NEGENTIENDE EEUWSE KUNST, INDEX MET LINKS

NEGENTIENDE EEUWSE KUNST, naar overzicht kunsthistorie

Kunst in de nieuwste tijd
De 19de eeuw, die geringschat werd omwille van haar klassieke bloedarmoede, romantische dweepzucht en hermetische burgerlijkheid, wordt vandaag herontdekt als bron van vernieuwing, waaruit de kiemen groeiden voor een nieuwe maatschappij, een nieuwe levensvisie en daar uitvolgend een nieuwe visie op kunst, die leidt tot nieuwe vormexpressie.
De Franse revolutie betekent het vertrekpunt van de moderne kunst, omdat het begrip 'vrijheid' aan ieder individu een grotere expressiemogelijkheid veleent. Het begin van de eeuw, gekenmerkt door het keizerrijk van Napoleon, wordt nog beheerst door de rede en een daarop gebaseerd classicisme.
Ingres (1780-1867) vormt de schakel tussen het klassiek idealisme en de romantische visie. Door zijn verstandelijke compositie en koele schoonheid behoort hij tot de klassieke traditie, maar door zijn gevoeligheid en soepeler lijn benadert hij een gevoelsideaal. Toch blijft hij de vertegenwoordiger van het classicisme die, in de strijd rond de romantiek, wordt uitgespeeld tegen Eugène Delacroix. Het Congres van Wenen (1815) regelt, na de val van Napoleon, het evenwicht onder de Europese staten, en herstelt tevens de monarchieën. De kunsten blijven nog overwegend deze staatsvorm huldigen. De Parijse omwenteling van 1830 en de Belgische bewustwording, waarbij Brussel in opstand komt tegen het Hollands bewind van Willem I en België zijn onafhankelijkheid krijgt, bespoedigen de ontwikkeling van particularisme en individualisme, waarvan de romantiek de eerste duidelijke uiting zal zijn.
De romantiek
wijzigt grondig de opvattingen over het leven, de kunst en de kunstenaar. Haar belangstelling voor de mens betekent ook de bewustwording over diens levensomstandigheden, waaruit het realisme groeit met aandacht voor de lagere klassen en de arbeiders. Sociale beroeringen en stakingen laten tot op het einde van de eeuw hun sporen in de kunst na. Ook de natuur wordt bewuster benaderd en het realistische landschap zal op zijn beurt, bij impressionisme en neo-impressionisme, uitgroeien tot een optimaal plastische uitdrukking van een directe optische indruk. Dit leidt onvermijdelijk tot technische systemen en theorieën waartegen verzet komt vanwege het symbolisme, dat teruggrijpt naar mysterie en emotie. Het zal de nostalgie dragen van het einde van de eeuw, dat zich anderzijds zal uiten in de uiterste verfijning van de 'art nouveau' of nieuwe kunst.
Het is opvallend
dat, waar de schilderkunst een versnelde evolutie kent, beeldhouwkunst en architectuur een langzamer verloop krijgen en lange tijd blijven steunen op de klassieke wetten, alhoewel de romantiek een terugkeer predikt naar de neogotiek en er een lossere lijnvoering en heftiger gebarentaal in de beeldhouwkunst ontstaat. Dankzij rijke burgerij en staat kunnen belangrijke opdrachten uitgevoerd worden. Door de steun van monarchen, zoals Leopold II in België, kent de stedenbouw een belangrijke evolutie.
Op wetenschappelijk gebied specialiseren de geleerden zich dank zij laboratoria en wetenschappelijke instellingen. De werktuigen verbeteren en de uitvindingen nemen toe. Het benuttigen van de stoomkracht leidt tot stoommachine, stoomschip en locomotief. De 19de eeuw wordt de eeuw van de motor, elektriciteit, telefoon en telegraaf. Staal, cement, gewapend beton, fotografie, cinematografie doen nieuwe industrieën ontstaan.
Door verbetering in het industriewezen groeien kleine fabrieken uit tot grote nijverheidsinstellingen met belangrijk kapitaal, waarbij de productie meer en meer opgedreven wordt.
De grootindustriëlen en de rijke burgerij vormen de nieuwe adel. De ambachtslui worden door het machinewezen verplicht als fabrieksarbeiders in dienst van de grote nijveraars te komen. De bewustwording van de arbeidende klasse voltrekt zich. Sociale beroeringen en stakingen kenmerken de tweede helft van de eeuw. Er ontstaan nieuwe socialistische leerstellingen die een omwerking van de maatschappij voorstaan en het kapitalisme veroordelen. Karl Marx schrijft in 1867 zijn werk over het kapitaal.
Op het gebied van de wijsbegeerte speelt Duitsland in het begin van de eeuw een belangrijke rol, vooral met de metafysica van Fichte, Schelling en Hegel. Tegenover deze geestelijke strekking reageert in Frankrijk Auguste Comte met zijn positivisme, in Engeland Stuart Mill en Spencer. Uit de verschillende standpunten groeit een nieuwe wetenschap, de sociologie, die zich bezig houdt met zielkundige en maatschappelijke verschijnselen. Schopenhauers leer leidt tot het pessimisme, Nietzsche dweept met de theorie van de 'Uebermensch', Bergson met de intuïtie en ervaring van de geest. De kunstgeschiedenis ontplooit zich volledig tot een wetenschap en de kunstkritiek ontwikkelt zich. Belangrijke verzamelingen worden gevormd en kunstkabinetten groeien uit tot musea. Belangrijke kunsttijdschriften en publicaties zien het licht en de kunsthandel wordt een nieuw begrip voor de verspreiding van de kunst.
Basis bron: Het boek "Kunst van Altamira tot heden", F. Adriaens c.s.. A'dam

