SCUOLE. Scuole zijn meer dan alleen maar prachtige gebouwen! Oplettende bezoekers van VenetiŽ zullen de talrijke prachtige gebouwen opmerken die kerk noch palazzo blijken te zijn. Het zijn de verenigingsgebouwen van de scuole, de broederschappen, die een belangrijke functie vervulden in het maatschappelijke leven.  terug naar  VenetiŽ. Naar Stedenlijst ItaliŽ.   Naar  Regiokaart ItaliŽ. Naar uw accommodatie!

 

    
Scuola Grande di San RoccoOok in andere Italiaanse steden bestonden deze religieuze lekengenootschappen, maar nergens hebben ze zo veel macht verworven als in VenetiŽ.
Hoewel de broederschappen waren voortgekomen uit de middeleeuwse geselaarbeweging, speelden handelingen als publiekelijke zelfkastijding, een vorm van boetedoening, bijna geen rol meer. Het waren religieuze verenigingen die gebedsbijeenkomsten organiseerden, geld voor goede doelen beschikbaar stelden en vooral ook missen voor overleden, stervende of zieke leden bekostigden. In een tijd die werd gekenmerkt door een existentiŽle angst voor de verschrikkingen in het hiernamaals waren de scuole van grote betekenis. Want alleen goede daden en geld (bijvoorbeeld schenkingen aan de kerk) konden dergelijke kwellingen verzachten.
De gezamenlijke inspanningen van een broederschap stelden ook de mensen die nauwelijks geld hadden in staat om aan deze belangrijke religieuze plichten te voldoen. Leden van een scuola verkregen zo zekerheid tot in het hiernamaals.

De meeste scuole waren naar beroepsgroep of nationaliteit georganiseerd, als onderdeel van een gilde of als vereniging van mensen die in VenetiŽ woonden, maar daar niet oorspronkelijk vandaan kwamen, zoals Florentijnen en Duitsers.
Bijzonder eervol was het om te behoren tot een van de scuole grandi, liefdadigheidsinstellingen met meer dan vijfhonderd leden. Zij beschikten over prachtige gebouwen, terwijl de kleine en minder rijke scuole zich met bescheidener bouwwerken of slechts een altaar in een kerk tevreden moesten stellen. De naar beroepsgroep en nationaliteit georganiseerde scuole doen denken aan moderne verzekeringsmaatschappijen.

Door middel van de contributies, die men naar draagkracht betaalde en die door de scuole op winstgevende wijze werden belegd, konden oude en zieke leden, weduwen en weeskinderen ondersteund worden.
Typisch Venetiaans was dat de broederschappen vervangers regelden voor de galeiendienst die hun leden moesten vervullen. Op de Venetiaanse schepen werkten namelijk gewoon Venetiaanse roeiers, en geen slaven. In theorie moest elke parochie in oorlogstijd een bepaald aantal roeiers leveren. Leden konden zich aan deze plicht onttrekken door -tegen betaling- een vervanger te benoemen. Zolang de Venetiaanse bevolking in de Middeleeuwen voornamelijk uit vissers en zeelieden bestond, functioneerde dit systeem prima. Maar dat veranderde toen de stad in de 13e eeuw steeds rijker werd en er in de 14e eeuw veel inwoners stierven aan de pest. Daardoor kwamen veel mensen van het vasteland naar de stad. De nieuwe Venetianen waren geen zeelui, maar ambachtslieden, die geen ervaring hadden met het zware leven op zee. Nu begonnen de gilden de nodige zeelui aan te dragen. Vaak echter waren het de bij de gilden aangesloten scuole die voor hun leden een vervanger betaalden.

