GROOTMEESTERS VAN DE RENAISSANCEKUNST II
Naar Grootmeesters van de Renaissancekunst (I).
Naar overzicht kunsthistorie.  Naar uw accommodatie! 

    

Titian, 1490-1576   
Triomf van de kleur en van het licht
De te Veneti? werkende Tiziano Vecellio  voltooit de renaissance schilderkunst, zoals die was ingezet door de tot een vroegere generatie behorende Leonardo da Vinci en door de jonggestorven Raffa?l. Hij bereikt in de schilderkunst hetzelfde peil als Michelangelo in de beeldhouwkunst. Opgeleid bij Bellini en be?nvloed door Giorgione, is de kleurwerking in zijn werk overheersend, met een voorkeur voor warme gele en rode tonen. Zijn figuren bewegen in van licht doorzinderde, kleurrijke en po?tische landschappen. Het te nadrukkelijk sfumato van da Vinci wordt door hem op volkomen natuurlijke wijze toegepast. De zeer klare tekening van Raffa?l wordt bij hem een optisch juister ineenvloeien van kleur- en lichtwerking. Alles is vlot en soepel, volkomen ongedwongen en natuurlijk.

Portrettist 
  
Titian zoekt meer dan de weergave van het individuele uiterlijk van de geportretteerde. Door kleding, houding en landschap, maar vooral door de kleurbehandeling maakt hij synthetisch psychologische portretten van echt levende mensen. Zijn busteportretten o.m. van Paus Paulus III (1546, Museum, Napels) en zijn staatsieportretten o.m. het ruiterportret van Karel V (1548, Prado, Madrid) worden de voorbeelden van de portretschilders uit de 17e eeuw.

Religieus schilder
 
  
Zoals bij RaffaŽl, verheft Titiaan de aardse werkelijkheid naar hemelse regionen. In zijn voorstellingen zit meer levendigheid, meer triomfklank,
Hemelvaart van Maria, 1516, Frarikerk, Veneti?, meer menselijk contact tussen de optredende personen , Madonna van de familie Pesaro, 1519-1526, Frarikerk, Veneti?, meer dramatische geladenheid, Graflegging, Prado, Madrid. Het zijn steeds werken van groot formaat, altaarstukken of op doek geschilderde wand- versieringen. Zijn werk ligt aan de oorsprong van de latere religieuze barok schilderkunst.

Mythologische inspiratie 
  
Ook de lof van de schoonheid heeft Titiaan bezongen : de liefde, de schoonheid van het vrouwelichaarn en de heerlijkheid van de natuur zijn de steeds weerkerende thema's. De antieke mythologie leent onderwerpen , Bacchanale, ca. 1520, Prado, Madrid; Venus pleitend voor de aanbidder, Museum, Rome, maar het zijn mooie mensen van vlees en bloed die optreden in een verrukkelijk landschap.

Leon Battista
  Alberti  Genua 18 febr. 1404 ? Rome 15 april 1472   

Italiaans humanist, wiens veelzijdigheid als schrijver, kunsttheoreticus, architect en wetenschappelijk onderzoeker ertoe leidde dat hij het prototype werd van een homo universalis (universele mens), het ideaalbeeld van de renaissancekunstenaar.
Alberti behoorde tot een voornaam Florentijns geslacht, studeerde rechten, natuur- en wiskunde te Parijs en Bologna, bekleedde vanaf 1432 verschillende ambten in Rome en maakte reizen in opdracht van of als begeleider van de paus.
 Als schrijver heeft hij een enorme invloed uitgeoefend.  
  
Hij bediende zich zowel van de Latijnse als van de Italiaanse taal. In 1441 toonde hij met een prijswedstrijd aan, dat de volkstaal (dwz. het Italiaans) zich op volkomen gelijke voet met het Latijn kon meten ten dienste van ieder, ook het meest verheven onderwerp. Hij schreef ruim veertig werken over uiteenlopende onderwerpen: over schilderkunst, Della pittura; over beeldhouwkunst, De sculptura; over gezinsleven, met name opvoeding, huwelijk en ouderplichten, Della famiglia; over de gelijkenis tussen het leven in het gezin en in de staat, De iciarch?a; adviezen voor de gemoedsrust, Tranquillit? dell'anima; een Italiaanse grammatica; voorts erotische po?zie, fabels, pedagogische en autobiografische dialogen, een blijspel (Philodoxis), eclogen, een heiligenleven, enz.
Alberti's meest invloedrijke geschrift is De re aedificatoria,
 
