Vooraf
Klikt u hieronder op een naam dan komt u bij Art Cyclopedia. U kunt dan een van de hoofdcategoriën (Skip to) kiezen, bijv.  Image Archives en dan bijv. één van de subcategoriën, bijv. Olga's Gallery.
Onder Art Museums vindt u de musea die werken bezitten van de betreffende kunstenaar.
Als u van een bepaald onderwerp, bijv. De Kruisiging van Christus  (Crucifixion) werken van verschillende kunstenaars wilt bekijken, klik dan bij Olga's Gallery nadat u het betreffende onderwerp op een schilderij gevonden hebt op More. U kunt dus thematisch zoeken! Doe dat eens bij Michelangelo, dan  Images Archives, Olga's Gallery en dan David of Bachus.
Bij Web Gallery of Art kunt u met de Image Viewer op een schilderij in/uitzoomen van 25% - 200%
Via Art Cyclopedia kunt u veel bekende werken van een kunstenaar vinden en op diverse wijzen online bestuderen en bewonderen!
Filippo  Brunelleschi  ▲
Is geboren in Florence 1377 en  aldaar 15 april 1446 overleden. Hij was architect en beeldhouwer. Zijn belangrijkste werken staan in Florence. In Rome werden klassieke bouwwerken onderzocht op hun constructieve elementen en ruimtewerking. Brunelleschi's poging om zijn gegevens goed op papier te krijgen bracht hem tot het uitvinden van het lineair perspectief. Dit is het werken met verdwijnpunt(en) waar alle zicht assen samenkomen. Het was  een middel om de driedimensionale ruimte op een vlak oppervlakte weer te geven terwijl alle afstanden meetbaar zijn. Deze ontdekking had een grote uitwerking op de kunsten.
Hij begon als goudsmid en beeldhouwer en won in 1402 tezamen met Lorenzo Ghiberti de prijsvraag voor een ontwerp van de bronzen deuren voor het baptisterium te Florence. Ghiberti kreeg uiteindelijk de opdracht. Als beeldhouwer was hij nog enige tijd werkzaam, maar na enkele kleinere architectonische opdrachten zou hij zich vanaf 1418 geheel aan de bouwkunst wijden. Het Ospedale degli Innocenti,  wordt beschouwd als het eerste renaissancegebouw.
Kenmerkend voor de nieuwe architectuur is helderheid: de betekenis van elk onderdeel moet duidelijk zijn, zo ook de onderlinge relatie van de delen. Ander kenmerk is de toepassing van onderdelen ontleend aan de klassieke oudheid: zuilen, lijstwerken en frontons. 
De combinatie van zuilen en bogen is ontleend aan Toscaanse gebouwen uit de 11de en 12de eeuw, zoals de S. Miniato al Monte in Florence. In de zwikken tussen de bogen zijn medaillons van Andrea della Robbia aangebracht. 
De opdracht de koepel van de S.. Maria del Fiori, de dom, in Florence, 1420–1436 te bouwen, stelde Brunelleschi door de omvang en de constructie voor problemen. Hij gebruikte als oplossing een constructiewijze in horizontale lagen. Hij bracht twee afzonderlijke schalen aan die elkaar wederzijds steunen en verticale ribben. 
Een ander beroemd gebouw is de Sagrestia Vecchia,  een grafkapel voor Cosimo de' Medici, aan de San Lorenzo vast gebouwd. Hiermee oogstte hij veel lof, zodat Brunelleschi ook de opdracht kreeg een nieuw plan te maken voor de hele kerk. De San Lorenzo is gebaseerd op vierkante eenheden. Opmerkelijk is verder het gebruik van licht: het middenschip baadt in het licht, de zijbeuken zijn schemerig en de kapellen zijn donker. 
De basiliek Santo Spirito  beantwoordt aan strenge maatverhoudingen. Op de oorspronkelijke plattegrond is het schip vier maal zo lang en twee maal zo hoog als breed. Verder hebben ook de zijbeuken een vierkante plattegrond en zijn twee maal zo hoog als lang. 
Brunelleschi was in zijn kerken op zoek naar de ideale ruimtevorm: een synthese tussen lengterichting en centraalbouw.
In 1972 werd bij opgravingen in de dom van Florence het graf van Brunelleschi ontdekt.
