TUSCANIA, naar overzicht regio Latium

Ligt in de provincie Viterbo en ligt 24 km van Viterbo.
Tuscia ligt aan de rand van de Maremma streek van Viterbo, tussen Viterbo, het meer van Bolsena en de Tyrrheense zee. Dit is één van de vruchtbaarste delen van Toscane en wordt bijgevolg gekenmerkt door eindeloze velden die in de zomer goud verkleuren door het gele koren dat hier en daar doorspekt is met het donkergroen van struiken en wilde olijven waar de door herders op paarden gedreven kuddes ooit beschutting zochten. Hun beelden zijn vereeuwigd op de schilderstukken van Giuseppe Cesetti, een van de meest gewaardeerde kunstenaars uit de 19e eeuw.
Necropolissen
Het symbool van Tuscania is de heuvel van San Pietro waar de mens al ten minste vanaf de IJzertijd aanwezig was. Menselijke nederzettingen waren duidelijk aanwezig in de Etruskische periode zoals de talrijke necropolissen in de streek getuigen. Het beroemdst is die van de Madonna dell’Olivo met de grafkamers van de familie Curuna. Deze bevat opmerkelijke, in 1967-1970 ontdekte sarcofagen, gedecoreerd met taferelen van de Amazonomachy, en van de Koningin, gekarakteriseerd door een serie van doolhoven met ongeveer dertig tunnels.
Van de andere dodensteden noemen we Pian di Mola, met een opvallend grafhuis, Peschiera graf van de Dice en Carcarello, sepulcrum van de familie Vipinana, dat in de 19e eeuw door de familie van Vincenzo Campanari werd onderzocht. Naast bronzen en keramische schatten, vonden ze 24 sarcofagen die in de tuin van hun huis in Tuscania werden gezet.
Na de Etruskische en Romeinse perioden, die volgens historici werden gekenmerkt door een in de streek ongekend vredige voortduring van het economisch en sociale leven, ontvolkte de heuvel van San Pietro als gevolgd van invallen door de Barbaren.
In de 8ste eeuw begon een nieuwe verstedelijking die zich uitbreidde tot aan de nabijgelegen heuvel van Rivellino.
San Pietro
De kerk dateert uit de vroegmiddeleeuwse periode en kan nu in gerenoveerde staat worden bewonderd. Deze renovaties werden in verschillende perioden uitgevoerd. De basiliek, één van de prachtigste monumenten uit de streek van Viterbo, dateert waarschijnlijk uit de 8ste eeuw. Zij heeft een opvallende 13e eeuwse façade met drie portalen. Boven het middelste portaal, dat in de stijl van Cosmati is gebouwd, verheft zich een gaanderij van kleine bogen, tussen twee gevleugelde dieren, en een roosvenster dat is opgenomen in een front spits. Deze is versierd met de symbolen van de evangelisten en wordt geflankeerd door twee dubbele lancetvensters die met decoratieve bas-reliëfs van de Umbrische school zijn versierd. Een serie kleine blinde bogen, die door slanke pilasters worden geschraagd, verheft zich boven de zijportalen die toegang geven tot de zijbeuken. Om de prachtige apsis
, die na de aardbeving van 1971 gedeeltelijk werd gerestaureerd, loopt een orde van kleine hangende bogen die de halfcilinder begrenzen, verticale pilasters en stenen kroonlijsten met schuine vlakken. Het majestueuze interieur bevat een schip dat door zuilen is gescheiden van twee zijbeuken. De zuilen zijn rijk versierd en worden bekroond door origineel Romeinse en middeleeuwse kapitelen die lage bogen met een gekartelde, dubbel gebogen latei ondersteunen. Deze eindigen tegen de muren van de dwarsbeuk. De middelste boog, die een zelfde gekartelde, dubbel gebogen latei heeft, leidt naar het verhoogde presbyterium, met een piramidevormig baldakijn waarnaast zich twee grote transversale bogen bevinden die zijn gedecoreerd met plutei uit de 8ste eeuw (waarschijnlijk een deel van de oorspronkelijke kerk). Ervoor staat een kansel. Het bovenste deel van de muren van het middenschip is versierd met een motief van kleine blinde bogen op halfzuilen. Ook de moeite waard zijn de resten van een mozaïek vloer. In de rechterzijbeuk is een baldakijn op zuilen te zien dat dateert uit de 11e eeuw. In de linkerzijbeuk bevinden zich verschillende Etruskische sarcofagen. De waardevolle fresco’s van de Romeinse school, die dateren uit de 11e en 12e eeuw, werden bij de aardbeving van 1971 ernstig beschadigd.