  
gebaseerd op dat van Vitruvius. Voor Alberti was de architectuur een intellectuele discipline; hij prevaleerde het ontwerp boven de ambachtelijke uitvoering van een gebouw. Verder benadrukte hij de harmonie tussen de onderdelen, zodat van een ontwerp niets weggenomen, toegevoegd of gewijzigd kan worden zonder de harmonie te verstoren.
Daarnaast was hij praktisch werkzaam en be?nvloedde hij m.n. de Florentijnse architectuur.

Jacopo di Piero della
 Quercia,  Quercia Grossa, bij Siena, ca. 1374? Siena 20 okt. 1438   

Italiaans beeldhouwer, zoon van een goudsmid uit Lucca, nam in 1401 deel aan de wedstrijd voor de tweede deur van het baptisterium te Florence, die door Lorenzo Ghiberti werd gewonnen. Het vroege werk, de tombe van Ilaria del Carretto in de dom te Lucca (1406?1407), met tegen de wanden van de sarcofaag antikiserende putti met guirlandes en de gisant van de overledene, doet door de gelaatsexpressie en de statige draperingen renaissancistisch aan.
Della Quercia nam alle tijd voor zijn opdrachten  
  
en onderbrak het werken eraan dikwijls voor langere tijd, waardoor opdrachtgevers ongeduldig werden en de opdracht ongedaan maakten. Het werk aan de Fonte Gaia nam meer dan tien jaar in beslag (1408?1419). Ook hier is de vormentaal antikiserend. De oorspronkelijke reli?fs en sculpturen zijn in het museum ondergebracht en ter plaatse door kopie?n vervangen.
De uitvoering van het marmeren monument, meer in de gotische traditie, in de cappella Trenta in de S. Frediano te Lucca, nam eveneens tien jaar in beslag (1412?1422). Van de twaalf apostelen voor de dom van Lucca werd slechts ??n uitgevoerd. Met de sculptuur voor het portaal van S. Petronio in Bologna begon hij in 1425. Dit grote werk, waarvan in ieder geval de reli?fs met voorstellingen uit het Oude Testament door Della Quercia eigenhandig werden uitgevoerd, voltooide hij pas in 1438.

Lorenzo  Ghiberti,  Florence 1378 ? aldaar 1 dec. 1455   

Italiaans beeldhouwer, werkzaam te Florence, werd opgeleid tot edelsmid en was ook als schilder, architect en theoreticus actief. Al in 1402 verwierf hij grote bekendheid, doordat hij als winnaar werd aangewezen van de wedstrijd die was uitgeschreven voor de vervaardiging van een bronzen reli?fpaneel met als onderwerp Abraham en Isa?k voor de deuren voor het baptisterium in zijn vaderstad. Zijn uitgewerkt model van een van de panelen, het Offer van Abraham,  werd verkozen boven dat van Brunelleschi, beide stukken in het Bargello, Florence. Vanaf 1425 werkte hij aan de bronzen deuren voor de oostelijke ingang. Was hij in de voorafgaande opdracht, ondanks allerlei klassieke invloeden, nog sterk gebonden aan de gotische traditie, in deze beide deurvleugels, die naderhand door Michelangelo de porto del Paradiso? zouden worden genoemd, werd hij een vertegenwoordiger van de vroege renaissance, wat onder meer blijkt uit de door consequente toepassing van de perspectief ontstane dieptewerking en uit het zeer uitbundig toepassen van klassieke vormen en motieven.
Voor de Florentijnse kerk Or San Michele vervaardigde hij een drietal van de bronzen beelden  
  
die in de nissen tegen de buitenwanden staan opgesteld. Voor het baptisterium van de dom te Siena leverde hij twee marmeren reli?fs. De Florentijnse dom bezit van hem een bronzen reliekschrijn van St. Zenobius. Ook ontwierp hij kartons voor glasvensters in dezelfde kerk.



