Maak uw keuze

De geschiedenis
van de Italiaanse wijnbouw begon rond 800 v.Chr., toen de Grieken in hun kolonie op Sicilië meegebrachte wijnstokken plantten. Lange tijd bleef Zuid-Italië het belangrijkste wijnbouwgebied. In 79 n.Chr. werd de wijnwereld door een catastrofe opgeschrikt: de lava van de Vesuvius bedolf niet alleen Pompeji, maar vernielde met de belangrijkste haven van het imperium ook de voorwaarden voor de wijnhandel met de landen rond de Middellandse Zee. Vanaf die tijd ontstond er in steeds noordelijker gelegen gebieden wijnbouw: aanvankelijk in de heuvels rond Rome, later, vooral onder keizer Probus (276- 282), zelfs in de meest verafgelegen gebieden aan de andere kant van de Alpen. De basis voor de huidige wijnbouwgebieden Bordeaux, Moezel en Wachau was gelegd. Met de definitieve ondergang van het Romeinse Rijk in de 4e eeuw n.Chr. verviel ook de wijncultuur van Italië. Pas in de Renaissance, toen Toscaanse kooplieden zich voor de wijnhandel gingen interesseren, werden de wijnstokken weer een belangrijke economische factor. Druivensap was een heel natuurlijk voedingsmiddel en gold als belangrijkste calorieënleverancier. Het werd echter zelden gedronken als een genotmiddel, zoals in het oude Rome. In de tweede helft van de 1 ge eeuw beleefde het land een ware wijnbouwrevolutie. Onder de invloed van de modernisten, de Garibaldianen en stichters van de republiek werden wijnbouw en productiemethoden beslissend verbeterd en ontstonden er wijnen die nog altijd bijzonder populair zijn: chianti en barolo, valpolicella en brunello. In de eerste helft van de 20e eeuw volgde echter een terugslag. Veel producenten besteedden tot ver na de Tweede Wereldoorlog meer aandacht aan de productie van massawijnen dan aan een kwalitatief hoogstaande opbrengst. Dat veranderde pas in de jaren '70 en '80, en sindsdien is de kwaliteit van de Italiaanse wijnen zo sterk verbeterd dat de beste de vergelijking met de grote namen uit de internationale wijnbouw gemakkelijk kunnen doorstaan.
Toscaanse adel en de wijn     ▲
Terwijl de wijnbouwgebieden Pijn, Moezel, Bourgondië en Bordeaux in de Middeleeuwen tot bloei kwamen, stortte de Italiaanse wijnbouw in een diepe crisis. Pas in de 13e en 14e eeuw ging het weer een beetje bergopwaarts. In Toscane gingen adellijke families als de Marchesi Antinori en Marchesi Frescobaldi -ze horen ook nu nog tot de protagonisten van de Italiaanse wijnbouw- zich naast hun activiteiten als bankier en handelaar ook met de wijnbouw bezighouden. Hoe groot hun invloed was, wordt duidelijk door het feit dat de familie Frescobaldi van tijd tot tijd het Engelse hof onderhield en als belastinginner van het Vaticaan fungeerde.
Van Dionysus tot de Bacchanalen       ▲
Net als de Grieken, hadden ook de Romeinen hun wijngod. Dionysus was in Athene de god van de vruchtbaarheid, de wijn en de extase. Omdat deze dingen in de Oudheid als uitgesproken 'vrouwelijke onderwerpen' golden, waren het bijgevolg hoofdzakelijk vrouwen die iedere winter in langdurige, uitgelaten feesten 'hun' god gedachten en ter ere hiervan wijn en alle denkbare verdovende middelen in grote hoeveelheden consumeerden. In het Romeinse Rijk werden deze rituelen als bacchanalen -aan de wijngod Bacchus gewijd- voortgezet. Ze namen van tijd tot tijd een zo'n grote omvang aan dat ze uit angst Voor verstoring van de openbare orde werden verboden. Pas met het doorzetten van het christendom als officiële staatsgodsdienst werden de bacchanalen in de 7e eeuw van onze jaartelling definitief beëindigd.
Superster Chianti      ▲
Samen met Piëmont is Toscane het gerenommeerdste wijnbouwgebied van Italië. In tegenstelling echter tot Piëmont, dat enerzijds nog door echte boerenproductiemethoden wordt gekenmerkt, maar waarvan de topwijnen anderzijds een elitair imago hebben, verheugt Toscane zich in een grote populariteit. Wijnnamen als chianti, brunello, nobile di Montepulciano, vernaccia di San Gimignano, galestro of sassicaia zijn in de hele wereld bekend en iedere wijnliefhebber weet wat hij zich daarbij moet voorstellen. Toscane geldt echter ook als de perfecte belichaming van de eenheid van wijn en cultuur, en slechts weinig grote kunstenaars uit het verleden hebben de reputatie van hun wijnen niet in de een of andere vorm bezongen en zo voor het nageslacht behouden.
