Nola
Nola, provincie Napels, ligt ten noordoosten van Napels.
Nola was een Oscische nederzetting die later onder de heerschappij van de Etrusken kwam. In 313 V.c. werd de plaats veroverd door Rome. Hier werd in 215 v.C. Hannibal verslagen door Marcellus en hier stierf in 14 n.C. keizer Augustus. Nola had al vroeg een bisschopszetel. In 455 werd de stad tijdens de Volksverhuizingen door de Vandalenkoning Geiseric, Genseric, verwoest. De stad is de geboorteplaats van de beeldhouwer Giovanni da Nola, 1488-1558, en van de dominicaner monnik Giordano Bruno.
Dom S. Felice, Piazza del Duomo
De kerk werd circa 1400 in gotische stijl gebouwd. Het interieur werd na een brand herbouwd in de jaren 1878-1909. Het portiek voor de façade heeft Ionische zuilen. De kerk heeft drie schepen en fraaie renaissancezuilen. De reliëfs op de kansel worden als een jeugdwerk van Giovanni da Nola beschouwd. Zijn graf bevindt zich in de Cappella di S. Paolino. Bijzondere vermelding verdient de crypte, waar de relieken van de kerkpatroon S. Felice, de eerste bisschop van Nola bewaard worden. Tevens zijn er een 8ste-eeuws, voorhangsel voor een altaartafel, bovenaan de trap, en een l3de-eeuws in Byzantijnse stijl uitgevoerd reliëf waarop Jezus en de apostelen staan afgebeeld, te bewonderen.
Andere bezienswaardigheden
De barokkerk S. Chiara, Via Tommaso Vitale. Uit de l8de eeuw, met vlak daarnaast de gelijknamige l4de-eeuwse voorganger. Op de muren daarvan zijn nog resten van de l4de-eeuwse fresco's bewaard gebleven.
De S. Maria della Misericordia op de Piazza Giordano Bruno heeft een mooie Romaans-gotische klokkentoren. Aan hetzelfde plein ligt het renaissancistische Palazzo Orsini uit 1461. Het palazzo heeft een fraai portaal en in de buitenmuur zijn antieke bouwelementen verwerkt. Op de Piazza del Duomo staat een beeld van keizer Au­gustus.
Omgeving
Direct ten noorden van Nola ligt Cimitile. Uit het vroegchristelijke coemeterium, martelarenkerkhof, van Nola ontwikkelde zich de huidige plaats. Hier werd in 394 door St. Paulinus een klooster gesticht boven het graf van S. Felice. Zijn relieken werden later naar de dom, crypte, overgebracht. Er is hier een heel complex van vroegchristelijke en middeleeuwse basilica' s te bezichtigen. In de S. Felice in Pincis zijn nog fragmenten van de 5de-eeuwse mozaïekversiering bewaard gebleven. Ten noorden hiervan stond de S. Paolino. Hiervan zijn slechts enkele delen van het schip overgebleven. De apsis
werd in de l4de eeuw tot de zelfstandige kapel S. Giovanni verbouwd. In de SS. Martiri uit de 8ste eeuw zijn nog resten van een frescocyclus waarop het lijdensverhaal wordt afgebeeld, te vinden.
Circa 6 kilometer naar het westen ligt Marigliano met de mooie kerk S. Maria delle Grazie, ook wel Collegiata genoemd. In de kerk uit 1494 schilderijen van D.A. Vaccaro en van Luca Giordano.
Cava de' Tirreni        ▲
Cava de' Tirreni ligt in de provincie Salerno. Is bekend om de nabijgelegen benedictijnenabdij SS Trinita uit de 11de eeuw. De abdijkerk, met 12de-eeuwse ambo, is herbouwd in de 18de eeuw. Belangrijk zijn vooral het archief en de bibliotheek. Zij omvatten ca. 15 000 Longobardische en Noormannendocumenten en zeldzame codices, w.o. een Visigotische bijbel, 9de eeuw, en de Codex Legum Longobardum, 11de eeuw.
Castellammare di Stabia        ▲
Castellammare di Stabia, provincie Napels, ligt aan de Golf van Napels. Is een druk bezochte badplaats vanwege de geneeskrachtige bronnen en zeebaden. Ook de Monte Faìto, 1131 m,  met een tandradbaan,  is een toeristische trekpleister.
