FLORENCE, nader bekeken

Aanbevolen om "Vooraf" bij Barok - Schilderkunst te lezen!

Rond Piazza del Duomo
Duomo Santa Maria del Fiore  -  Campanile  -  Battistero San Giovanni  -  Museo dell'Opera del Duomo  -  Or San Michele  -  Bron  -  Terug naar Florence

DUOMO SANTA MARIA DEL FIORE 
Naast die van Rome en Milaan is de Santa Maria del Fiore een van de grootste domkerken van het christendom. In 1296 begon Arnolfi di Gambio (rond 1245- 1302) met de bouw. Op zijn laatst in 1417 begon Filippo Brunelleschi  (1377-1446) met het ontwerp van de koepel. In 1471 werd eindelijk de gouden koepel  geplaatst. De voorgevel werd pas in de 19e eeuw van marmer voorzien. Een blik langs de zuidkant laat de bekleding van de aan de maagd Maria gewijde kerk met wit, groen en roze marmer zien. De heldere indeling en de blindbogen in de koorkapellen zijn geïnspireerd op het baptisterium. De kruisvormige centraalbouw heeft een koor met een enorme koepel, drie apsissen en twee sacristieën die perfect aansluiten bij de achthoekige plattegrond. De kleinere koepels van de koorkapellen en de 'exedra' boven de sacristie vangen de last onder de tamboer op, die tegelijkertijd de zeer extreme hoogte van de koepel van 116 m mogelijk maakt. Acht marmeren ribben lopen van de tamboerhoeken naar de bekroonde lantaarn en worden daar voortgezet in de stutten. De verbinding van constructieve met esthetische elementen lijkt vanzelfsprekend, maar is hier evenwel volkomen nieuw.
Interieur
Het middenschip van de dom dat 153 m lang en 38 m breed is en twee zijschepen heeft, wordt bepaald door de originele kleuren en de eenvoudige, strenge vorm. De enorme proporties geven het midden- schip met de kruisribgewelven het karakter van een hal. Grote spitsboogarcaden en helder geordende pilaren geven het middenschip een bepaald ritme. Boven de arcaden verbindt een gang op stevige consoles als een sterk gebint het middenschip met het koorgedeelte, de apsis en de grote koepeloctogoon en zorgt voor een sterk horizontaal accent en voor eenheid. De bijzonder zware muren van de octogoon, die volgens de eerste ontwerpen de dubbele koepel zou moeten dragen, worden gekenmerkt door constructieve elementen.
Veel van de eerdere overvloedige decoratie is inmiddels verloren gegaan, slachtoffer van de talrijke restauraties geworden of in het Museo dell'Opera del Duomo terechtgekomen. De specifieke, voor de Florentijnse bouwkunst zo typerende ruimtewerking bleef echter al die eeuwen bewaard.
De glas-in-loodramen in de koepeltamboer werden gemaakt naar ontwerpkartons van Donatello, Uccello, Ghiberti en Castagno. De door Paolo Uccello in 1443 uitgevoerde wijzerplaat aan de binnenkant tegenover het hoofdportaal bevat -zoals in die tijd gebruikelijk- 24 uren in Romeinse cijfers en slechts één grote wijzer die met de wijzers van de klok mee de uren aangeeft.
Het koepelfresco 'Het laatste oordeel' is in 1572 door Giorgio Vasari ontworpen en uitgevoerd. Na de dood van Vasari in het jaar 1574 werd het door Federico Zuccaro  (rond 1540-1609), de meester van het Romeinse Maniërisme, en zijn assistenten voltooid.
Paolo Uccello (ca. 1397-1475), ruiter standbeeld  van sir John Hawkwood, 1436 fresco (overgezet), 820 x 515 cm
De uit de buurt van Arezzo afkomstige Paolo Uccello  had van het stadsbestuur de opdracht gekregen om een geschilderd ruiterstandbeeld te maken. Het gedenkt een van de bekendste huurlingen uit de 14e eeuw, de Engelsman John Hawkwood, of 'Glovanni Acuto' die voor Florence had gevochten en ereburger van de stad was geworden. Vanwege de veel te hoge kosten kon in plaats van het oorspronkelijke beeld echter slechts de frescoversie uitgevoerd worden.
