Geschiedenis     
Het gebied maakte tot 1918 deel uit van het Oostenrijkse kroonland Tirol en kwam bij de Vrede van Saint-Germain aan Italië. Vooral tijdens het fascistisch bewind, maar ook nog na de Tweede Wereldoorlog, heeft er een door de Italiaanse overheid gestimuleerde migratie van Italianen naar het gebied, vooral naar Bolzano, plaatsgehad, waardoor de Duitse meerderheid gestaag is geslonken. Sinds de toekenning door een Italiaans-Oostenrijks verdrag, 1946, van autonomie aan de gehele regio, was het gebied regelmatig het toneel van acties en aanslagen tegen de Italiaanse regering. Na moeizaam overleg met Oostenrijk besloot de Italiaanse regering in 1969 tot nieuwe maatregelen ten gunste van de Duitstalige bevolking, w.o. gelijkstelling van Duits en Italiaans als talen, uitbreiding van de bevoegdheden van de provinciale besturen, grotere autonomie op het gebied van onderwijs en cultuur en proportionele vertegenwoordiging in het ambtelijk apparaat.

VIPITENO     ▲
Vipiteno, Duits: Sterzing, ligt in de provincie Bolzano, in de nabijheid van de Brennerpas, op ca. 950 m hoogte.
Parochiekerk U.L.Frau im Moos, in het Z van de stad
Het koor werd in 1420-1458 in de stijl van de Zuidduitse gotiek gebouwd door Hans en Friedrich Feur. In het boogveld van de deur naar de sacristie bevindt zich een stenen reliëf met een voorstelling van de Olijfberg, ca. 1450. Het langhuis werd van 1497 tot 1524 gebouwd door B. Weibhauser en H. Lutz als een hallenruimte met drie schepen en vijf traveeën. In het timpaan van het zuidelijke portaal een tronende Madonna die in 1497 door Th. Scheiter naar een ontwerp van M. Stöber! gemaakt werd. Daaronder de wapens van Duitsland, Oostenrijk en Tirol. De barokke fresco's op het gewelf in het schip zijn van J. A. Mölch uit 1753.
In het neogotische hoogaltaar bevinden zich vijf grote houten beelden van het voormalige vleugelaltaar van Hans Multscher, 1456-1458. De borstbeelden van Christus en de twaalf apostelen tegen de koormuur dateren van rond 1460 en vertonen" invloed van Multscher. De Kruisiginggroep uit dezelfde tijd is van M. Stöberl. De grafstenen in en om de kerk dateren uit de 14de-16^de eeuw, de mooie koorbanken uit de rococoperiode. Aan de zuidelijke buitenmuur van het schip vindt men Romeinse grafstenen.
Hospitaalkerk van de H. Geest, in het Z van de oude stad, ten N van de stadstoren
De met kruisribgewelven overdekte kerk werd in 1380 als rechthoekige zaal in het voormalige burgerziekenhuis ingebouwd. Het noordelijke zijschip dateert uit de 17de eeuw. In het interieur fresco's van Hans von Bruneck uit 1420.
St. Elisabeth en Deutschhaus
Het in 1241 opgerichte hospitium aan de Brennerstrasse behoorde van 1254 tot 1813 aan de ridders van de Duitse Orde en doet tegenwoordig dienst als ziekenhuis. Het middeleeuwse ontwerp van het gebouw is nog zichtbaar. De westvleugel dateert uit de 15de eeuw. De zuid- en oostvleugel uit het einde van de 16de eeuw. De St. Elisabethkerk werd in 1729-1733 door Jos. Delai bij het hospitium gebouwd. Het is een barokke centraalbouw met koepel. Het fresco in de koepel, 1733, en het altaarstuk zijn het werk van M. Günther. Het rococostucwerk is van A. Gigl uit Innsbruck, het zijaltaar is van Gg. Trabl, 1598.
Andere bezienswaardigheden.