Via de zijbeuk aan de rechterzijde kunt u met een trap, waar vandaan de resten te zien zijn van een bouwwerk dat ad opus reticulatum werd gebouwd, kunt u de 11e eeuwse crypte binnengaan. Deze heeft door 28 marmeren zuilen ondersteunde kruisgewelven die afkomstig zijn van Romeinse gebouwen en zijn versierd met archaïsche kapitelen, waaronder verschillende Korintische
die uit de 4e en 5e eeuw stammen.
Santa Maria Maggiore 
Aan de voet van de heuvel staat deze kerk die in dezelfde periode als de kerk van San Pietro werd gebouwd. De façade, met een massieve Romaanse toren ervoor, heeft drie mooi gedecoreerde portalen. Het middelste, wit marmeren portaal wordt geflankeerd door twee spiraalvormige gecanneleerde zuilen: de sierlijke stijlen bevatten de beelden van Petrus en Paulus. De lunet bevat afbeeldingen van de Madonna en het  Kind met het mystieke Lam evenals een tafereel van de Opoffering van Abraham. Het portaal aan de rechterzijde is versierd met loof in klassieke stijl; de boog van het linkerportaal is versierd in Normandische-Siculische stijl. In het bovenste deel bevindt zich een kleine loggia tussen een leeuw en een griffioen. Deze is onder een roosvenster geplaatst dat wordt omringd door de symbolen van de evangelisten. De halfcirkelvormige apsis
wordt omzoomd door zuilen en fascia’s van kleine bogen. Het schip wordt door zuilen met Romaanse kapitelen gescheiden van de twee zijbeuken en heeft een dakstoel. Het verhoogde presbyterium wordt geflankeerd door twee transversale bogen. Het altaarvoorhangsel waarboven een gotisch, met fresco’s beschilderd baldakijn is geplaatst, bestaat uit een pluteus uit de 8ste of 9e eeuw. In de rechterzijbeuk bevindt zich een achthoekig doopvont dat uit de 13e eeuw dateert. In het middenschip is een preekstoel uit de 13e eeuw te zien met fragmenten uit de 8ste of 9e eeuw. In de apsis
is een fresco in de traditie van de Romeinse school maar met Byzantijnse invloeden geschilderd. Hierop zijn de Twaalf Apostelen afgebeeld. Op de boog van het gewelf in het presbyterium is een fresco van het Laatste Oordeel te zien.
Het historische centrum,
dat voor een groot deel werd herbouwd na de schade die werd aangericht door de aardbeving van 1971 (toegang via de Porta di Poggio of Monascide en Porta San Marco) ligt op een plaats niet ver van de heuvel van San Pietro (dat geleidelijk aan in de 14e eeuw werd verlaten) langs de Via Clodia, waarvan nog een deel van de bestrating van stenen blokken te zien is. Bezoekers wanen zich in een museum als ze in de streek rond wandelen (die wordt omgeven door een laatmiddeleeuwse tufstenen muur met een groot aantal torens) tussen de oude kerken, de landhuizen van de edelen, de lanen, de bogen, de poorttorens, de “profferli” (buitentrappen) en fonteinen.
Rivellino
Achter het onlangs gebouwde theater ligt het plein met de Palazzo Comunale  (in de 19e eeuw herbouwd), de 19e eeuwse kerk van Santi Martiri en de voormalige kerk van Santa Croce (14e eeuws fresco met de Klim van Christus naar de Calvarieberg) die nu fungeert als conferentiezaal met een aangrenzende bibliotheek.