De 15de-eeuwse kathedraal en het kasteel van de Anjous, 9de–13de eeuw,  zijn herhaaldelijk verbouwd. Opgravingen hebben twee Romeinse villa's aan het licht gebracht, met kostbare mozaïeken en schilderingen, deels ondergebracht in het Antiquarium. De vondsten van de opgravingen die de koning van Napels in de 18de eeuw liet doen, bevinden zich in het Museo Nazionale in Napels. De koninklijke Villa Quisisana (1310) is in gebruik als hotel.
Castellammare di Stabia, gebouwd op de ruïnes van het oude Stabiae, een geliefde badplaats van de Romeinen, werd in 79 n.C. door een uitbarsting van de Vesuvius verwoest.
Capua        ▲
Capua, provincie Caserta, ligt aan de linkeroever van de Volturno, ca. 40 km ten noorden van Napels.
Capua werd gebouwd op de plaats van het antieke 'Casilinum', de rivierhaven van het antieke' Capua' dat 5 km verderop gelegen was. Het stadje werd in de 9de eeuw onder de Longobarden door de bewoners uit het oude Capua, zie Capua Vetere, bevolkt.
Dom SS. Stefano e Agata, Piazza del Duomo
Deze kerk, die reeds in 856 onder de Longobarden gesticht werd, is later vele malen verbouwd. De kerk werd tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd, maar later in oorspronkelijke gedaante hersteld. Voor de dom bevindt zich een rechthoekig atrium - Lat., genoemd naar de stad Atria, waar deze bouwwijze vandaan kwam; voorhof van een oudchristelijke basiliek -  met 20 schitterende antieke zuilen en kapitelen, 3de eeuw n.C.. De reusachtige klokkentoren stamt uit de 9de eeuwen is gedeeltelijk opgebouwd met antieke bouwfragmenten, o.a. de zuilen op de hoeken. De drie schepen van deze basilica worden gescheiden door monolitische granietzuilen – monoliet: monument of bouwdeel dat uit één stuk steen gehouwen is, bv. een obelisk. In het interieur is verder bij de laatste zuil rechts een 13^de ­eeuwse paaskandelaar opvallend. Onder het koor bevindt zich de oude crypte met resten van de middeleeuwse preekstoel. In de vierde kapel rechts hangt een drieluik van Antoniazzo Romano uit 1489. De domschat bevindt zich in de sacristie.
Chiesa dell'Annunziata, Piazza Marconi
Deze van oorsprong 13de-eeuwse kerk werd in de renaissance, 1531-1574) en in de baroktijd vernieuwd. De kerk heeft een fraaie façade. De koepel werd tussen 1543 en 1607 gebouwd naar een ontwerp van Domenico Fontana. Aan de rechterzijde zijn vierkante Romeinse blokken ingemetseld.
Palazzo dei Principi Normanni, Via G. Andreozzi
Dit bouwwerk stamt uit de tweede helft van de 11^de eeuw. Het is opgetrokken uit antiek materiaal, afkomstig uit het Romeinse amfitheater uit S. Maria Capua Vetere, zie hieronder. In de Staufische tijd werd het verbouwd. Van de vier voormalige hoektorens van het complex is er slechts één bewaard gebleven, fraaie spitsbogige tweelichtvensters.
Museo Campano
Het museum is gehuisvest in het Palazzo Antignano aan de Via Roma. Het Catalaans-moorse portaal stamt uit de 15de eeuw. Op de twee afdelingen bevinden zich voorwerpen uit de oudheid, de middeleeuwen en de moderne tijd. Bijzondere aandacht verdienen: op de begane grond, rechts van de binnenhof, het lapidarium met een rijke verzameling antieke inscripties uit Campanië; in zaal 3-8 bevinden zich de archeologische vondsten van een bij S. Maria Capua Vetere blootgelegd heiligdom van 'Dea Matutina', vruchtbaarheidsgodin. Bovenverdieping: in zaal 2 fraaie mozaïeken. In zaal 7 een rijke collectie antieke munten. De middeleeuwse afdeling begint bij zaal 21. Zeer de moeite waard is zaal 23 met enkele Romaans-Staufische beeldhouwwerken die afkomstig zijn van de verwoeste brug over de Volturino.
Andere bezienswaardigheden
In de kerk S. Salvatore Piccolo aan de Via Principi Normanni, bevindt zich aan de architraaf -  van Gr. archi voornaamste + It. trave (balk). Hoofdbalk van het kroonwerk van een gebouw, die op de kapitelen van de zuilen rust en het verdere lijstwerk draagt van het portaal - een Longobardische inscriptie. De fresco's in de apsis - halfronde of veelhoekige uitbouw die het kerkkoor afsluit of aan een transept voorkomt - dateren uit de 14de eeuw.
