VATICAANSE MUSEA, Musei Vaticani, naar regio Latium

Maak uw keuze

Wanneer u de Vaticaanse Musea bezoekt, bevindt u zich te midden van de grootste en schitterendste kunstcollectie ter wereld, die de pausen op grond van hun kunstzinnige en religieuze ambities in de loop der eeuwen bijeenbrachten. De kunstschatten hebben een plaats gekregen in delen van het enorme Vaticaans Paleis en in een nieuw museumdeel. De collectie van de Musei Vaticani, waarin zich talrijke belangrijke kunstwerken uit alle eeuwen bevinden, geeft bovendien inzicht in de ideeën en idealen van de pausen. Van hier­uit hebt u toegang tot de Sixtijnse Kapel, die geldt als een van de artistiek en historisch  indrukwekkendste delen van het pauselijk paleis. De eigenlijke oprichter paus Julius II (pontificaat 1503­ 1513) liet in de Cortile van het Belvederepaleis een klassieke beeldentuin aan­leggen met de mooiste en in die tijd beroemdste beelden uit de Klassieke Oudheid, zoals de Apollo Belvedere, de Laocoön en de Torso van Bel­vedere. De Cortile del Belvedère, het eerste archeologische open­luchtmuseum, trok in de loop der eeuwen een enorme stoet reizigers en kunstenaars die een grote liefde voor de klassieken koesterden. Onder Julius II en zijn opvolgers werkten de beroemdste Italiaanse kunstenaars, zoals Michelangelo, Leonardo en Rafaël, aan het pauselijke hof, waar zij voor de vertrekken van het paleis de prachtigste versieringen maakten. In de loop der tijd werd de collectie uitgebreid met andere klassieke stukken, maar ook met contemporaine kunstwerken en an­dere objecten. Toen men in de 18de eeuw voor veel kunstverzamelingen musea bouwde, die voor het publiek werden opengesteld, begon men ook in het Vati­caan de collectie te ordenen en werd deze voor iedereen toegankelijk.
Cortile della Pigna    ▲
Dankzij het Museo Gregoriano Egizio, dat in 1839 door paus Gregorius XVI werd opgericht. groeide de belangstelling voor de' Egyptische cultuur. Als u voor het museum staat, kijkt u op de Cortile della Pigna met de beroemde 'Nicchione', de drie verdiepingen hoge nis van Pirro Ligorio. Het plein dankt zijn naam aan een enorme bronzen dennenappel ('la pigna') uit het atrium van de oude St.­Pieter. Sinds de sloop van de kerk siert de dennenappel de trap van Michelangelo, die naar de Nicchione leidt. Vermoedelijk komt de dennenappel uit het Isisheiligdom. In de cultuur van de Egyptische godin is de dennenappel immers het symbool van de onsterfelijkheid.
Museo Pio-Clementino    ▲
Het Museo Pio-Clementino herbergt een onvergetelijke collectie klassieke sculpturen. Een van de mooiste beelden is de enige goede marmeren kopie van een brons meesterwerk van de Griekse beeldhouwer Lysippos (omstreeks 330/320 v.C.). Bij de Apoxyomenos (schraper) is de olympische winnaar niet als stralende held neergezet. De uitputting na de inspanningen van de strijd is duidelijk van zijn lichaam af te zien. Vermoeidheid straalt uit zijn ogen, die doelloos in de verte kijken, terwijl hij ondertussen het stof van de arena verwijdert. Zijn rechterarm houdt hij gestrekt om met de 'strigilis' (schraapijzer) in zijn linkerhand het vuil van de strijd van zijn lichaam te schrapen.