Een andere belangrijke taak van de scuole was het betalen van de bruidsschat voor dochters van hun arme leden.
Op die manier konden de meisjes trouwen en werden ze in het ernstigste geval behoed voor de prostitutie. Dat verklaart waarom bijzonder mooie vrouwen bij het verstrekken van deze geldbedragen de voorkeur genoten.
De scuole grandi volgden eigenlijk de oude geselbroederschappen op. Doordat ze veel leden hadden, waaronder ook zeer rijke Venetianen, beschikten ze in de loop van de jaren over enorme vermogens. Ook edelen konden lid worden, maar de leiding bleef steeds in handen van de burgerlijke leden, en wel van de kleine groep van vijf ŗ tien procent die niet op financiŽle ondersteuning van de scuola was aangewezen. Alleen uit die groep konden leden voor de banca gekozen worden, het bestuur van het broederschap. Naast hun religieuze en charitatieve taken voorzagen de scuole grandi ook in de behoefte van de bevolking aan uiterlijk vertoon. De banca van een scuola mocht in kleding verschijnen die deed denken aan de gewaden van de senatoren en procuratoren. De guardian grande, het hoofd van het bestuur, droeg zelfs kleding die naar het voorbeeld van het ambtskleed van de doge was gemaakt.

Leden van de Scuola Grande di San Giovanni Evangelista knielen voor de heilige, 14e eeuw, Scuola Grande di San Giovanni Evangelista, VenetiŽ.
Zie ook het schilderij van Bellini: Leden van de Scuola Grande di San Giovanni Evangelista bij een processie op Piazza San Marco, 1496, Galleria dell'Accademia, VenetiŽ
De scuole deden ook mee aan grote processies en openbare plechtigheden van de regering. Ook op een ander prestigieus terrein, de architectuur, waren de broederschappen dankzij een uitgekiend financieel beleid in staat om veel pracht en praal te vertonen. De scuole richtten hun verenigingsgebouwen vaak met zeer kostbare kunstwerken in. Vooral de scuole grandi vervulden hiermee een belangrijke taak in het politieke systeem van de stad.

Dankzij de scuole konden niet-adellijke mensen een mate van aanzien verwerven die met geen enkele functie bij de Venetiaanse overheid mogelijk was.

Zelfs het ambt van kanselier, het hoogste dat een (hoog opgeleide) burger in de Venetiaanse staat kon vervullen, stond zo veel uiterlijk vertoon niet toe. Ook het meest onbeduidende lid van een broederschap kon zich onderdeel van de gemeenschap voelen waartoe de indrukwekkende gebouwen en altaren behoorden.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat de scuole grandi hoge kosten maakten
en hevig met elkaar concurreerden. Dit bracht sommige broederschappen aan de rand van de afgrond.

Onvoltooide Scuola Grande della MisericordiaZo kreeg in 1532 Jacopo Sansovino -de toonaangevende architect van VenetiŽ, die de leiding over de renovatie van het Piazzetta had- 
van de Scuola Grande della Misericůrdia de opdracht om een nieuw verenigingsgebouw te ontwerpen dat mooier en groter moest worden dan dat van alle andere scuole. De realisatie van het ambitieuze plan bleek echter te kostbaar voor de broederschap. Het gebouw werd wel afgemaakt en van binnen ook nog van prachtige fresco's voorzien, maar de gevels ontberen tot op de dag van vandaag de prijzige natuurstenen bekleding die vermoedelijk van tevoren wel degelijk gepland was.

Bron: VENETIň, Kunst & Architectuur. Marion Kaminski.

** Accommodaties in en om VenetiŽ
** U vindt bij Booking meer dan alleen hotels o.a.:
 Appartementen - Resorts  - Villa's  - Hostels  - Accommodaties met onsen - Bed & Breakfasts  - Pensions  - Motels  - Ryokans  -  Vakantieboerderijen  - Vakantieparken  - Campings  -  Botels  - Herbergen  -  Aparthotels  -  Vakantiehuizen  -  Lodges  - Accommodaties bij particulieren  -  Landhuizen  -  Luxe tenten  - Capsulehotels  -  Lovehotels  - Riads  - Luxe Chalets