De geschiedenis van de Toscaanse wijnbouw werd altijd bepaald door het wisselspel tussen de grote landeigenaren -clerus en adel- en de mezzadri, de pachters, die tegen afgifte van de halve oogst het land bewerkten en ervan moesten leven. Toen de grote bezittingen na de Tweede Wereldoorlog werden opgeheven en veel van de mezzadri naar de steden trokken, dreigde de wijnbouw in het gebied in vergetelheid te raken. Zakenlieden en mensen uit de rijke steden in het noorden en uit het buitenland verwierven in die tijd veel braakliggende landgoederen en investeerden veel in de wederopbouw. Voor de verwerking van de geoogste druiven waren zij aangewezen op de hulp van geleerde vinologen. Om de wijn te verkopen, moesten ze aan de hoger wordende eisen van wijnliefhebbers in de hele wereld voldoen. Er werd met nieuwe keldermethoden geëxperimenteerd, met de productie, dat wil zeggen, de opslag van wijn in kleine vaten gemaakt van nieuw hout, met Franse wijnsoorten en met ongewone samenstellingen: de moderne Italiaanse wijn was geboren - hij droeg Toscaanse namen. Helaas voldeden de revolutionaire wijnen niet meer aan de voor een deel strenge voorschriften van het systeem voor herkomstaanduidingen en zo gebeurde het dat het gebied dat als een van de eerste in de geschiedenis beschermde herkomstaanduidingen gebruikte -Carmignano geldt als een van de oudste-, zijn topwijnen als eenvoudige tafelwijnen moest verkopen. De trend naar hoogwaardige producten kon door dit manco niet doorgezet worden. Vooral de druivensoort sangiovese, die bijna overal in de heuvels van het gebied groeit --de soort heeft zowel de intensieve zonnewarmte op de hellingen als de uitgesproken schommelingen tussen de dag- en nachttemperaturen in de hoge gebieden nodig- werd hier een absolute superster. Hij was niet alleen voor de beroemde brunello di Montalcino verantwoordelijk, maar had ook een groot aandeel in de oorspronkelijke samenstelling van de chianti, die na bepaalde wettelijke aanpassingen in de jaren '90 nu ook alleen uit sangiovese-druiven geperst wordt. Hij zorgde voor de kwaliteit van de nobile di Montepulciano en de morellino di Scansano, voor de Carmignano en voor een paar grote tafelwijnen, de zogenaamde Super-Tuscans, zoals ze in de Angelsaksische wereld deze wijnen zo treffend noemen.
Onder de andere blauwedruivensoorten die uitstekende resultaten gaven en geven, moeten vooral de Franse soorten cabernet sauvignon, merlot en in mindere mate ook syrah en pinot noir worden genoemd.
Bij de witte daarentegen konden de Toscaanse soorten niet erg overtuigen. Weliswaar werd met de Galestro in de jaren '80 een succesvolle, frisse en ongecompliceerde merkwijn van de trebbiano- druif gebotteld, genieten de vernaccia di San Gigmignano en de witte montecarlo beslist een goede naam en kunnen we ook interessante chardonnays in het hart van het Chiantigebied vinden, maar aan de klasse en het prestige van de rode kunnen de witte wijnen uit Toscane niet tippen
Brunello en andere wijnen     ▲
Als chianti de populairste wijn van Italië is, is de Brunello zeker een van de gerenommeerdste. In tegenstelling tot de chianti wordt hij alleen uit sangiovese-druiven gebotteld. Het   ontstaan van deze wijn is aan Feruccio Biondi-Santi te danken. Hij vulde niet alleen in 1888 de eerste fles die officieel de naam brunello di Montalcino droeg, maar had daarvoor ook zorgvuldig de selectie van de geschiktste druiven gemaakt. Lange tijd werd er gedacht dat het ging om de soort die de wijnbouwers van Montalcino sangiovese grosso noemen. Maar waarschijnlijk bestond de samenstelling van Biondi- Santi uit niets anders dan de opbrengst van de beste stokken van een heel normale druif in het chianti-gebied.
Goede brunello is zeer krachtig, wordt al jong gekenmerkt door tannine en ontvouwt na de rijpingsperiode een wonderbaarlijk aroma dat aan kruiden, wild, venkel en wilde tabak doet denken. Helaas dwongen de DOC-voorschriften de wijnbouwers jarenlang de wijn vier of zelfs vijf jaar op houten vaten te laten rijpen, wat voor zwakkere jaargangen eenvoudig te veel was – ze leken na de opslag in hout dunner en uitgeteerder dan voorheen en verloren bij het ouder worden snel hun geur en hun charme. Korter opslaan op hout en het gebruik van de kleine barrique-vaten hebben nu de brunello een modern gezicht gegeven. De jong al. goed drinkbare tweede wijn uit dit gebied wordt onder de naam rosso di Montaleino verkocht. Last but not least wordt hier uit muscatel- druiven de zoete moscadello di Montalcino gebotteld.