Donato Bramante   ▲
Is geboren in Monte Asdrualdo, bij Urbino, 14 april 1444 en overleden in Rome, 11 maart 1514. Bramante vertegenwoordigt de Hoogrenaissance bouwkunst. Evenwicht en harmonie zijn de kenmerken.
Bramante kreeg aanvankelijk te Urbino een opleiding tot schilder, maar door toedoen van hertog Federigo da Montefeltro richtte hij zijn belangstelling vooral op het perspectief en de architectuur. In 1477 was hij in Bergamo, waar hij fresco's schilderde in het Palazzo del Podestà.  Vanaf 1478 verbouwde hij te Milaan het oratorium S. Maria presso S. Satiro, waarvan een deel al door een andere bouwmeester was ontworpen. Hij behandelde de koepel als het centrale ruimtebepalende element waaromheen zich de overige delen van het bouwwerk tot een eenheid tezamen binden. De koorpartij is geschilderd en toont Bramantes meesterschap over het perspectief. Zijn volgende grote werk, koepel en koorpartij van de S. Maria delle Grazie te Milaan, vertoont invloeden die wijzen in de richting van de  niet uitgevoerde architectuurontwerpen van Leonardo da Vinci. In de sacristie bevindt zich Leonardo's Laatste Avondmaal. In 1499 trok hij naar Rome om er de antieke bouwwerken te bestuderen. 
Hij kreeg in Rome tot taak de bouwpolitiek van de in 1503 gekozen paus Julius II tot uitvoer te brengen. De nadruk lag op het Belvedere of Vaticaanse paleis dat moest wedijveren met de keizerlijke paleizen uit de oudheid, en op de nieuwe Sint-Pieter op de plaats van de gesloopte vroegchristelijke basilica. Het Belvedère met zijn beroemde binnenruimte bood plaats aan een tuin, een openluchttheater, een terrein voor feesten en officiële ontvangsten. De binnenhof was een rechthoek met als verhouding 1:4 en was vanwege de hoogteverschillen in tweeën gedeeld. De terrassen waren verbonden door een dubbele hellingbaan. De rechthoek werd door een halfcirkelvormige nis afgesloten. 
Voor de nieuwe Sint-Pieter ontwierp Bramante een centraalbouw in de vorm van een Grieks kruis, waarbij elke arm eindigde in een apsis. De vier hoekkapellen tussen de armen zijn ook weer Griekse kruisen. Ze vormen tezamen een omgang langs de koepel. die naar het Romeinse Pantheon  was gevormd. Op het moment dat Bramante stierf waren alleen de pijlers van de viering deels uitgevoerd. De kerk zou in gewijzigde vormen worden voltooid.
Een meesterwerk is ook het Tempietto op de binnenhof van het klooster San Pietro in Montorio te Rome, ca. 1500. Het is  een ronde centraalbouw met vrijstaande zuilen en koepel, op de plaats waar Petrus zou zijn gekruisigd. Wegens de harmonieuze proporties werd het in de 16de eeuw al gewaardeerd als een monument dat kon wedijveren met gebouwen uit de klassieke oudheid. Hij ontwierp verder in Rome de kloosterhof van de S. Maria della Pace, 1504.
Fra Angelico   ▲
Angelico, Fra, eigenlijk Guido di Pietro, bijgenaamd il Beato Angelico, Vicchio di Mugello 1387 – Rome 1455
Hij leefde sinds ca. 1420 als dominicaner monnik in de kloosters van zijn orde te Fiesole, Cortona en Florence Hij wijde zich daarbij al van het begin af aan de schilderkunst. 
In zijn kalme, nergens extreme figuren zijn licht en schaduw gelijkmatig verdeeld en de heldere kleuren in grote, voorzichtig genuanceerde vlakken aangebracht. Dat maakte zijn werk ook zeer geschikt voor wandschilderingen: in het San Marcoklooster voorzag hij met zijn helpers vele cellen van fresco's (1436–1443). Zijn monumentale Verkondiging in een van de gangen van de eerste verdieping is hier een fraai specimen van zijn talent. Later schiep hij eveneens muurschilderingen in de dom te Orvieto en in de kapel van paus Nicolaas V te Rome (Vaticaans paleis), die hij in de jaren 1448–1450 voorzag van taferelen uit de legenden van de heiligen Stefanus en Laurentius.