Met heldere vormen schilderde Uccello in het monochrome 'terra verde' het ruiterstandbeeld, dat zeer plastisch lijkt en door de groene tint aan gepatineerd brons doet denken. De illusie van een op een sokkel staand ruiterstandbeeld is perfect. Terwijl de sokkel, trots gesigneerd met 'Pauli Ucielli opus' (werk van Paolo Uccello), vanuit een onderaanzicht is geschilderd, verdwijnt deze perspectief bij de ruiter die we in profiel zien.   

CAMPANILE           ▲
In 1334 werd Giotto di Bondone (1267- 1337), die reeds beroemd was als schilder, in Florence tot bouwmeester benoemd als opvolger van Arnolfo di Cambio. Zijn volledige aandacht ging uit naar de bouw van de campanile, waaraan hij slechts vier jaar werkte en die uiteindelijk werd voltooid door Andrea Pisano en Francesco Talenti. De 89 m hoge klokkentoren is in een volmaakte harmonie van architectuur, sculptuur en veelkleurige decoratie gebouwd en voorzien van een vooruitspringende topgevel met een balustrade. Boven de geprofileerde sokkel verheft zich een dubbele verdieping die is onderverdeeld in rechthoekige velden. De hierop aangebrachte reliëfcyclus toont beroepen en bezigheden en is ingedeeld volgens de begrippen 'Necessitas', 'Virtus' en 'Sapientia' (noodzaak, deugd en wijsheid); deze worden aangevuld door de christelijke deugden, sacramenten, vrije kunsten en figuren uit het Oude Testament en de Oudheid. Het verhaal begint in het westen en loopt rondom de sokkel via het zuiden en oosten naar het noorden. Giotto zelf heeft het programma voor de beelden opgesteld, de reliëfs werden voor het grootste deel door Andrea Pisano, Luca della Robbia  en Andrea Orcagna uitgevoerd. Boven de sokkel bevindt zich een beeldencyclus van Andrea Pisano en Donatello - de beelden zijn kopieën; de originele zijn ondergebracht in het Museo dell'Opera del Duomo Klik tweemaal op de figuren!

BATTISTERIO SAN GIOVANNI          ▲
Het harmonisch geproportioneerde baptisterium is het oudste gebouw op het belangrijkste sacrale plein van Florence. Het ontstond op het uitdijende gebied van een Romeins paleiscomplex. Een eerder gebouw werd voor het eerst in 897 genoemd. Rond 1060 wijdde paus Nicolaas II de eerste steen van de nieuwbouw. In 1228 kon de kerkelijke ruimte gebruikt worden en in 1150 werd de lantaarn erop geplaatst. De achthoekige centraalbouw heeft twee verdiepingen en wordt boven de attiek door een tentdak afgesloten, waaronder ook de koepel zit. De constructie is een geniaal mengsel van de doopkapellen in Ravenna en Rome. De renaissancearchitect Filippo Brunelleschi vond hier belangrijke ideeën voor zijn constructie van de koepel van de doopkapel in Florence. De onbekende bouwmeester had, de ordening van pilaren en zullen op de verdiepingen, de exact halfronde bogen en de ramen in de attiek verdieping van de Oudheid overgenomen. Nieuw is de marmerincrustatie die het aanzicht van de muren bepaalt; het lijkt alsof er een driedimensionaal decor op de wanden is geprojecteerd en door een kleine verplaatsing van de bogen ontstaat de indruk van plastische, blinde arcaden.
Het Romaanse bouwwerk werd tweemaal verbouwd: in 1202 werd de ronde koorkapel vervangen door een hoekige en in 1339 voorzag Arnolfo di Cambio de pilaren op de hoeken van groen-witte marmerstroken, waardoor ze beter bij de dom pasten.
De drie gedeeltelijk vergulde bronzen deuren kunnen in drie windrichtingen geopend worden. De door Andrea Pisano  van 1330 tot 1336 gemaakte, zuidelijke deur  is de oudste. Twintig reliëfs tonen voorvallen uit het leven van de stadspatroon, Johannes de Doper.
