MESOPOTAMIň, met SumeriŽrs en AkkadiŽrs en later AssyriŽrs: onovertroffen meesters van het reliŽf.
** Naar overzicht kunsthistorie.  Naar uw accommodatie! 

    

MesopotamiŽ of het Tweestromenland, dat ligt tussen de Tigris- en de Eufraatstroom, vertoont veel gelijkenis met Egypte. Ook daar zijn - zij het onregelmatig - overstromingen die het land vruchtbaar maken. De koning bestuurt het land als patesi of plaatsvervanger van de goden; over zijn onderdanen oefent hij op despotische wijze zijn gezag uit. Paleis en tempel vormen ťťn geheel, en de hofhouding van de koning is buitengewoon weelderig.

Geschiedenis
  
De geschiedenis van MesopotamiŽ begint omstreeks 3500 v. Chr. : uit die tijd dateren de oudste teksten in spijkerschrift, in 1802 heeft Grotefend het spijkerschrift ontcijferd. De SumeriŽrs, in het zuiden, en de AkkadiŽrs, meer in het noorden, zijn de vroegste bewoners van MesopotamiŽ. Na hen komen de BabyloniŽrs op het voorplan, die onder Hammurabi (Ī 1710-1668) een grote bloeipe- riode kennen.
Omstreeks 1100 veroveren de krijgszuchtige AssyriŽrs geheel het Nabije Oosten.
  
Wanneer na eeuwen hun hoofdstad Nineve valt, herleeft voor korte tijd onder Nebukadnezar een Nieuwbabylonisch Rijk, 612-538. Na een kortstondige heerschappij van de Perzen, 538-331, valt heel het gebied in handen van Alexander de Grote van MacedoniŽ.
MesopotamiŽ bezit grote verkeerswegen en ondergaat de invloed van allerlei volkeren. Toonaangevend in de kunst zijn vooral de BabyloniŽrs en de AssyriŽrs. 
 
ALGEMENE KENMERKEN
  
Een kunst met een militair karakter
Het feit dat de volkeren van het lage en vlakke Tweestromenland voortdurend in strijd leven, hetzij onder elkaar, hetzij niet agressieve bergstammen, drukt zijn stempel op de kunst : de koninklijke burchten zijn ruw en sterk gebouwd, en de beeldende kunst schept vele taferelen van strijd en belegering. Het is een kunst met weinig vernieuwing.

Rationalisme en realisme in de kunst
  
Meer nog dan in Egypte wordt in MesopotamiŽ een weldoordacht rationalisme in de kunst toegepast. De mens zal men frontaal voorstellen, zoals men weet dat hij is, en het dier zelfs met vijf poten, opdat men er van alle kanten vier zou kunnen zien. Opvallend is ook het realisme, vooral in de jachtscŤnes van de AssyriŽrs, met een levendige en natuurgetrouwe afbeelding van de dieren.

BOUWKUNST
De gewelfbouw, voornaamste bijdrage tot de bouwkunst
  
Daar MesopotamiŽ arm is aan natuursteen, moet het gebruik maken van klei, die in de vorm van bakstenen gedroogd wordt in de zon. Een architectuur met zuilen bestaat niet. Doch er is ook gebrek aan hout, zodat er van architraafbouw met balken weinig sprake is. Zo nemen de SumeriŽrs reeds vroeg hun toevlucht tot het gewelf:  het vals gewelf, met telkens vooruitspringende stenen, en het tongewelf, met radiaal geplaatste stenen.

Paleizen met reusachtige afmetingen
  
In MesopotamiŽ vond men onder kleiheuvels de fundamenten van reusachtige paleizen terug. Deze paleizen zijn echte vestingen, soms ingewerkt in de ringmuur van de stad. Tussen de gewelven stort men aarde, en op het vlakke terras dat men aldus weer verkrijgt, plant men bomen en sierstruiken; zo ontstaan de hangende tuinen, b.v. te Babylon. De voornaamste paleizen zijn de Sargonsburcht te Chorsobad bij Nineve, en het Esagilpaleis in het Babylon van Nebukadnezar.
Binnen de omheining van het paleis ligt, aan een van de binnenhoven, de tempel, een onoverzichtelijk gebouwencomplex, waarvan het voornaamste deel de zikurrat of tempeltoren is, een soort trappiramide met kleiner wordende verdiepingen. Misschien mogen we in de zikurrat, zoals in de piramide, de afbeelding van een berg zien. Op de top van de zikurrat staat een altaar; vandaar observeren de astronomen ook de loop der sterren.



BEELDENDE KUNST
  
Een conventionele beeldhouwkunst
De oude Akkadische en Sumerische beeldhouwers scheppen al de conventionele stijlprocťdťs die in het Tweestromenland gans de oudheid worden nagevolgd. Zo verschijnt de koningsfiguur of machthebber meestal met gefriseerd hoofdhaar en baard, en met zware wenkbrauwen boven donkere oogholten.
De beelden van Sargon van Akkad, van de Sumerische vorst Gudea en van de held Gilgamesj zijn zeer bekend. De overwinningsstele van Naram-Sin, een meesterwerk, en de wetzuil van Hammurabi zijn oude en belangrijke reliŽfs.