http://www.christusrex.org/www1/vaticano/C-Clementino.html
Cortile Ottagono   ▲
In de Cortile Ottagono kunt u een van de be­roemdste beelden uit de westerse kunstgeschiedenis bewonderen, dat al ten tijde van Julius II hier werd tentoongesteld  - Apollo Belvedere, Romeinse kopie naar Grieks origineel uit de 4de eeuw v.C. marmer, h. 224 cm -. Licht schrijdend treedt de god uit de diepte naar voren, terwijl hij zijn blik in de verte richt. Over de opgeheven linkerarm is de 'chla­mys', de schoudermantel, gedrapeerd. Winckelmann beschouwde de Apollo Belve­dere als het 'volmaaktste ideaal van alle kunstwerken uit de Klassieke Oudheid'. Veel kunstenaars hebben de Apollo in de eeuwen daarna nagemaakt, in de vorm van sculpturen, tekeningen of gravures. In al die jaren heerste onduidelijkheid over hoe het oor­spronkelijke beeld er nu werkelijk moet hebben uitgezien en over de exacte datering. Pas in 1924 bevond het beeld zich weer in de oorspronkelijke staat, toen alle veranderingen waren verwijderd die de beeldhouwer Montorsoli in opdracht van Clemens VII had aangebracht. Hij gaf hem in de linkerhand een boog en voegde aan de rechter onderarm een naar buiten gedraaide, op een boomstam leunende hand toe. Veel archeo­logen zouden graag een pijl of een lauriertak in deze hand zien, waarmee ze Apollo als helende en zich wrekende god kunnen dui­den. Lange tijd gold dit beeld als kopie van een bronzen origineel uit de 4de eeuw  v.C. van de Athener Leochares. Sinds kort wordt dit in twijfel getrokken, vooral door de toevoeging van de rechterhand. Men twijfelt aan de originaliteit van de pijlkoker, de 'chlamys' en de sandalen. Het beeld onderscheidt zich bovendien stilistisch van veel andere beelden uit de 4de eeuw v.C. Het lijkt eerder een laathellenistisch eclectisch werk te zijn.
Antonio Canova (1757-1822), Perseus, 1797-1801 Lunensisch marmer, h. 228 cm
De invloed van de Apollo Belvedere en van de bevlogen beschrijving van Winckelmann van dit klassieke beeldhouwwerk is terug te vinden in het beeld van Perseus van Antonio Canova (1797-1801), die geprobeerd heeft Winckelmanns ideeën over lichamelijke schoonheid plastisch vorm te geven. Daarmee pakte de beeldhouwer een thema op dat in de beeldhouwkunst tot dan toe nog slechts zelden te zien was. Zijn weergave van Perseus verschilt in alles van de beroemde Perseus van Benvenuto Cellini uit de jaren 1545-1554 die in de Loggia dei Lanzi in Florence staat. Deze houdt bijna peinzend het hoofd van Medusa met gestrekte arm in de richting van de toeschouwer, terwijl Canova een triomfantelijke en zelfverzekerde held toont. Doordat hij zijn blik op het hoofd richt, lijkt hij de 'echte' klassieke Perseus te zijn, die door Medusa recht in het gelaat te kijken in steen is veranderd. Wat de kunstenaar niet kon weten was dat zijn Perseus weldra de plaats zou innemen van het beroemdste werk uit de Griekse beeldhouwkunst: nadat de Apollo Belvedere, net als veel andere kunst, als gevolg van de Napoleontische plunderingen naar Parijs was verdwenen, besloten de pauselijke machthebbers het Perseusbeeld aan te kopen. De droom van Canova om in één naam te worden genoemd met de befaamde beeldhouwers uit de Klassieke Oudheid ging daarmee in vervulling.