Donatello gebruikelijke benaming voor Donato di Niccoli di Betto dei Bardi, Florence ca. 1386 ? aldaar 13 dec. 1466  

Florentijns beeldhouwer, was korte tijd leerling en medewerker van Lorenzo Ghiberti. Hij ontwikkelde in zijn sculptuur een grote vrijheid van houding, plooienspel en expressie, waarbij hij eigen, geheel nieuwe wegen vond, die wezensbepalend zouden worden voor de Florentijnse sculptuur van de 15de eeuw. Al in zijn vroegste werken: David, Bargello, Florence, Johannes Evangelist; dom, aldaar, Marcus en Petrus; Or San Michele, aldaar, alle van marmer, komt dit duidelijk naar voren.
In zijn in 1416 vervaardigde Joris, marmer, eveneens voor de Or San Michele, 
  
heeft zijn talent zich ten volle ontplooid. De reeks profeten die Donatello voor de campanile van de dom vervaardigde, vinden hun hoogtepunt in de figuren van Jeremia, Job en de Zuccone; alle in het dommuseum, Florence. Hij was de eerste die in het reliŽf perspectief toepaste.
Na een kort verblijf te Rome vervaardigde  
  
hij in zijn vaderstad de beroemde bronzen David; Bargello, Florence, waarbij het boeiend spel van licht en schaduw opvalt. In diezelfde periode ontstonden de levendige portretbuste van Niccol? da Uzzano (beschilderd terracotta, Bargello, Florence) en de sierlijke zandstenen Annunciatie in de S. Croce. De zangerstribune voor de dom, thans dommuseum, Florence en de pulpito, buitenkansel, tegen de gevel van de dom te Prato zijn versierd met groepen dansende putti vol levendigheid.
In 1443 vertrok Donatello naar Padua,  
  
waar hij met talrijke helpers gedurende zes Š zeven jaar werkte aan het hoogaltaar van Il Santo, de grafkerk van St. Antonius.
Nog een van zijn meest opmerkelijke werken is, het eerste bronzen ruiterstandbeeld na de oudheid, gewijd aan de condottiere Erasmo da Narni, genaamd Gattamelata (= honingzoete poes), een symbool van de bewustwording van de mens in het nieuwe tijdperk.
Terug in Florence vervaardigde hij iin opdracht van Cosimo De'Medici  
  
de bronzen groep van Judith en Holofernes, oorspronkelijk als tuinbeeld bedoeld, later voor de gevel van het Palazzo Vecchio geplaatst als symbool van de republikeinse vrijheid.
Tot zijn laatste werken zijn te rekenen  
  
de expressieve Maria Magdalena hout, baptisterium, Florence  en de eveneens houten reli?fs aan de beide kansels in San Lorenzo, Florence, die na zijn dood door zijn leerlingen werden voltooid.

Filippino
  Lippi, Prato 1457, Florence 1504   

Italiaans schilder, zoon van fra Filippo Lippi en de non Lucrezia Buti, was werkzaam in het atelier van Botticelli te Florence. Hij onderging diens invloed aanvankelijk zeer sterk, zoals duidelijk te zien is aan de beide vroege tondi met de twee figuren van de Verkondiging in het Palazzo Comunale te S. Gimigniano. In 1484 kreeg hij de opdracht de fresco's van Masaccio in de Brancaccikapel van de S. Maria del Carmine te Florence te voltooien.
In de jaren tachtig schiep hij een aantal religieuze werken van hoge kwaliteit;  
  
met hun gracieuze figuren en fraai koloriet behoren zij tot het beste wat de Florentijnse schilderkunst in deze periode heeft voortgebracht. In de daaropvolgende fase ontwikkelde Filippino een toenemende emotionele fantasie, maar ook een groot scheppend vermogen. Het begin daarvan is reeds aanwezig in de fresco's in de S. Maria sopra Minerva  te Rome, uit 1488, maar vooral de fresco's van de Strozzikapel in de S. Maria Novella in Florence (1489?1502) tonen rusteloze taferelen, die nog verrijkt zijn met uitbundige, bizarre architecturen en antiquiserende grotesken. Uit deze episoden uit het leven van de apostel Filippus spreekt voorts een bijna dweepziek religieus sentiment, dat voordien in de harmonieuze Florentijnse schilderkunst niet te vinden was en dat nog geaccentueerd wordt door een in hoge mate nerveus lijnenspel. Dezelfde eigenschappen overheersen in Filippino Lippi's laatste werk, een grote Kruisafneming Uffizi, Florence, dat hij door zijn plotselinge dood in 1504 echter niet heeft kunnen voltooien. Er bleven ook tekeningen van zijn hand bewaard.