Noordelijke portaal
In 1401 had Lorenzo Ghiberti de beroemde wedstrijd om de opdracht voor het maken van bronzen deuren met een proefreliëf gewonnen van onder anderen Brunelleschi en Jacopo della Quercia. Zijn deuren aan de noordzijde tonen in de bovenste vlakken twintig gebeurtenissen uit het leven van Christus en in de benedenvlakken afbeeldingen van de vier evangelisten en de vier kerkvaders. Op het kruispunt tussen de reliëfs plaatste Ghiberti portretkoppen, waaronder een zelfportret. Vooral de lijsten rond de deur hebben mooie naturalistische details, zoals een kikker, een hagedis en een slak.
Internet: Lorenzo Ghiberti  (1378-1455), noordelijk portaal. 1403-1424 brons (gedeeltelijk verguld), h 450 cm (met omlijsting), vierpassen elk 39 x 39 cm
Paradijsdeuren
Nadat Lorenzo Ghiberti zijn eerste portaal had voltooid, kreeg hij de opdracht een tweede te maken. Dat tweede portaal maakte hij tussen 1425 en 1452 met slechts tien vergulde vierkanten van brons die verhalen uit het Oude Testament, geselecteerd door de humanist Leonardo Bruni, tonen.
Deze beroemde jongste deuren die ten oosten van de ingang van de dom werden geplaatst, werden later door Michelangelo vanwege hun schoonheid met de deuren van het paradijs vergeleken - Porta della Paradiso. Vermoedelijk hangt deze benaming ook samen met de betekenis van het gebouw, want het portaal leidt naar de 'reddende doop'. De deur is tegenwoordig door een kopie vervangen; de originele bronzen platen zijn na de restauratie in het Museo dell'Opera del Duomo tentoongesteld. De deurlijsten van het paradijsportaal zijn versierd met niet minder dan 48 nisstandbeelden en medaillonkoppen, waaronder sibillen, profeten en andere bijbelse figuren, tussen fijne ranken. In het midden valt het ronde, gladde hoofd van Ghiberti op. Tevreden glimlachend en met opgetrokken wenkbrauwen lijkt de kunstenaar zeer tevreden te zijn over zijn werk. Door de verdeling in tien vlakken had hij voor zijn verhalende afbeeldingen grotere vlakken tot zijn beschikking en dus kon hij meer episoden in een afbeelding plaatsen.
Internet: Lorenzo Ghiberti, Paradijsdeuren , 1425-1452 brons (gedeeltelijk verguld), 521 x 321 (geheel), reliëfs eik 80 x 80 cm
Genesis, detail van de paradijsdeuren, tweede van rechts boven
Geïnspireerd door Donatello en Brunelleschi opent Ghiberti het reliëf in de diepte, waarin de voorstellingen zich sfeervol oplossen. Heel knap gebruikt hij proporties, lineaire plooien en licht en schaduw in de opbouw van vlak- naar hoogreliëf. Er zijn steeds meerdere scènes afgebeeld. Hierboven zien we de schepping van Adam en Eva, de zondeval en de verdrijving uit het paradijs afgebeeld.
Interieur
Ook de wanden in het baptisterium zijn in twee verdiepingen verdeeld, hierboven bevindt zich de met een mozaïek gedecoreerde koepel die ondersteund wordt door een lage attiek.
In de benedenverdieping dragen Korintische
zullen en hoekpilaren stevige balken - de indeling en nissen zijn afgeleid van het Pantheon in Rome. Op de bovenverdieping opent de galerij zich tussen twee pilaren met regelmatige zogenoemde tweelingvensters. De decoratieve elementen zijn opvallend rijk: vloeren met verschillende patronen in marmer, vergulde antieke kapitalen, schitterende mozaïeken, inlegwerk in cassetten en groen-witte marmerincrustatie geven de kapel van binnen een kostbare uitstraling., De decoratie bleef echter duidelijk ondergeschikt aan de architectuur. Het graf van de tegenpaus Johannes XXIII, Baldassare Coscia, past precies tussen twee wandzuilen. Donatello en Michelangelo ontwierpen hier gezamenlijk tussen 1424-1427 het eerste baldakijngraf van de Renaissance.