Laocoön, Romeinse kopie naar Grieks origineel, 2de eeuwv. C. wit marmer, h. 242 cm
De beroemde Laocoöngroep, die in 1506 in de Domus Aurea werd gevonden, geldt door de geniale bewerking van het marmer en de grote uitdrukkingskracht als een groot meesterwerk. De maker heeft alle fasen van het menselijk lijden in de doodsstrijd weergegeven. Uitgebeeld wordt het gruwelijke gevecht van de Trojaanse priester Laocoön en zijn beide zonen tegen de omstrengeling en de beten van twee slangen. De Griekse godin Athena stuurde de slangen als straf, nadat Laocoön zijn landgenoten had gewaarschuwd voor het Paard van Troje. Voor de Romeinen had deze mythe een symbolische betekenis omdat alleen Aeneas gehoor gaf aan de waarschuwing en naar Italië vluchtte, waar hij de stad Rome stichtte. Vooral in de beginperiode van het Keizerrijk speelde de mythe een grote rol. want de Juli­sche keizer Augustus ging prat op zijn Trojaanse afkomst en gebruikte deze om zijn aanspraak op de macht te rechtvaardigen. Kunsthistorici gaan er tegenwoordig van uit dat de beeldengroep een in de vroege Keizertijd voor Tiberius vervaardigde kopie is naar een brons voorbeeld uit het midden van de 2de eeuw v.C.
http://www.christusrex.org/www1/vaticano/SC2-Sculptures.html
Galleria delle Statue    ▲
Slapende Ariadne. Romeinse kopie naar Grieks origineel. midden 2de eeuw v. C. geel marmer, h. 161,5 cm,l. 195 cm
De zittende figuur stelt de door Theseus verlaten Ariadne voor. In slaap gevallen op een rots op het eiland Naxos, wacht zij op Dionysos, die haar tot echtgenote zal ne­men. De gedraaide opbouw van het beeld lijkt complex. Ariadne wordt in zijaanzicht getoond, de benen over elkaar geslagen en het hoofd steunend op de arm, terwijl alle plooien van haar gewaad deze houding nog versterken. Vermoedelijk is het een kopie van een bronzen beeld uit het midden van de 2de eeuw v.C.
http://www.christusrex.org/www1/vaticano/SC1-Sculptures.html
Gabinetto delle Maschere    ▲
Aphrodite van Knidos, Romeinse kopie naar Grieks origineel, omstreeks 340v. C. wit marmer, h. 204 cm
In het vooruitstekende gedeelte van het Belvederepaleis, dat enigszins op een toren lijkt, staat een van de mooiste kopieën van de al in de klassieke literatuur beroemde Aphrodite van Praxiteles uit de tijd rond 340 v.C. Het beeld was vroeger te zien in het heiligdom van Knidos. Terwijl zij aanstalten maakt om in bad te stappen, legt Aphrodite haar gewaad over de 'hydria', haar waterkruik. Haar blik lijkt dromerig in de verte te zweven. Voor het eerst ver­schijnt de godin in de Klassieke Oudheid ook als cultusbeeld naakt, stil en ongestoord in haar goddelijke bestaan, alsof zij door niemand wordt bekeken en zelf ook niemand ziet.
Sala delle Muse    ▲
Torso van Belvedere, 1ste eeuw v.C. geel marmer, h. 159 cm
'Maar ik ben zelfs geneigd dit overblijfsel te beschouwen als het mooiste wat ik ooit heb gezien.' Goethe was een van de velen die de Torso van Belvedere als onovertroffen, blijvende kunstuiting bewonderden. Er is nauwelijks een ander fragment uit de Oud­heid te vinden dat de fantasie van kunste­naars en kunstliefhebbers zo heeft weten te prikkelen als de marmeren romp van dit op een rots gezeten, gespierde mannenli­chaam. En als geen ander klassiek beeld is dit werk van onvergelijkbare betekenis ge­weest voor de westerse kunst. Van Michelangelo tot Picasso hebben vele kunstenaars zich in dit beeld verdiept en zich erdoor laten inspireren. Michelangelo zou zelfs op hoge leeftijd en praktisch blind naar het Belvedere zijn getogen om nog eenmaal de schoonheid van dit beeld met zijn handen te kunnen voelen. Volgens de signatuur op de voorkant van het rotsblok, waarop de torso zit, was de Atheense beeldhouwer Apollonios, die in de 1ste eeuw v.C. in Rome leefde, de schepper van het beeld. Behou­den zijn slechts het licht voorovergebogen en gedraaide bovenlichaam en de bovenbenen. Winckelmann vergeleek hem met 'een grote eik die is omgehakt en van takken en twijgen is ontdaan (en waarvan) alleen de stam nog is overgebleven. Sinds de Renaissance hebben kunstenaars en archeologen talrijke pogingen ondernomen om het raadsel van de voorstelling op te lossen. Op grond van het over het rotsblok uitgespreide dierenvel veronderstelden sommige geleerden dat het om Hercules ging, terwijl anderen in hem een mythische vuistvechter uit de Argonautensage zagen. Weer anderen duidden het laathellenistische beeld als de lijdende held Philoctetes, die op zijn tocht naar Troje door een slang werd gebeten. De wond genas niet en stonk zo vreselijk dat zijn Griekse reisgenoten hem in eenzaamheid achterlieten op het eiland Lemnos.