De kunststromingen van de 19de eeuw zijn: Classicisme | Romantiek | Realisme | Impressionisme.
Links naar kunststromingen in de 19de eeuw. Hieronder staat een ingekorte lijst met links van Witcombe. De volledige lijst vindt u aldaar.

French Painting 19th century, in de National Gallery of Art, Washington, DC

Romantiek in Dresden Treasures of Saxon State Library

19th-Century Architecture door Jeffery Howe's Digital Archive of European Architecture, Boston College), links naar:
Greek Revival | High Victorian Gothic in England | Second Empire Baroque: Louvre extensions, Paris | Eiffel Tower, Paris

19th-Century Painting door Jeffery Howe's Digital Archive of Art:

19th-Century Sculpture door Jeffery Howe's Digital Archive of Art:

19th-Century Italian Sculpture (through Thais: 1200 years of Italian Sculpture)
Antonio Canova | Lorenzo Bartolini | Medardo Ross

The Pre-Raphaelite Critic, Contemporary Criticism of the Pre-Raphaelites, From 1849-1900 (Thomas J. Tobin), including links to: Critical Reviews | Parodies of Pre-Raphaelite Works

Founders Of The Arts & Crafts Movement 1870 - 1900 (J.R. Burrows & Company)

Manet through My Studios including a link to Manet's Paintings

James McNeill Whistler, a review by Mark Harden (in Mark Harden's )

Café Guerbois, Lisa MacDonald, met links

Jacques Collas, Belgische impressionistische schilder, 1903-1986

The Vincent van Gogh Information Gallery, David Brooks, met links

Bienvenue chez Claude Monet (Monet in Giverny)

Claude Monet: 1840-1926, door Mark Harden (in Mark Harden's)

John William Waterhouse (Alan Linh Do)

Jasper Francis Cropsey (1823-1900) door The Newington-Cropsey Foundation)

Mikalojus Konstantinas Ciurlionis (1875-1911), schilder uit Litouwen

Link naar talrijke Russische 19de eeuwse Kunstenaars door Olga's Gallery

** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 92 landen. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, boeken in uw taal is mogelijk!
** Hoe maak ik een printversie van de pagina"?
** Zie ook de boekenpagina eens!
** Door Tekengrootte te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren. ▲