Koepelmozaïek, ca. 1225-1320
Mysterieus fonkelt het licht op de gouden ondergrond van het grote koepelmozaïek. Naar aanleiding van de mozaïeken in de San Marco in Venetië en vermoedelijk in samenwerking met mozaïekwerkers die daar werkzaam geweest zijn, werkte vanaf 1225 een aantal kunstenaars onder leiding van een franciscanen monnik, Fra Jacopo da Torrita, aan de heilsgeschiedenis en het leven van Johannes de Doper. Centraal thema aan de kant van het koor is het laatste oordeel - Christus niet stigmata troont als rechter van het heelal op een regenboog, in de registers naast hem zitten voorsprekers en onder hem klimmen de wederopstandelingen uit hun graven en sarcofagen.

MUSEO DELL'OPERA DEL DUOMO           ▲
Naast het atelier van Donatello, tegenover het koor van de dom ligt de ingang van het onlangs gerestaureerde en nieuw ingerichte Museo dell'Opera del Duomo. In 1390 werd voor het eerst melding gemaakt van een bouwkeet, een 'opera', die door Brunelleschi naar de huidige plek, het vroegere centrum van alle bouwactiviteiten aan de dom, werd verplaatst. Dit reeds lang bestaande kunstdepot werd in 1891 een museum. Het toont uitmuntende werken uit de Middeleeuwen en de Renaissance die door veranderingen in smaak en uit oogpunt van behoud verdreven zijn van hun originele plek in de dom, het baptisterium of aan de campanile. De koortribune was oorspronkelijk boven de deuren van de sacristie in de dom aangebracht. in 1688 werd de tribune na het huwelijk van Ferdinando de'Medici met Violante van Beieren verwijderd.

Vijf beroemde werken zijn: Luca della Robbio (1399/1400-1482), zangerstribune, 1431-1438 marmer, 328 x 560 cm.  De marmeren zangerstribune (rechter afb.) van Luca della Robbio  toont in de vierkante beeldvelden gebeurtenissen die betrekking hebben op:
 Psalm 150: 'Alles wat adem heeft, love de Here'. Engeltjes dansen, zingen en musiceren met bazuinen, harpen, gitaren, pauken, orgels en bekkens. De vele bewegende figuren zijn artistiek op een kleine ruimte samengevoegd en aangepast aan de architectonische indeling.
Donatello (1389-1466), zangerstribune, 1433-1438 marmer, 348 x 570 cm
Het pendant van Donatello toont een fries met dansende putti achter zuilen die op hoge consoles geplaatst zijn. In vergelijking met de tribune van Luca Della Robbia ziet Donatello af van een strenge architectonische omlijsting en legt meer nadruk op de weergave van de bewegingen, de levendigheid van de figuren en hun bijna volledige plasticiteit. De compositie strekt zich opvallend gewaagd over de breedte van de tribune uit en de reidans van putti achter de met mozaïek versierde zullen versterkt de dieptewerking. Hoewel precies hetzelfde thema behandeld wordt, bepalen kinderlijke uitgelatenheid en een indrukwekkend realisme in de weergave van het menselijk lichaam de voorstelling. Bewonderenswaardig zijn ook de ornamenten die de kansel versieren. De met voluten versierde consoles, acanthusbladeren, antieke vazen, schelpenfriezen en andere klassieke motieven tonen, net als de reidans van de putti, de grote belangstelling in het Cinquecento voor de kunst van de Oudheid.
Donatello, Nabakuk, 1423-1426 marmer, h 195 cm
Donatello's beeld van de profeet Habakuk, die zuccone, 'pompoen' genoemd wordt, houdt de aandacht van de beschouwen gevangen. Het werd samen met een paar andere beelden gemaakt voor de nissen van de campanile. Het lichtgebogen kale hoofd, het uitdrukkingsvolle gezicht -vooral de ogen en de afstaande oren- verlenen de profeet een uitdrukking die Vasari aan een portret deed denken. Spanning en dadendrang bepalen de houding van de man. De toga onderstreept de indruk van een uitgeteerd, maar zeer energiek mens. Lichamelijkheid en de gezichtsuitdrukking suggereren een 'charismatische ziener'.