Sala della Biga    ▲
Discuswerper van Mvron, Romeinse kopie naar Grieks origineel, midden 5de eeuwv. C. Parisch marmer, h. 133 cm
In de koepelruimte, in de Zaal van het Tweespan, met zijn klassieke triomfwagen, staat een Hadriaanse kopie van de bronzen discuswer­per van de Attische beeld­houwer Myron uit het mid­den van de 5de eeuw v.C. Het standbeeld, waarvan het hoofd later is vernieuwd en verkeerd werd teruggeplaatst  is zonder meer een van de hoogte­punten uit de vroegklassieke periode. Myron heeft voor zijn voorstelling het ultieme moment gekozen: de atleet houdt in gedachten zijn ogen op het doel gericht en staat op het punt zich om zijn eigen as te draaien en de discus te werpen. In de gekromde rug, in de beweging van de armen en in de positie van de voeten, eigenlijk in elke spier is de concentratie van het totale lichaam te zien.
Cappella Niccolina    ▲
In een van de oudste delen van het pau­selijk paleis, de toren van Innocentius III, ligt de naar paus Nicolaas V genoemde privé-kapel, die Fra Angelico met zijn assis­tent Benozzo Gozzoli in 1448-1449 vol­ledig met fresco's heeft beschilderd. Op het lage plafond zijn de vier evangelisten en in de hoeken de acht levensgrote figuren van de kerkvaders afgebeeld. Van de Graflegging op de altaarmuur is tegenwoordig niets meer over, maar de fresco's op de andere drie muren zijn goed bewaard gebleven. Ze zijn steeds in twee registers onderverdeeld, met in de timpanen scènes uit het leven van de Heilige Stefanus en daaronder dat van de Heilige Laurentius.
Stefanus, een Griekssprekende jood, werd door Petrus als een van de eerste diakenen in Jeruzalem beroepen. Hij was uitstekend thuis in de Schrift en discussieerde onbevreesd met de stadsoudsten. Met zijn preken haalde hij zich echter de toorn van zijn tegenstanders op de hals, die hem tot buiten de stadspoorten verdreven en ste­nigden. Aan de Heilige Laurentius vertrouwde paus Sixtus II voor zijn terechtstelling de kerkschat toe. In plaats van de schatten aan keizer Valerianus over te dragen, verdeelde hij ze echter onder de armen. Daarvoor werd hij in 258 levend geroosterd. De parallellen in de levensverhalen van de twee heiligen worden op de fresco's getoond door de volgorde van diakenwijding, verdeling van aalmoezen onder de armen en de moedige geloofs­belijdenis die hun marteldood tot gevolg had. Ze moeten de continuïteit onderstrepen tussen de vroege Kerk in Jeruzalem, die Petrus opzette, en ,de vroege Kerk in Rome, die door de pausen werd geleid. Bovendien laten de fresco's overeenstem­mingen met het leven van Nicolaas V zien. Zo was het een van de grootste wensen van deze paus de Eeuwige Stad in zijn vroegere omvang als 'caput mundi' te herstellen. Daarnaar verwijzen de prachtige kerkgebouwen en de fijne, gedetailleerd vormge­geven friezen en kapitelen in de afgebeelde architectuur. Aan de bouw van de nieuwe stadsmuren onder Nicolaas V herinneren bijvoorbeeld de machtige stadspoorten van Jeruzalem in het timpaan met de Steniging van Stefanus. Deze voorstelling toont eveneens een schisma binnen de joodse geloofsgemeenschap, waarmee op ver­deeldheid binnen de katholieke Kerk wordt gezinspeeld, waar de latere paus meermalen getuige van is geweest.
