alpen, is er eigenlijk geen anäl- re mogelijkheid dan de witte boontjes in een met pekel gevuld plastic zakje te verpakken. Maar voor de levensmiddelentechnologie dergelijke middelen ter beschikking stonden, was mozzarella inderdaad een regionaal genoegen voor de lekkerbekken in Campanië en Puglia. Geen wonder dat de zachte kaas een paar van de nationale gerechten van deze streek hun niet te verwisselen karakter heeft verleend. De Napolitaanse pizza zou zonder de heerlijke zachte smeltende kaas niet denkbaar zijn - net als Capri's optisch ook zeer Italiaans aandoende combinatie van groen basilicum, witte kaas en rode tomaten. Net als bij de productie van andere kaasproducten wordt bij de bereiding van mozzarella allereerst de melk met behulp van stremsel tot stremmen gebracht. Dan wordt de ontstane wrongel in grote stukken verdeeld en aansluitend tot 80-90 'C verhit. Vervolgens roert en kneedt de kaasmeester de dampende massa net zo lang tot hij een elastisch, lange draden trekkend deeg krijgt, dat hij in gelijke stukken verdeelt. Dit proces heet mozzarella (afsnijden, afbreken) en heeft de kaas zijn naam gegeven. De afzonderlijke porties worden tot bollen, vlechten of andere maaksels gevormd.Vanwege de grote vraag naar mozzarella wordt de verse kaas nu ook van koeienmelk bereid en zou dan strikt genomen niet mozzarella, maar fior di latte of fiordelatte (melkbloem) genoemd moeten worden. De echte en traditionele Campanische variant wordt van melk van de zwarte waterbuffels gemaakt die in grote kudden hoofdzakelijk op de vruchtbare vlakten bij de rivier de Volturno, ten noordwesten van Napels, en in de driehoek tussen Salerno, Eboli en Paestum worden gehouden. In 1993 werd de benaming mozzarella di bufala campana wettelijk erkend en van een DOC- predikaat voorzien. De productiegebieden liggen niet alleen in Campanië, maar sluiten ook delen van Latium en het gebied rond Foggia in Puglia in. De authentieke mozzarella is te herkennen aan het kwaliteitszegel van het consortium. Vanwege het dradentrekkende deeg wordt mozzarella ook wel pasta filata-kaas genoemd. In deze categorie horen ook specialiteiten thuis als provola en caciocavallo, die volgens hetzelfde proces als mozarellla bereid worden. Provola wordt gemaakt van een mozzarellamassa die gerookt wordt en daarna enige tijd moet rijpen. De taaie, bruinachtige korst heeft een heerlijk rookaroma. Caciocavallo is een koeienmelkkaas die heel jong gegeten kan worden of ongeveer een jaar kan worden bewaard. De oudere versie wordt in Zuid-Italië graag geraspt gebruikt in plaats van pecorino romano of parmezaanse kaas.
Noten uit Irpinië      ▲
Over het algemeen wordt Campanië geassocieerd met de steekwoorden Napels, pizza,Vesuvius, pasta, Capri of mozzarella. Dat zich in het binnenland nog een heel ander land verbergt, weten een paar bezoekers.Ver van de kust liggen stille gebieden met vreemd klinkende namen als Irpinië en Benevento. Irpinië en de provinciehoofdstad Avellino waren in 1980,enige weken het treurige middelpunt van de media toen een zware aardbeving grote delen van Campanië had getroffen en vooral in dit gebied had dit ernstige gevolgen. 5000 doden en een half miljoen daklozen was de trieste balans. Weliswaar is men de schok van de aardbeving nog steeds niet helemaal te boven, maar de Irpiniërs proberen hun situatie dapper stap voor stap te verbeteren. De wederopbouw staat helemaal in het teken van het Irpinische credo 'hier werken, niet emigreren'. Een belangrijke economische bijdrage levert traditioneel een kleine bruine vrucht met een harde schaal: al in de voorchristelijke tijd was de avellana bekend, de smakelijke hazelnoot uit Avella, een klein plaatsje in de buurt van de provinciehoofdstad. Intussen leveren afgelegen bergstreken van Campanië ongeveer de helft van de opbrengst aan hazelnoten in Italië.