Donatello, heilige Maria Magdalena, ca. 1455 hout (polychroom) h 188 cm
Het beeld van de heilige Maria Magdalena  (zesde en zevende afb. van boven)ontwierp Donatello in 1455 oorspronkelijk voor het baptisterium in Florence. De vaak als zeer aantrekkelijk afgebeelde Maria Magdalena ziet er in dit schokkende werk van Donatello uitgeteerd uit. De verhalen over het leven van de heilige als boetelinge in een grot in Zuid-Frankrijk schijnt Donatello letterlijker dan zijn voorgangers te hebben genomen. Het magere lichaam is slechts met haren bekleed, het gezicht lijkt op een doodshoofd en de ogen lijken te breken - vooral de ongelijke plaatsing van de ogen versterkt de intensieve uitstraling. Slechts in de in gebed geheven handen zijn jeugd en enige schoonheid te bespeuren.
Michelangelo Buonarroti  (1475-1564), piëta marmer, h 226 (zie bij Olga's Gallery)
Met de late Piëta  van Michelangelo, die van de 18^e eeuw tot 1981 in de dom stond, bezit het Museo dell'Opera del Duomo een van de aangrijpendste werken uit de hoge Renaissance. Michelangelo werkte van 1550 tot 1553 aan de marmeren beeldengroep, die oorspronkelijk voor zijn eigen grafmonument bedoeld was. Toen echter de steen brak, mislukte de beeldengroep, waarop Michelangelo hem vernietigde. Tiberio Calcagni, een leerling van Michelangelo, voegde de groep weer samen en voltooide de Maria Magdalena-figuur. Het verschil is duidelijk te zien.
Michelangelo's werk verbindt het thema van de kruisafname met de bewening en de piëta. Christus zakt in een gebroken houding in elkaar. Nicodemus houdt het dode lichaam van Christus vast. Maria vangt het op en trekt het naar zich toe. Hun hoofden raken elkaar - in dit beeld is het geloof een meditatie over smart en dood.

OR SAN MICHELE, Via dell'Arte della Lane          ▲
Op de plaats van een aan Michael in orto, een kleine tuin, gewijde kerk uit de 8^e eeuw ontstond in 1336 een graanopslagplaats boven een open hal met het daarbij behorende oratorium van de Or San Michele. In 1367-1380 werden de arcaden met filigraan, het typisch Florentijnse maaswerk van de late Gotiek gesloten. In de 14e eeuw werd het gebouw het centrum van de gilden, waarvan er veertien samen met de bijbehorende rechtbank hun schutspatronen mochten plaatsen in de nissen. De beelden ontstonden in het begin van de 15e eeuw en vormen een stilistisch geheel uit de vroege Renaissance dat zijn weerga niet kent met voortreffelijke werken van Ghiberti, Verrocchio en Donatello, deels op de bovenverdieping.
Interieur
Al in de kleine kerk die voorafging aan de Or San Michele bevond zich op een van de pilaren een schitterend Mariabeeld. Vermoedelijk werd dit bij een brand in het begin van het Trecento vernietigd. In 1347 werd het vervangen door de grote, duidelijk op Giotto geïnspireerde afbeelding van de madonna van Bernardo Daddi  (ca. 1290-1348). Zoals de kooplui en handelaren kwamen om te handelen, zo stroomden de gelovigen de uit twee schepen bestaande hal met pilaren binnen voor gebed. Na de grote pest in 1348 brachten de overlevenden zo veel geld bijeen, dat aan Andrea Orcagna  (1315/1320-ca. 1368) de opdracht kon worden gegeven er een kostbaar tabernakel (zes afb.) voor te ontwerpen. Er ontstond een prachtig ciborium met apostelfiguren, wimbergen en pinakels. Voor de gewone markt bleek dit veel te waardevol. De warenmarkt moest in 1380 verhuizen. De arcaden werden gesloten en zo werd de korenbeurs een kerk. Nu nog zijn in de pilaren aan de noordwand de openingen voor het storten van het graan te herkennen.