San Giacomo
De kathedraal is een Renaissancistisch gebouw met een interieur uit de 18e eeuw, herbergt een marmeren 15e eeuws tabernakel, een polyptiek van de Sienese school door Andrea di Bartolo (14e eeuw), de heilige Bernardinus door Sano di Pietro uit de 15 eeuw en een triptiek uit de 13e eeuw door Balletta. Op het plein ervoor is een fontein in de sierlijke stijl van Vignola te zien.
De kerk van Santa Maria della Rosa is een Romaansgotisch meesterwerk en werd gebouwd op de plaats van een oud heiligdom dat binnen de muren van een kasteel lag. De eenvoudige façade (geflankeerd door een klokkentoren die als een vierkante toren begint en werd voltooid als een klokkengevel) heeft drie portalen: de middelste, met een sierlijke roos erboven, is versierd met spiraalvormige zuilen en originele kapitelen. Aan de rechterzijde bevindt zich onder een mooi bewerkt oculus een gotisch lunet met drie lobben. Binnen is een prachtig houten altaarstuk te zien dat werd gemaakt door Giulio Pierino van Amelia. De oude kasteelmuren en de fundering van de oorspronkelijke nis zijn in de apsis
zichtbaar.
In de kerk van San Marco zijn verschillende fresco’s uit de 14e eeuw te zien waaronder een Annunciatie en een Madonna met kind en een Heilige Bisshop.
Van de andere kerken in het historische centrum noemen we de kerken van San Silvestro, die dateert uit het begin van de 14e eeuw en in de 17e eeuw werd herbouwd (fresco uit 14e eeuw van de Levensboom), en de kerk van San Francesco, gedeeltelijk een ruïne,  met de kapel van de Sperapane, opvallende 15e eeuwse fresco van de Kruisiging.
Palazzi
Naast het grote aantal sacrale monumenten zijn er een aantal paleizen die allemaal na de aardbeving van 1971 werden gerestaureerd: Maccabei, Spagnoli, Campanari en Fani-Ciotti. Ook is er binnen de muren uitstekend uitzicht vanaf het uitzichtpunt, langs de kasteelmuren, vanaf de Piazza Tor di Lavello en vanaf het klooster van San Paolo. Net buiten de muren, aan het begin van de weg naar Marta, bevinden zich de kerk en het voormalige klooster van Santa Maria del Riposo. Het gebouw, dat een renaissance exterieur heeft, 15de eeuw, werd gebouwd op de ruïnes van een oud Franciscaans klooster. De kerk, die in de 12e eeuw werd gerenoveerd en in de 18e eeuw veranderingen onderging, heeft een portaal  met een uit de 16e eeuw stammend lunet. Binnen is een groot altaarstuk te zien dat aan Guilio Pierino van Amelia wordt toegeschreven, 16de eeuw, een schilderstuk van Gerolama Siciolante, de Presentatie in de Tempel, een 15e eeuws houten kruis en een Geboorte van Christus uit de 16e eeuw.
Het onlangs gerestaureerde voormalige klooster dat ernaast ligt, met een sierlijke koorgang die is versierd met fresco’s uit de 17e eeuw over het leven van de heilige Franciscus, herbergt het Nationale Archeologische Museum. Het museum beschikt voorlopig over vier vertrekken met grafmeubilair dat eigendom was van de families Curunas en Vipinana.
Het oude kasteel van Montebello, dat op ongeveer 13 km langs de weg naar Tarquinia ligt, bevat een verrassende verzameling werken van Giuseppe Cesette, uitzonderlijke getuigen van het lange kunstzinnige leven van de Maestro di Tuscania. 
Specialiteiten
Kaas. Acquacotta, lombrichi, dikke spaghetti van meel en water, gnocchi, pezzata, soep van lamslees, scamorrota, gegrilde varkensribbetjes, canata, salade van brood en tomaten, stracci, pannenkoekjes met pecorino kaas, pens in tomatensaus, geroosterd speenvarken, caciotta kaas en ricotta van schapenmelk.