De S. Caterina aan de Piazza S. Francesco stamt uit 1383.
De S. Salvatore Maggiore a Corte, Via Principi Longobardi, werd gebouwd in de 10de eeuw, in de tijd van de Longobarden.
De in 851 gestichte S. Marcello Maggiore aan de Via Gran Priorato di Malta bezit een fraai zijportaal.
De S. Domenico, Piazza S. Tommaso d'Aquino, is gesticht in 1258. Het kerkje S. Michele a Corte aan de gelijknamige straat, heeft een fraaie façade. De fresco's in de apsis stammen uit de 10de eeuw.
Het Palazzo Comunale aan de Piazza dei Giudici, is gebouwd in de 16de eeuw.
De Ponte Romano, de oude brug over de Volturno, stamt uit de 2^de eeuw v.C.  
Omgeving
Op ongeveer 5 km ten zuidoosten ligt S. Maria Capua Vetere, het antieke Capua. Zeer de moeite waard is een bezoek aan de Dom, Collegiata de S. Maria, Piazza Matteotti, die teruggaat tot de 5de eeuw. De kerk stamt in haar huidige vorm uit de 18de/19de eeuw. De vijf schepen worden gescheiden door 51 antieke zuilen. In de kapel aan het einde van het rechterzijschip bevindt zich een renaissance-ciborium. Het in de eerste helft van de 1ste eeuw n.C. gebouwde Romeinse amfitheater, het zogenaamde ' Anfiteatro Campano' ,Piazza 1. Ottobre 1860, was tot aan de bouw van het Colosseum in Rome, het grootste amfitheater van de antieke wereld. Het had oorspronkelijk vier verdiepingen die samen een hoogte van 46 meter bereikten. De arena mat 76 bij 46 meter. Niet ver hiervandaan heeft zich wellicht de gladiatorenschool bevonden waar in 73 v.C. de befaamde Slavenopstand onder Spartacus begon. In het Vicolo Mitreo vindt men een ondergronds Mithraeum, een Mithrasheiligdom uit de 2de/3de eeuw n.C. Enkele fresco's in de onderaardse aula hebben betrekking op de eredienst voor deze god Mithras. Aan het einde van de Corso Umberto I staat de rest van de Boog van Hadrianus uit de 2de eeuw n.C.
Circa 4 km noordoostelijker ligt S. Angelo in Formis met de beroemde gelijknamige Romaanse basiliek, die in 1073 gebouwd werd op de resten van een Dianatempel. Voor de façade bevindt zich een porticus met Saraceense spitsbogen. De kerk is drieschepig en heeft drie halfronde absiden (antieke zuilen). Zeer waardevol zijn de 11 de-eeuwse fresco's.
Torre Annunziata       ▲
Torre Annunziata, provincie Napels, ligt aan de voet van de Vesuvius.  Er zijn ijzerhoudende bronnen. Op de hellingen van de Vesuvius zijn villa's, 18de –19de eeuw, van de Napolitaanse aristocratie. In 1967 zijn uitgebreide resten van een Romeinse villa uit de 1ste eeuw v.C. en n.C. opgegraven met o.a. een kunsthistorisch belangrijke frescocyclus.
Sant'Angelo in Formis       
Ligt in de provincie Caserta, ten zuidoosten van Capua. De Romaanse kerk, 10de eeuw, met een fraaie vrijstaande klokkentoren, campanile, heeft in het interieur indrukwekkende fresco's uit de bouwtijd en een 12de-eeuwse kansel. De vloer is een restant van een aan Diana gewijde tempel. Ook de resten van een 11de-eeuwse mozaïekvloer zijn bewaard.
Ravello       ▲
Ravello, provincie Salerno, ligt ten noorden van Amalfi, op 315 m hoogte.
De stad werd in de 9de eeuw gebouwd onder de heerschappij van de Amalfi en werd in 1086 onafhankelijk. Zij kwam tot grote welvaart in de 13de eeuwen door relaties met Sicilië en het Oosten werd een Arabisch-Normandische architectuurstijl geïntroduceerd.