Donatello, heilige Marcus, 1411-1443. De op een kussen staand evangelist in marmer staat met een licht gedraaid lichaam.
Donatello, heilige San Giorge  origineel in Bargello, kopie staat hier. Valt op door de levendige weergave van de dappere ridder, terwijl in het sokkelreliëf de strijd tegen de draak in een vlakker reliëf is afgebeeld.
Nanni di Banco, Santi Quatro, (vierde van boven) de vier gekroonde heiligen. De vier schutspatronen van het gilde van steenhouwers en houtbewerkers staan elegant in een nis, in het sokkelreliëf zijn de beroepen"metselaar, steenhouwer, architect en beeldhouwer " afgebeeld.
Andrea del Verrocchio, Christus en de ongelovige Thomas (tweede en derde afb. van boven). De beeldhouwer loste vaardig het probleem van twee beelden in een kleine ruimte op; voor de nis was namelijk oorspronkelijk alleen voor Donatello's heilige lodewijk van toulouse bedoeld.
Lorenzo Ghiberti, Johannes de Doper, (onderste afb.). Het gilde van de rijke kooplieden had dit eerste, meer dan levensgrote beeld dat in Florence te zien was, in opdracht gegeven.

Rond Piazza della Signora
Piazza della Signoria   -  Palazzo Vecchio  -  Galleria degli Uffizi   -   Santa Croce -    Palazzo e Museo del Bargello   -  Terug naar Florence

Piazza della Signoria
Dit rechthoekige plein behoort tot de mooiste pleinen van Italië. Het Palazzo Vecchio beheerst het plein. Rechts bevindt zich de Loggia dei Lanzi met beroemde beelden (Perseus, Hercules en de Centaur). Links is de Fondant de Piazza. Midden in de fontein staat het beeld van de zeegod, op de rand prachtige bronzen figuren. Er naast staat het ruiterstandbeeld van Cosimo I.
Palazzo Vecchio     ▲
Het is een groot rechthoekig blok met kantelenrand. De toren is 94m. hoog. Muren zijn bekleed met grof afgewerkte natuurstenen. Op de gevel onder de kleine bogen bevinden zich fresco's van de negen schildwapens van de stad. Aan beide kanten van de poort staan marmeren kettingdragers. Er voor staan beeldhouwwerken o.a. de kopie van de David van Michelangelo en de beeldengroep van Hercules en Cactus. Het monogram van Christus boven de ingang, op een blauwe achtergrond, geflankeerd door leeuwen, vraagt om uw aandacht.
Oorspronkelijk was het Palazzo de verblijfplaats van de gildenregering.
Galleria degli Uffici

SANTA CROCE        ▲
Er is in Florence, met uitzondering van het raadhuisplein, geen groter middeleeuws plein dan de Piazza Santa Croce. Hier organiseerden de vooraanstaande families, wier paleizen voor een deel nog rond het plein staan, wedstrijden en hier hielden de franciscaners hun heftige preken. Vasari meldt dat de bouwmeester van de dom, Arnolfo di Cambio, op de plaats van een kleine franciscaanse kerk het nieuwe, grotere complex bouwde. De invloed en het aanzien van de franciscaners was op dat moment vooral onder de rijke families zeer groot. Men kon daardoor met de grote financiële bijdragen een zo grote kerk bouwen, dat er wrevel en verzet in de bedelorde ontstond. In 1385 was de kerk af. De marmeren voorgevel, de klokkentoren en het Dante-monument werden echter pas in de 19e eeuw aangebracht.
Interieur
Door haar soberheid en de enorme breedte van  19,5 m van alleen al het middenschip doet de kruisvormige, drieschepige basiliek binnen aan de vroegchristelijke kerken van Rome denken. De grijsbruine steenkleur van de achthoekige pilaren, de spitsbogen van de arcaden en het enorme middenpad vormen het hoogtepunt van de gotische architectuur in Italië.