Een nobele wijn     ▲
Prugnolo gentile wordt de sangiovese genoemd in de buurt van het stadje Montepulciano, waarvan de vino nobile di Montepulcina de hoofdwijn is. Het middeleeuwse stadje troont hoog boven het Chianti-dal -bekend vanwege zijn runderen- en boven het meer van Trasimeno. Hoewel hij krachtiger is dan de tweede wijn van de streek, is hij toch nog altijd bloemig en laat hij een vaste, dichte indruk in de mond achter die ergens tussen chianti en brunello ligt. Natuurlijk smaakt hij het beste wanneer hij gedronken wordt bij een mooie  steak van chianarund.
De oudste herkomst betekenis
De heuvels ten westen van Florence zijn de geboorteplek van carmignano, die al in 1716 door  Cosimo III middela een wettelijk herkomstbetekenis beschermd werd -  de eerste DOC-wijn van Italië in zekere zin, misschien zelfs wel de eerste appellation ter wereld. Hij was ook de eerste Toscaanse wijn waarin in deze samenstelling  officieel de druivensoort cabernet sauvignon werd toegelaten. Wat betreft kracht en textuur kan de wijn met de nobile di Montepulciano vergeleken worden. Wijnen van de beste wijnbouwers uit goede jaargangen kunnen meerdere jaren liggen. Ook in het carmignanogebied is er een soort tweede wijn met een DOC-status de barco reale di Carmignano.
Een tweede Toscaanse revolutie     ▲
De Toscaanse kust tussen Livorno en Grosseto was tijd wat betreft de wijnbouw een niemandsland. Er was eigenlijk slechts een DOC-wijn, de rosé uit Boigheri. In de jaren '70 maakte een tafelwijn uit dit gebied echter carrière en zou al snel de bekendste particuliere wijn van Italië worden, de sassicaia. Hij wordt van cabernet-druiven geperst. De druivenstokken daarvan werden direct door graaf Incisa defia Rochetta uit Bordeaux geïmporteerd. In de loop van de tijd vond de sassicaia veel navolgers - waaronder zijn buurman ornellaia, waarvoor cabernet sauvignon, cabernet franc en merlot versneden worden, en de grattamacco, die voor een groot deel uit sangiovese wordt gebotteld. Ondertussen werden de herkomstbetekenissen van het gebied gewijzigd zodat ook de tafelwijnen van een DOC-etiket konden worden voorzien en derhalve een kwaliteitszegel dragen.
Witte wijn en familietorens      ▲
De bekendste witte wijn van Toscane stamt uit de stad met de talrijke, hoog oprijzende familietorens, San Gimignano. Vernaccia-druiven werden in dit gebied al vanaf de 13e eeuw gecultiveerd en de vernaccia was de eerste witte wijn die een DOC-status kreeg. De droge, lichtaromatische wijn past uitstekend bij veel pasta- gerechten en vis. Sinds kort bezitten ook de rode wijnen van San Gimignano een DOC-status.
Kleinere herkomstgebieden      ▲
Het destijds meest dynamische wijnbouwgebied van Toscane is de zuidelijke provincie Grosseto, anders gezegd het kustlandschap Maremma. Hier wordt uit sangiovese-druiven onder andere de  morellino di Scansano geproduceerd,  een fruitige wijn zoals chianti, nobile of brunello zijn. Direct in de buurt wordt de bianco pitigliano, een neutrale, lichte witte wijn, gebotteld. Interessanter is de witte montecarlo uit de provincie Lucca in het noorden van de streek. Als goede laatste moet het DOC- gebied Pomino in de bergen boven Chianti-Rufma genoemd worden. Uit sangiovese, cabernet en merlot worden hier uitstekende rode wijnen gebotteld, uit witte Bourgondiër, chardonnay en trebbiano wordt een moderne witte wijn geproduceerd die uitstekend bij de verse, smakelijke specialiteiten van de streek past, vooral bij visgerechten
Bron      ▲
Is Culinaria Italia, Könemann. ISBN: 3-8290-2903-9. U vindt hier ook een keur aan foto's en recepten!

** Uw accommodatie kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Tuscany.  Er zijn 1237 hotels online boekbaar.
Hotels in de populairste steden: Florence  -  Pisa  -  e. 10 a.
Hotels op / nabij luchthaven: Marina di Campo (EBA)  -  e. 3 a.
** Uw accommodatie in geheel Italië kunt U goed boeken via Hotels/Appart.Italië.
** Via Hotels.Appart.Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 71 landen. 
** Met het vernieuwde zoekveld kunt u zoeken in "Stedentips".             ▲