De kleine energie en voedingsstoffenleverancier wordt weliswaar door een dunne, stevige, harde schaal beschermd, maar hazelnoten moeten, net als alle noten koel en droog bewaard worden omdat ze anders licht ranzig kunnen worden. De hazelnootstruik (Corylus avellana), die van zon houdt en tot 5 meter hoog kan worden, stamt uit Turkije. In Irpinië heeft hij een goed tweede thuis gevonden.
Babà en Pastiera     ▲
Een zoete specialiteit uit Campanië wordt al lange tijd baba napoletano genoemd, maar eigenlijk stamt deze lekkerrnij uit Polen. Zij gaat -zo wil het verhaal- op de 18e eeuw en koning Stanislav terug. De monarch zou ervan houden om stukjes tulband in rum te dopen voor hij ze opat. Om het tamelijk omslachtige ritueel te verkorten ontwikkelde de hofbakker een recept dat erin voorzag dat de tulband al in de bakkerij in de edele drank werd gedoopt. Naar het schijnt was de koning zo enthousiast over het resultaat dat hij zijn nieuwe lievelingsdessert naar Baba uit Duizend-en-een-nacht noemde.
Toen Stanislav de Poolse troon verloor en een tijd lang in Frankrijk verbleef, belandde de koek allereerst in de Franse keuken en kwam van daaruit samen met de Franse hofetiquette in het koninkrijk Napels terecht.Wie geen geloof hecht aan de anekdote van Ali Baba, heeft waarschijnlijk gelijk, want de rumtulband met de naam babà was er vermoedelijk al in Polen voor de koning die er zo dol op was. Naast de weelderige baba zijn de Napolitanen dol op een andere zoetigheid, die pastiera napoletana wordt genoemd. Het gaat hierbij om een echte caloriebom die voornamelijk ter ere van Pasen wordt gemaakt. Hij wordt gemaakt van harde tarwegries en bloem, ricotta, rozijnen zo veel men wil en veel gekonfijte vruchten. Iedere familie in Campanië heeft natuurlijk zijn eigen recept en de gasten maken er een sport van het resultaat van de inspanningen van de huisvrouwen van dit jaar te beoordelen, waarbij ze doen alsof ze zich de kwaliteit van de pastiera van vorig jaar nog kunnen herinneren.
Wijnbouw     ▲
Campanië was een van de geliefdste wijnbouwgebieden van de oude Romeinen. Sorrentino, calenio en massico waren voor de inwoners van de eeuwige stad minstens zulke bekende begrippen als valpolicella, barolo of chianti zijn in het moderne Italië. Niet alleen de wijnproductie in het gebied was strategisch van belang, met de havenstad Pompeji bezat de streek ook het belangrijkste wijnhandelscentrum in de Oudheid. De uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. betekende echter een geweldige cesuur in de ontwikkeling. Met de verwoesting van de haven werd de handel in wijn met Griekenland en Klein-Azië afgesneden en de vernietiging van grote delen van de wijngaarden in het gebied beroofde de Romeinen ook van hun lievelingswijnen. De consequentie was dat ze in alle delen van hun imperium wijnbouw als systematische vorm van landbouw gingen ontwikkelen, een politiek die zijn hoogtepunt bereikte toen in Latium bijna alle cultiveerbare akkers in wijngaarden waren veranderd en er in de hoofdstad een voedseltekort dreigde. Campanië kon in de loop van de geschiedenis niet meer aansluiten bij gloriejaren. Weliswaar zorgde de uitbarsting van de  Vesuvius voor ideale wijnbouwgrond, is het klimaat  nergens in Italië zo geschikt voor druiven en zij met de aglianico, de greco en andere in het druivensoorten uitstekende     uitgangsproducten voorhanden om zeer goede wijn te produceren maar door de sociale en politieke omstandigheden is er sinds de Middeleeuwen praktisch geen florerende land- en wijnbouw meer. Er zijn echter producenten die zich bewust zijn van de historische betekenis en die van Campanië weer een, wijnland willen maken.
Bron        ▲
Is Culinaria Italia, Könemann. ISBN: 3-8290-2903-9. U vindt hier ook een keur van recepten behorend bij bovengenoemde producten. Prachtig geïllustreerd werk! Van Uitgeverij Könemann is ons geen URL, WAP of EMAIL bekend

** Uw accommodatie in geheel Italië kunt U goed boeken via Hotels/Appart.Italië.
** Via Hotels.Appart.Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 71 landen.
** Door Tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.    
** Zie ook onze boeken pagina eens.    ▲