Fragmenten van fresco's in het middenschip, de beschildering van de hoofd-koorkapel en de kapellen in de dwarsbeuk van Giotto en navolgers getuigen van het grandioze effect van de kerk in het Trecento. In de 15e eeuw werden waardevolle stukken toegevoegd - bijvoorbeeld de kansel (pulpit) van Benedetto da Maiano, een tabernakel op het altaar en een houten crucifix van Donatello en renaissance- grafmonumenten. De grootste verandering was Vasari's ingreep, want hij liet de koorstoelen voor de monniken zakken tot het niveau van het middenschip en verving de fresco's op de wanden van de zijbeuken door altaren.
De Santa Croce is het 'pantheon' van Florence - Galileo Galileï, Macchiavelli, Michelangelo, Leonardo Bruni, Gioacchino Rossini, Lorenzo Ghiberti en nog meer werden hier bijgezet; voor anderen -bijvoorbeeld. Dante- werden cenotafen en gedenkplaten opgesteld.
Donatello (1385-1466), Aankondiging (tweede,  derde en vierde afb. van boven!) ca. 1435, zandsteen gedeelte verguld), 218 x 168 cm Het aankondigingstabernakel in de rechterzijbeuk van de Santa Croce bevond zich eerst in de kapel van de familie Cayalcanti. Donatello ontwierp in 1435 van pietra serena, grijs zandsteen dat hier voor een deel verguld is, deze onvergelijkbare combinatie van klassieke     decoratie en bezielde uitdrukking van de figuren.
Boven stevige consoles en onder een uitvoerig geordend plafond flankeren pilaren met maskerkapitelen een nis. In deze nis speelt zich de aankondiging af. Maria, die met haar haardracht en haar bevallige houding op een Griekse godin lijkt, wijkt terug voor de engel Gabriël en wendt zich tegelijkertijd schroomvallig weer naar hem toe. Door hun blikken zijn de twee figuren met elkaar verbonden. De lichaamshoudingen vinden in de lood- rechte en horizontale structuur een evenwicht. Op het plafond dragen putti guirlandes van terracotta. Met de perspectivische constructie van de dakstoel stuurt Donatello de blik van de toeschouwer. Deze dieptewerking wordt ook in het reliëf gevolgd in de plastische gezichten tot in de vlakke, tere overgangen waarmee de gewaden de vloer beroeren.
Cappella Peruzzi, Giotto di Bondone (1267-1337), Wederopstanding van Drusiana, ca. 1314 fresco, 280 x 450 cm
De tweede kapel rechts van de hoofdkoorkapel werd gesticht door de invloedrijke bankier Arnoldo Peruzzi. Zijn neef Giovanni gaf rond 1314 Giotto opdracht voor de fresco's. Links zien we belangrijke gebeurtenissen uit het leven van de stadspatroon van Florence, Johannes de Doper, en aan de rechterkant die van Johannes de Evangelist - beiden zijn tevens de naam- heilige van de opdrachtgever.
Op een fantastische manier bereikt Giotto door de ordening en de houding van de figuren de spanning voor de vonken waarmee Johannes de Evangelist de weldoenster weer tot leven wekt. Tegelijkertijd ontstaat er door de omstanders en architectuur een tot dan toe onbekende nabootsing van de werkelijkheid. Het realistische beeld van de stad Efeze legt de oriëntaalse handel van de familie Peruzzi vast en bevredigt tegelijkertijd de behoefte aan representatie van de familie. De figuren van Giotto hebben veel indruk gemaakt op latere kunstenaars. Masaccio liet zich hier inspireren voor zijn werk in de Brancacci-kapel en van Michelangelo bestaat er een pentekening van een gebogen man naar Giotto’s figuren. Zie Fresco's in de Santa Croce- Capella Peruzzi  en in de Bardi Capella

PALAZZO E MUSEO DEL BARGELLO       ▲
Het Bargello, waarin het Museo Nazionale met werken van Ghiberti, Donatello, Verrocchio, Michelangelo en Cellini gehuisvest is, is als bouwwerk een van de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad. In 1250 besloot de Florentijnse primo popolo-regering tot de bouw van een eerste gemeentelijk paleis. Het was aanvankelijk bedoeld als zetel van de capitano del popolo -het gebouw werd hier ook eerst naar genoemd- en de Podestà, de opperste bestuurder, nam er zijn intrek. Vanaf 1574 werd het oude gemeentelijke paleis zetel van de chef van de politie, het Bargello.