De grootste verzameling van zijn werk bevindt zich in het Museo di San Marco in Florence, maar ook in andere musea is zijn werk te vinden; vaak betreft het hier delen van grote altaarstukken, zoals van het tussen 1438 en 1440 geschilderde hoogaltaar voor de kerk van San Marco; delen hiervan bevinden zich in de Alte Pinakothek, München, het Musée du Louvre, Parijs, de National Gallery of Ireland, Dublin, en het Museo di San Marco, Florence. Zie musea.
Sandro  Botticelli   ▲
Of ook wel Alessandro di Mariano Filipepi, Florence ca. 1445 – aldaar 17 mei 1510. Was, afgezien van een kort verblijf in Rome waar hij  fresco's schilderde in de Sixtijnse Kapel, steeds in Florence werkzaam. Grote sierlijkheid van de vormen en een zachte melancholie in de expressie zijn de meest opvallende kenmerken van zijn kunst; de kleur speelt een ondergeschikte rol. Zijn eerste gedateerde stuk, Fortezza, 1470, Uffizi, Florence, toont reeds duidelijk de vormentaal van zijn latere werk. Zijn religieuze onderwerpen ademen bijna alle het voor hem zo kenmerkende, weemoedige karakter, dat niet alleen zijn Madonna's beheerst  maar ook zijn engelen en heiligen. 
Zijn late werken kregen, onder invloed van de prediking van Savonarola, een religieuze toon die hij, door middel van het zeer bewogen lijnenspel wist te bereiken. Uit de humanistische kring rond Lorenzo il Magnifico  ontving Botticelli de opdracht en de aanwijzingen voor een aantal allegoriserende, mythologische composities, waarvan de juiste betekenis nog niet geheel duidelijk is, maar die in ieder geval gezien moeten worden in het licht van de literaire en filosofische instelling van dat milieu. Afgezien van hun diepere betekenis vertegenwoordigen doeken als de Primavera, ca. 1478 en de Geboorte van Venus, ca. 1485, hoogtepunten in zijn werk. Tot welk  lijnenspel hij in staat was, bewijzen zijn bekende tekeningen,  bij de Dante-uitgave van Christoforo Landino, die zich in Berlijn, Kupferstichkabinett, en in het Vaticaan bevinden.
De Galleria degli Uffizi in Florence herbergt een grote collectie schilderijen van zijn hand. Verder is zijn werk te zien in  het Musée du Louvre in Parijs, de National Gallery in Londen, de Gemälde Galerie in Berlijn, het Städelsches Kunstinstitut in Frankfurt a.M. en de National Gallery of Art in Washington, zie musea.
Giovanni Bellini  ▲
Ook Giambellino genoemd, geboren in Venetië ca. 1430 – aldaar 29 nov. 1516 overleden. zoon van Jacopo, begon zijn loopbaan in het atelier van zijn vader. Het werk van vóór 1460 toont Giovanni's oriëntatie op het werk van diens zwager Andrea Mantegna, toen actief in Padua: Transfiguratie, Museum Correr in Venetië; Kruisiging,  Museum Pesaro; Gebed in de Hof van Olijven, National Gallery, Londen. Mantegna's  heftige vormentaal werd door Giovanni in een eigen poëtisch idioom omgezet. Het werk van de laatste decennia verraadt bekendheid met dat van Piero della Francesca en Vlaamse meesters, en tevens met het Venetiaanse werk van Antonello da Messina. Zijn voorkeur ging uit naar het religieuze onderwerp. Voor het kleinere, meer eenvoudige Madonna-schilderij vond hij steeds weer andere, maar altijd lieflijke interpretaties, Madonna met kind, Nat. Gallery, Londen; Madonna met twee heiligen, Galleria dell'Accademia, Venetië. Ook zijn andere religieuze onderwerpen zijn nobel en vol sfeer, o.a. Pietà, Brera, Milaan, ca. 1470 en  de late Pietà in de Accademia te Florence. Ook heeft hij een serie  mansportretten geschilderd, Doge Leonardo Loredan, kort na 1500; Nat. Gallery, Londen. 
Als de voornaamste meester van Venetië kreeg hij de leiding over de decoraties van het Dogenpaleis die helaas door brand verloren zijn gegaan. Mythologische onderwerpen als opdracht heeft hij slechts sporadisch op zich genomen, o.a. het – door Titiaan voltooide – Godenfeest, Nat. Gallery, Washington.