Fra Angelica, Beroeping van de H. Laurentius, 1448 -1449, fresco, 220 x 185 cm
Fra Angelica, Marteldood van de H. Stefanus, 1448 -1449, fresco, 250 x 420 cm
Een van zijn grote voorbeelden was de Heilige Laurentius, reden waarom Fra Angelico het portret van Nicolaas V enkele malen op de gestalte van zijn antieke voorganger Sixtus II afbeeldde. Op de scène met de Beroeping van de Heilige Laurentius bijvoorbeeld over­handigt hij de jonge diaken de akte en de kelk, terwijl een jonge geestelijke achter hem de kostbare boeken vasthoudt die aan Laurentius werden toevertrouwd.
Appartamento Borgia     ▲
De vertrekken op de eerste verdieping van het pauselijk paleis zijn naar Alexander VI Borgia (pontificaat 1492-1503) genoemd, die ze tussen 1492 en 1495 door Pin­turicchio en zijn werkplaats liet beschil­deren. Tot de allermooiste fresco's die de schilder heeft ontworpen en voor het grootste deel ook zelf heeft uitgevoerd, behoren die in de voor representatiedoel­einden gebruikte Sala dei Santi.
Sa la dei Santi, Bernadino Pinturicchio (rond 1454-1513), Dispuut van de Heilige Catherina van Alexandrië voor keizer Maxentius. 1492-1495 fresco
Terwijl op de plafondschilderingen, zinspe­lend op de stier in het wapen van de Borgia's, scènes uit de Egyptische en Griekse mythologie zijn afgebeeld, zijn de fresco's in de timpanen gewijd aan de vervolging van christenen door ongelovigen en hun latere overwinning. Op de tegenover de vensters gelegen muur zien we een tafereel uit het leven van de Heilige Catherina van Alexandrië. Zij is onder Maxentius, in 307, de marteldood gestorven, nadat ze tijdens een offerfeest van de keizer het geloof aan de heidense goden had afgezworen. Het fresco toont, tegen de achtergrond van de Boog van Constantijn, in een oosterse ambiance het dispuut tussen de heilige en de keizer, die 50 geleerde heidense filosofen liet halen om haar te overreden. Catherina slaagde er echter in deze van de juistheid van haar geloof te overtuigen en bekeerde hen tot het christendom. Daarop liet Maxentius allen terechtstellen. Catherina zou worden geradbraakt, maar het rad brak doormidden, waarop de heilige werd onthoofd. Op dit fresco heeft Pinturicchio veel tijdgenoten geportretteerd. Links voor de troon staat bijvoorbeeld Andreas Palaiologos, lid van de Byzantijnse dynastie, en daarachter zijn Antonio da Sangallo en de schilder zelf te herkennen. De ruiter rechts, aan de rand van het fresco, zou prins Djem kunnen zijn, die als gijzelaar in het Vaticaans Paleis woonde en die Pinturicchio ook als model voor oosterse kostuums gebruikte.
Bron: ROME, Kunst & Architectuur, Könemann.  Van Uitgeverij Könemann is ons geen URL, WAP of EMAIL bekend      

** Accommodaties in Rome en omgeving
** Uw accommodatie in geheel Italië kunt U goed boeken via Hotels/Appart.Italië.
** Via Hotels.Appart.Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 71 landen. 
** Met het vernieuwde zoekveld kunt u zoeken in "Stedentips".      ▲