Het enorme complex bestaat uit meerdere wooneenheden. Het oudste deel met de dominerende, 54 m hoge toren die ook daarvoor al bestond, is te zien aan de zuidkant: gevellijsten en Romaanse tweelingvensters ordenen de verdiepingen. Stevige paalgaten duiden op een houten galerij die ooit rondom liep. Drie gotische, van kantelen voorziene vleugels sluiten erbij aan. De goed geproportioneerde loggia van de binnenplaats werd gebouwd tussen 1280 en 1320, toen het paleis werd vergroot tot een complex met vier vleugels. Vanaf begin 16e eeuw tot aan het eind van de 18e eeuw was deze binnenplaats de plek voor terechtstellingen. Opvallend zijn de twee hier tentoongestelde, door Cosimo Cenni gegoten kanonnen: het ene met het hoofd van Paulus, het andere met de door Galileï in 1610 ontdekte manen van Jupiter.
Michelangelo Buonarroti (1475-1564), Dronken Bacchus, (achtste en negende afb. van boven) 1496-1497 marmer, b 184 cm. Klik hier eens op More!
De jonge Michelangelo maakte dit beeld -dat zelfs door kenners ooit als een kunstwerk uit de Oudheid werd beschouwd- vermoedelijk tussen 1496 en 1497 in opdracht van Jacopo Galli voor diens Romeinse klassieke tuin. In het hele Quattrocento is er geen marmeren beeld dat zo'n 'zachte' contour, zo'n bijna fluwelen oppervlak heeft. Michelangelo geeft de god -anders dan in de Oudheid- jong, wankel en dronken weer. De jongeling houdt in de rechterhand een schaal omhoog. Het klassieke motief van de contraposto beheerst Michelangelo meesterlijk. De lichte overdrijving van stand- en speelbeen karakteriseert de benevelde toestand van de jongeling. Het wankelen is evenwel niet tastbaar: door de ronde lichaamsvormen geeft Michelangelo op een fantastische manier evenwicht aan de figuur.
Donatello (1386-1466), David , rond 1440 brons, h 158 cm
De allereerste vrijstaande naaktfiguur na de Oudheid, vermoedelijk bedoeld als figuur voor een fontein, is een van de meesterwerken van Donatello die eruit springen. De volledig ontklede, androgyn aandoende jongen, die zijn bekoorlijke hoofd met krullen, linten en hoed licht buigt, staat op een stillevenachtige lauwerkrans met een voet op het afgehakte hoofd van de reus Goliath. Gedurfd speelt Donatello met de tegenstelling tussen het bebaarde hoofd van de reus en de lieflijke jongen, zo strijkt de veer op de helm van de dode reus langs de binnenkant van het been van de jongen - het contrast van dit spel tussen glad en ruw is vol zinnelijkheid. David is hier niet alleen de held, maar belichaamt ook jeugd en schoonheid die over de ouderdom zegeviert - voor de inwoners van Florence het zinnebeeld van de onafhankelijke republiek.
Bron: Kunst & Architectuur TOSCANE. Anne Mueller von der Hagen, Könemann. Boek is niet meer in de handel! Internet verbindingen zijn toegevoegd.

** Accommodaties in Florence en/of omgeving
** Uw accommodatie in geheel Italië kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Italie. Geen reserveringskosten, laagste prijsgarantie, maximale keuze, onpartijdige hotelbeoordelingen, website en klantenservice in het Nederlands en nog 40 andere talen.
** Hoe maak ik een printversie van de pagina"?
** Door tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.    
** Zie ook onze boeken pagina eens.   
** Met het vernieuwde zoekveld kunt u zoeken in "Stedentips". ▲