Dom S. Pantaleone, Piazza Vescovado
De in 1086 opgerichte kerk werd in de 18de eeuw gerenoveerd. Het middenportaaI heeft fraaie bronzen deuren die in 1179 door Barisano da Trani uit Apulië gemaakt werden. Op 54 panelen worden scènes uit het Nieuwe Testament, onder andere het Lijdensverhaal, afgebeeld. De fraaie campanile dateert uit de 13de eeuw. De kansel met mooie mozaïeken waarop allerlei fabeldieren staan afgebeeld, werd in 1272 door Nic. da Foggia, eveneens uit Apulië, ge­maakt. Op de mozaïeken van een kleine ambo uit 1130 het verhaal van Jonas en de walvis. In de Cappella di S. Pantaleone wordt het bloed van de heilige bewaard.
S. Giovanni del Toro, Via S. Giovanni del Toro
De façade van de kerk uit de 11de eeuw, verbouwing in de 18de eeuw, heeft fraaie spitsboogvensters. De campanile is in Arabisch-Siciliaanse stijl gebouwd.
Palazzo Rufolo, rechts van de dom
Het in Arabisch-Normandische stijl gebouwde paleis is omgeven door tuinen met een keur van subtropische planten. De arcaden van de vierkante binnenhof zijn in oosterse stijl uitgevoerd.
Andere bezienswaardigheden
S. Maria a Gradillo, 12de-eeuwse kerk met mooie façade.
Villa Cimbrone met de Belvedere Cimbrone, een prachtig uitzicht op de Golf van Salerno.
Omgeving
I kilometer noordwestelijk ligt Scala, De l2de-eeuwse aan S. Lorenzo gewijde dom heeft een mooi Romaans portaal. In de crypte een houten kruisiginggroep uit de l3de eeuw.
Portici       ▲
Portici, provincie Napels, ligt aan de Golf van Napels, aan de voet van de Vesuvius. In het Palazzo Reale, in 1738 gebouwd met de bedoeling er de kunstwerken van de opgravingen in Herculaneum onder te brengen, is een landbouwhogeschool ondergebracht. Het rococoboudoir van de koningin, uitgevoerd in porselein, is overgebracht naar het museum van Capodimonte in Napels. De stad werd in 1631 volledig verwoest door een uitbarsting van de Vesuvius. Portici werd in 1839 met Napels verbonden door de oudste spoorlijn van Italië.
Éboli      
Éboli ligt in de provincie Salerno. Er staat nog een kasteel van de Colonna's, 15de eeuw. Romaanse kerk is uit de 13de eeuw. Christus stopte bij Éboli is de titel van een boek van de 20ste-eeuwse schrijver Carlo Levi.
Boscoreale        ▲
Boscoreale, provincie Napels, ligt ten noorden van Pompeji. Boscoreale is vooral bekend om twee van zijn vele Romeinse villae, landhuizen, in 79 bij de uitbarsting van de Vesuvius verwoest. In de villa van Boscoreale zijn prachtige wandschilderingen te voorschijn gekomen,  1ste eeuw v.C., zoals een Macedonische koninklijke familie. Het merendeel daarvan bevindt zich thans in New York, Metropolitan Museum, een fragment met gevleugelde figuur in Amsterdam, Allard Pierson Museum.
Even beroemd is de schat van Boscoreale, gevonden in een minder luxueus landhuis met wijnbedrijf annex. Hij bestaat uit een enorm zilveren servies, het Louvre te Parijs heeft er 102, merendeels rijk bewerkte stukken van, een duizendtal gouden munten en enige gouden
Golf van Napels,
Golf van Napels is een baai van de Tyrrheense Zee, tussen de Flegreïsche Velden in het noorden en het schiereiland van Sorrento in het zuiden. Aan weerszijden van de ingang van de baai liggen de eilanden Ischia en Capri. De streek is een drukbezocht toeristengebied.
Flegreïsche Velden        ▲
Flegreïsche Velden, Ital.: Campi Flegrei, v. Gr. phlegraios = brandend,  vormen een vulkanisch, aan de Golf van Pozzuoli, het noordelijke deel van de Golf van Napels, ca. 200 km2. Uit de grond stijgen warme bronnen, koolzuur- en zwaveldampen, fumarolen en  solfataren op. Deze worden al sedert de oudheid voor therapeutische doeleinden aangewend. De jongste vulkaan is in 1538 ontstaan, Monte Nuovo. De nog werkzame Solfatarakrater heeft een diameter van ca. 300 m. Het kratermeer Lago d'Averno was al in de oudheid bekend.
De grootste plaatsen zijn Baia en Pozzuoli, in de oudheid ook Cumae en Misenum.