Il Verrocchio
eigenlijk: Andrea di Cione , Florence 1436 ? Veneti? 1488   

Florentijns goudsmid, beeldhouwer in steen, brons, terracotta en hout, tevens schilder en tekenaar, was leerling van de goudsmid Verrocchio, wiens naam hij aannam. Als opvolger van Donatello behoorde hij tot de voornaamste Florentijnse kunstenaars van zijn tijd.
Een zilveren reli?f, voorstellend de onthoofding van Johannes de Doper, dat deel uitmaakt van het Johannesaltaar voor het Baptisterium van de Dom, is het enige bewaard gebleven bewijs van zijn vaardigheid als edelsmid.
Tot zijn beste sculpturale werken behoren de bronzen David;  
  
Bargello, Florence en vooral het ruiterstandbeeld van de condottiere Bartolomeo Colleoni te Veneti?, dat pas na zijn dood in 1496 door Alessandro Leopardi in brons werd gegoten.
Beroemde werken zijn verder de groep van Christus met de ongelovige Thomas 
  
in een van de nissen van Orsanmichele te Florence en de putto met dolfijn op de fontein van het binnenplein van het Palazzo Vecchio te Florence.
In marmer maakte Verrocchio o.a. een portretbuste van een jonge vrouw met bloemen in de hand, Bargello, Florence en de cenotaaf voor kardinaal Forteguerri in de Dom te Pistoia .
De schilder Verrocchio, die ook als pedagoog een uitstekende reputatie genoot
  
had veel helpers en leerlingen, die zijn werkwijze zorgvuldig imiteerden; dit bemoeilijkt de identificatie van de eigenhandige panelen. Des te interessanter is het stuk De doop van Christus; Uffizi, Florence, waarin hij zich liet helpen door zijn geniale pupil Leonardo da Vinci, die de metaalscherpe, lineaire vormentaal van Verrocchio reeds hier omzette in een zachte, vervloeiende modellering.

Andrea
 Mantegna  Isola di Carturo 1431 ? Mantua 1506   

Italiaans schilder en graveur, was de aangenomen zoon en leerling van de schilder Fr. Squarcione te Padua. Voor de ontwikkeling van zijn eigen stijl was echter vooral de kennismaking met het werk van Donatello te Padua van grote betekenis. Deze invloed van de Florentijnse beeldhouwkunst voegde zich bij de Noord-Italiaanse en Venetiaanse elementen, die Mantegna zich reeds eigen had gemaakt. Zo vond hij zijn weg naar een strenge, monumentale vormentaal die door tamelijk scherpe lijnen en harde kleuren bepaald wordt en die zijn streven naar krachtige plastische en perspectivische effecten steeds duidelijker laat zien. Daarnaast had hij grote belangstelling voor antieke motieven, die hij graag als accessoires toepaste.
Het duidelijkste bewijs voor Mantegna's archeologische belangstelling  
  
vindt men in de negen grote doeken, de triomfen van Caesar voorstellend, thans in Hampton Court Palace. Mantegna's kennis van de lineaire perspectief wordt het best gedemonstreerd in de beroemde wandschilderingen van de Camera degli Sposi in het Palazzo Ducale te Mantua, waar hij het plafond in een illusionistisch effect betrok; dit voorbeeld zou van grote betekenis worden voor de ontwikkeling van de Italiaanse plafondschilderingen van de 16de en 17de eeuw.
Tot Mantegna's vroegste werken behoorden de imposante  fresco's in de Cappella Ovetari.  
  