Leonardo da Vinci  1452-1519   ▲
Hij wordt opgeleid te Florence in het atelier van de bronsgieter-kunstschilder Verrocchio. In 1483 biedt hij aan Ludovico Sforza te Milaan zijn diensten aan en beweert van alles verstand te hebben : schilderen en beeldhouwers, componeren en verzen schrijven, plantkunde, mechanica en strategie. Hij schildert en ontwerpt beelden, maar treedt vooral op als ingenieur. Achtereenvolgens werkt hij te Florence en Rome, waar hij de paus een plan tot droogmaking van de Pontijnse moerassen voorlegt. Hij studeert natuurkunde en schrijft en tekent bladzijden vol met ontwerpen van allerlei werktuigen. Zijn wetenschappelijke belangstelling is nooit voldaan, zijn experimenten zijn menigvuldig. Op het einde van zijn leven wordt hij door koning Frans 1 uitgenodigd naar Frankrijk; hij sterft te Amboise.
Kunst is 'cosa mentale'
Van zijn beelden bleef niets bewaard en slechts een tiental schilderijen zijn gekend. Zijn zoekersnatuur laat hem veel ondernemen, maar geeft hem geen kans veel af te werken. Zijn verstandelijke instelling vindt men terug in zijn schilderwerk : volmaakte plastische figuurbouw en dieptewerking, juist weergegeven bewegingen, klare compositie. Psychologische uitdrukkingskracht en mysterieuze sfeer overheersen in zijn op aards plan geplaatste religieuze thema's, Laatste Avondmaal, Milaan en portretten, La Gioconda, Louvre, Parijs.
In de School van Athene, 1509-1511 (Stanza della Segnatura, Vatikaan, Rome), met vlotte symmetrische opbouw en ruimtesuggestie, betrekt Raffaël de Griekse filosofen als grondleggers van de menselijke kennis en wetenschap in de christelijke sfeer.
Sfumato
Voor deze sfeerschepping past da Vinci zachte overgangen toe door het aanbrengen van brede, doorschijnende schaduwen, waardoor de scherpe lijnen verdoezeld en de ruimtewerking van de figuren verhoogd worden. Hij verbindt waarneming van materiële en psychologische werkelijkheid met schilderkunstige weergave.
Rafaël Sanzio  1483-1520   ▲
Na zijn leerjaren bij Perugino, de sterk religieus gestemde colorist, en te Florence, centrum van de meer intellectualistische kunst van de lijn, gaat Raffaël naar het nieuwe kunstcentrum : Rome. Bekoord door de waardigheid, gravità, en de grootsheid, grandezza, in zijn werk, neemt in 1508 paus Julius 11 hem in dienst. Aan het hoofd van een uitgebreid atelier schildert hij de grote fresco's die zijn faam voorgoed vestigen met als hoogtepunten de Disputa, als uitbeelding van de theologie, en de School van Athene, als voorstelling van de wijsbegeerte. Hij wordt de eerste 'conservator' van de pauselijke kunstverzameling van opgegraven antieke beelden. Hij maakt de kartons, werktekeningen op werkelijke grootte, van de reeks wandtapijten met de Geschiedenis der Apostelen, te Brussel geweven en bestemd voor de Sixtijnse kapel. Na Bramantes dood krijgt hij de leiding bij de bouw van de St.-Pieters- basiliek. Hij versiert met fresco's de door hem ontworpen Villa Farnesina te  Rome en schildert vele altaarstukken en portretten. Zijn leven is één vuurwerk dat spoedig uitdooft toen bij, amper 37 jaar oud, overlijdt. In dit korte leven toont hij zich een gelukkig en onproblematisch kunstenaar.
Raffaël beheerst schijnbaar zonder moeilijkheden al de verworvenheden, die de quattrocento-schilders stuk voor stuk veroverd hadden. Technische problemen bestaan niet meer, hij voelt er zich onafhankelijk van. In zijn werken past hij nooit een volledig mathematisch juist perspectief toe, maar dit stoort geenszins. Hij bereikt een helderheid en overzichtelijkheid in de opbouw, meestal volgens een gelijkzijdige driehoek maar ook volgens een cirkel; maar nooit blijft het bij een starre uitwerking en hij brengt afwisseling in zijn compositie. Zijn voorgangers hadden de kleuren natuurgetrouw toegepast, hij behoud deze voorstellingswaarde van de kleur, maar slaagt er in deze tevens te verbinden met een decoratieve en zelfs zinnebeeldige waarde (feestelijk rood, hemels blauw).