St. Margareth, een eenvoudige barokkerk van P. Delai uit 1678-1680. Het onderste deel van de toren dateert uit 1330. Landgoed Jöchlsthurn. Het tegenwoordige gerechtsgebouw werd in het midden van de 15de eeuw door de familie Jöchl van een ouder huis tot een buitenverblijf verbouwd. Vertrekken met stergewelven, in de zaal op de tweede verdieping een mooi houten plafond uit circa 1500. Op de buitenmuren van de bijbehorende Petres- en Paulus­kapel, 1474, in het oostelijk deel vindt men beschadigde fresco's (1480) van F .Pacher. Verder een laatgotische deur, een laatbarok hoogaltaar, een houten beeld van Maria met Kind uit 1330.
Burcht Sprechenstein, op een rotsachtige uitloper ten Z van Vipiteno
De burcht werd in 1240 gebouwd en in 1511-1515 verbouwden vergroot. In de Romaanse burchtkapel vindt men fresco's uit 1515 in de apsis
en een laatgotisch vleugelaltaar uit 1505.
Burcht Reifenstein, in het veen van Vipiteno, ten Z van de stad
Het oudste deel van de burcht dateert uit het midden van de 12de eeuw. Het betreft de hoofdburcht in het zuiden met wachttoren, woongedeelte en hoofdgebouw. De burcht werd van 1500-1511 vergroot. In het hoofdgebouw bevinden zich vertrekken met gotische inrichting.
Multscher Museum
Hierin bevinden zich houtsnijwerk en de beschilderde vleugels van het Multscheraltaar uit de parochiekerk.
Omgeving
Colle Isarco/Gossensasz
Het dorp ligt ten noorden van Vipiteno en ten zuiden van de Brenner. Er staan fraaie huizen uit de 16de eeuw, bijvoorbeeld nr. 144 en 145-148. De aan Maria-Ontvangenis gewijde parochiekerk is een barokbouw van Franz de Paula Penz, 1750-1754. De noordelijke toren is nog afkomstig van een oudere kerk uit de 15de eeuw. De fresco's op het gewelf zijn van M. Günther uit 17 51. Naast de parochiekerk staat de uit twee verdiepingen bestaande Barbarakapel, bij het kerkhof, die vermoedelijk in 1510 werd gebouwd. De benedenkapel doet dienst als grafkelder. In de bovenkapel staat een laatgotisch altaar met houtsnijwerk uit circa 1520.
Mareta/Mareit
Ligt ten westen van Vipiteno in het dal van de Ridna. De parochiekerk St. Pankraz werd in 1687-1695 gebouwd door Gal­lus ApelIer de Oudere. De plafondfresco's zijn van F. Altmutter, 1811. De zijaltaren dateren uit 1740, het altaar in de zijkapel is 17 de-eeuws. Eenzaam op een heuvel buiten het dorp ligt de St. Magdalena. De eenschepige laatgotische kerk werd in 1481/1482 gebouwd en heeft een netgewelf. Het laatgotische gebeeldhouwde hoogaltaar met beschilderde vleugels werd in 1509 door M. Stöberl gemaakt. Links daarnaast staat het vroegere hoogaltaar uit circa 1470, dat waarschijnlijk een werk is van H. Harder. Slot Wolfsturn. Op een heuvel buiten de plaats ligt het enige barokke slot in Zuid-Tirol. Het harmonische gebouw werd wellicht door G. Delai tussen 1729 en 1740 opgericht. In de slotkapel rijke stucdecoratie van A. Gigl en fresco's van M. Günther uit 1738. 
Internet
Regione.taa.it/     Regione autonoma Trentino-Alto Adige. Italiaans en Duits. E-mail: pubblrel@regione.taa.it   -   Camping.trentinoaltoadige  Als u een camping zoekt in regione Trentino -Alto Adige  -   Camping.it/italy/ Campings voor heel Italië

** Uw accommodatie kunt U goed boeken via BHotels/Appart./Alte-Adige. 
Hotels in de populairste steden: Riva del Garda  -  Bolzano  - e.a.
** Uw accommodatie in geheel Italië kunt U goed boeken via Hotels/Appart.Italië.
** Hoe maak ik een printversie van de pagina"?
** Door Tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.  
** Uw Tablet en Stedentips voor Trips, een ideale combinatie!      ▲