Ook elders, o.a. in het Vaticaan, heeft hij wandschilderingen gemaakt, die niet bewaard bleven, maar uit zijn vele altaarstukken en panelen blijkt overtuigend zijn geniale visie. Tot de bekendste daarvan behoort het grote retabel op het hoogaltaar van de S. Zeno te Verona. Mantegna's madonna's bezitten een mengeling van tederheid en diepe ernst; zijn sc?nes uit het leven van Christus zijn dikwijls aangrijpend. De kunstenaar was ook werkzaam als graveur; nog zeven eigenhandige prenten zijn van hem bekend, die een fraai, expressief lijnenspel laten zien.

Il Perugino
eigenlijk: Pietro di Cristoforo Vanucci , Citt? della Pieve, Perugia, ca. 1448 ? Fontignano, Perugia, 1523   

Italiaans schilder, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Umbrische School, mogelijk leerling van Fiorenzo di Lorenzo en Piero della Francesca, was vnl. werkzaam te Florence, Rome en Perugia. Hij vervaardigde waardige, gedragen composities in overzichtelijke, vaak symmetrische arrangementen waarin architectuur en landschap een belangrijke rol vervullen. Vooral zijn landschappen zijn zeer bekoorlijk, ge?nspireerd door de heuvels van Umbri?, weergegeven in de zachte tinten van het avondlicht. In het fresco met de Sleuteloverdracht aan Petrus in de Sixtijnse Kapel te Rome bereikte hij een uitgesproken monumentaliteit. In Perugia voorzag hij een zaal van de ?Cambio? van een reeks fresco's en een rijkversierd plafond. Hij had een druk atelier. Perugino oefende invloed uit op Noord-Italiaanse schilders en ook elders in Europa.

Giorgione
, eigenlijk: Giorgio da Castelfranco, Castelfranco Veneto 1478 ? Veneti? 1510   

Italiaans schilder, werkzaam te Veneti?. Zijn oeuvre is moeilijk te reconstrueren. Geen van zijn schilderijen is gesigneerd; men heeft alleen enkele gegevens omtrent aan hem gedane betalingen (1507, 1508). Een vrouwenportret in het Kunsthistorisches Museum te Wenen, de Laura, draagt aan de achterzijde een notitie van 1506, waarin zijn auteurschap vermeld wordt. Voor het overige berusten de toeschrijvingen op indirecte mededelingen en op oude overleveringen. Aldus valt toch wel een kleine groep van werken samen te stellen, waaruit Giorgione naar voren treedt als een ware vernieuwer van de Venetiaanse schilderkunst. De indruk die zijn poŽtische, vaak raadselachtige, in warme kleuren gedompelde voorstellingen maakten, was zo groot dat hij in brede kring navolging vond: tot ca. 1525 toe tekende zich in de Venetiaanse schilderkunst een duidelijk ?giorgionisme? af, dat gekenmerkt wordt door dichterlijke motieven, lieflijke landschappen en lichteffecten. Giorgiones werken zijn zeer picturaal: alle lineaire principes wijken er voor een model? in kleuren en lichtvlekken, terwijl de eenheid tussen mens en landschap nooit tevoren z? tot uitdrukking was gebracht. Hij ontleende zijn motieven veelal aan antieke allegorische verhalen, hetgeen hem de bewondering van de humanistische, Venetiaanse intelligentsia bezorgde. Aanvankelijk nog gebonden aan de fijne, slanke vormen van het quattrocento, moet hij zich daarvan losgemaakt hebben om tot de volumineuze schoonheidsidealen van de klassieke renaissance te komen, die hij reeds in de Laura introduceerde.  


** Via Hotels/Booking/Wereldwijd kunt u goed uw accommodatie vinden in 190 landen. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, boeken in uw taal is mogelijk!

** Booking is meer dan alleen hotels: zie eens ĒAlle accommodatietypesĒ! 
** U vindt er o.a.:
   Appartementen - Resorts  - Villa's  - Hostels  - Accommodaties met onsen - Bed & Breakfasts  - Pensions  - Motels  - Ryokans  -  Vakantieboerderijen  - Vakantieparken  - Campings  -  Botels  - Herbergen  -  Aparthotels  -  Vakantiehuizen  -  Lodges  - Accommodaties bij particulieren  -  Landhuizen  -  Luxe tenten  - Capsulehotels  -  Lovehotels  - Riads  - Luxe Chalets