Zijn figuren blijven werkelijkheidsgetrouw en opgebouwd volgens de normale verhoudingen, maar voor de individuele details heeft hij geen oog. Hij schept uit een 'certa idea', zoals hij zelf zegt, bij wil vooral schoonheid uitbeelden. Hij bereikt een akkoord tussen het aardse beeld en hemelse voorstelling.
De quattrocentisten hadden de hemel naar de aarde gehaald, Rafael verplaatst het aardse naar de hemel. Hij verbindt op gelukkige wijze de christelijke spirituele zienswijze met een naar de werkelijkheid gerichte kunstopvatting. Hij is de schepper van de religieuze kunst van de nieuwe tijd.
Michelangelo Buonarroti 1475-1564   ▲
Na zijn opleiding als schilder en beeldhouwer te Florence en te Bologna, is zijn leven een her en der trekken tussen Rome en Florence, achtereenvolgens in de gunst van en afgewezen door de regerende pausen. De zeer grote fresco's in de Sixtijnse kapel - gewelf met Schepping, zondeval en verlossing, 1508-1512; wand met Laatste Oordeel, 1534 vlg. - , kan hij geheel alleen werkend, tot een goed einde brengen. Minder geluk heeft hij met zijn grootse beeldhouwprojecten. Van het reusachtige grafmonument voor Julius II, bestemd voor de Sint-Pietersbasiliek, komen alleen de kolossale Mozes en enkele slavenfiguren klaar. Voor de door hem ontworpen grafkapel der Medici te Florence kan hij het beeldwerk niet volledig afwerken. Sedert 1547 is hij belast met de leiding aan de St.-Pietersbasiliek, maar deze geniale man, die zijn leven lang gekweld wordt door zijn pessimisme en zijn heftig karakter, overlijdt vóór de voltooiing van de koepel.
Beeldhouwer
Michelangelo denkt uitsluitend als beeldhouwer in de echte zin van het woord. Hij boetseert niet in klei, maar hakt de vormen los uit het marmer. In de marmergroeven van Carrara gaat hij zelf de steenblokken uitkiezen : in het steenblok ziet hij reeds de plastische vorm van het menselijk lichaam, die bij met beitel en hamer alleen maar moest losbakken en vrijmaken. Wanneer hij fresco's schildert, blijft de mens zijn enig thema, niet de werkelijkheidsgetrouwe mens met zijn individuele kenmerken maar de voor alle tijden geldende idee van de mens. Bijkomstigheden hebben hierbij geen belang en de naaktfiguur, soms met een drapering om louter esthetische redenen, drukt dit algemene ideale plan het best uit. Hij werkt steeds met volplastische vormen, met door de ruimte omschreven massa's, zodat zelfs zijn geschilderde figuren als gebeeldhouwd zijn. Bij voorkeur zijn de gestalten meer dan levensgroot. De Godheid, de hemelingen of de mensen hebben dezelfde menselijke gestalte : de aarde wordt naar de hemel getild, zoals in de gewelf- en muurschilderingen van de Sixtijnse kapel in het Vaticaan.
Uitdrukkingskracht
Michelangelo was een echt kunstenaar in de huidige betekenis van het woord. Eigen inzicht en temperament drukt hij uit in plastische vormen. Steeds wordt de vorm bepaald door de innerlijke psychologische gesteldheid van de figuur. In zijn jeugdwerken is er nog iets van Olympische rust te onderkennen. Zijn kolossale David, Accademia, Florence, die over- moedig de wereld uitdaagt, gelijkt nog op een antieke Apollo; alleen de gelaatsuitdrukking is sterker beklemtoond dan bij de klassieke beelden. Zijn symmetrisch opgebouwde Piëta, St.-Pietersbasiliek, Rome, is reeds een volledig nieuwe schepping. Geheel anders dan in het gotische noorden, liefkoost de zeer jonge Maagd, waarvan de innerlijke smart de gelaatsschoonheid niet aantast, het mooie, nog soepele lichaam van Jezus op haar schoot : aardse vormen drukken hier religieuze ideeën uit.
In de latere werken, zowel fresco's als beelden, vaart een beweging door zijn gestalten, geboren uit de hevigheid van zijn innerlijke gevoelens. De even gedraaide houding, het ingehouden gebaar drukken samen met de gelaatsuitdrukking een gespannen gemoedstoestand uit en maken een sterke indruk, zodat de tijdgenoten spraken over de terribilitá, over het huiveringwekkende van Michelangelo's werk.