De AssyriŽrs: onovertroffen meesters van het reliŽf
  
In de oudheid zijn vooral de AssyriŽrs de grootmeesters van de reliŽfkunst. Ze verstaan de kunst om hoog- of laagreliŽf te gebruiken, naar gelang de indruk die ze willen teweegbrengen. Uit het leven van hun krijgszuchtige en despotische koningen putten de kunstenaars dankbaar hun onderwerpen: veldslagen, belegeringen, dierenjachten, en dit alles met een ongeŽvenaard scherpe waarneming en natuurgetrouwheid. Het landschap speelt in deze afbeeldingen een bescheiden rol.
De Assyrische koningen laten zich bijzonder graag uitbeelden in gevecht met de leeuw, de koning der dieren. Het gestileerd realisme van de aanvallende en stervende dieren is zeer geslaagd, maar vond in de loop der eeuwen nooit een vernieuwend elan.
Honderden meter reliŽfs, waarschijnlijk gekleurd, versierden de wanden der paleizen, in Chorsobad ongeveer twee kilometer. Aan de paleispoorten staan grote gevleugelde stieren met koningshoofd.
 
Voorbeelden van de beeldende kunst
  
1. Albasten beeldje van de ceremoniemeester Ebih-il, Louvre, Parijs
2. De overwinningsstele van Naram-Sin, ibidem
3. Zittende vorst Gudea, ibid, met tulband en wenkbrauwen in visgraatpatroon
4. De held Gilgamesj, ibid, weer met conventionele baard- en haartooi.
Voorbeelden van Assyrische reliŽfkunst
1. Assurbanipal op leeuwenjacht, British Museum, Londen
2. Gevleugelde stier met mensenhoofd als poortwachter, Louvre, Parijs.

Een zeer decoratieve glazuurkunst
  
Van de eigenlijke schilderkunst uit het Tweestromenland weten we ongeveer niets; ze ging met de bouwkunst verloren. Van de glazuurkunst, die ons wel enig idee van de schilderkunst kan geven, zijn we beter op de hoogte. De eentonige bakstenen wanden worden bekleed met prachtige geglazuurde reliŽftegels, die in bonte kleuren bloemrozetten en dierfiguren uitbeelden; aldus b.v. aan de Isjtarpoort in Babylon, ca 570 v. Chr..

Andere voorbeelden van Assyrische geglazuurde tegels
1. Wandfragment uit de troonzaal van het paleis te Babylon
2. Een der ca 120 leeuwen in de processiestraat van Babylon, zeer kleurrijk uitgewerkt tegen een blauwe achtergrond: manen, tong en staart zijn geel, rug en poten wit, Pergamummuseum, Berlijn.

ANDERE LANDEN
  
PerziŽ : zuilen met typische kapitelen
In zake kunst zijn de Perzen weinig oorspronkelijk: van Egyptenaren, BabyloniŽrs en AssyriŽrs nemen zij vele stijlprocťdťs over. Zij bouwen vooral paleizen en grafmonumenten voor hun koningen. De opbouw van de paleizen is Babylonisch; doch naar Egyptisch model worden er zuilengalerijen in aangebracht. Opvallend is wel het eigen Perzische karakter van de zuilen; zij dragen dikwijls een kapiteel met twee stierenkoppen. Verder voeren de Perzen de glazuurkunst tot hoge volmaaktheid op.

De Hittieten: een didactische beeldhouwkunst
  
Naast resten van een paleis en vijf tempels nabij Boghaskeui is vooral de beeldhouwkunst te vermelden. De afbeeldingen zijn vaak rechtstreeks in de rotsen uitgehakt en leren ons de landelijke levenswijze van de Hittieten kennen, hun klederdracht en typische opschik.

De HebreeŽn : de tempel van Jeruzalem
  
De HebreeŽn hebben slechts ťťn groot gebouwencomplex, waarvan echter niets bewaard bleef: het paleis en de tempel van Salomon te Jeruzalem. Onder de leiding van Fenicische bouwmeesters laat Salomon een tempel, het nationale heiligdom van de HebreeŽn, optrekken. Deze tempel moet een mooie synthese geweest zijn van de Assyrische bouwtrant, die de kamers om binnenhoven groepeert, en de Egyptische opvatting om het heiligdom diep achter een reeks zaten aan te leggen.

Hieronder treft u een selectie links aan uit de site van Christopher Witcombe:
  
Basis bron: Het boek "Kunst van Altamira tot heden", F. Adriaens c.s.. A'dam

Near Eastern Art
Mesopotamian Art in the collection of the Detroit Institute of Art
Ancient Tablets, Ancient Graves: Accessing Women's Lives in Mesopotamia , through Women In World History Curriculum
Photograph of a workman examining a hoard of votive statues excavated at Tell Asmar, Iraq, 1934 , through the Oriental Institute Museum, University of Chicago
Ziggurat of King Untash Napirisha
The Palace of Ashurnasirpal II , University of Pennsylvania Quicktime movie
The Northwest Palace of Ashur-nasir-pal II at Nimrud, An Interactive Publication -- Prototype ,through Learning Sites, Inc.
Assyrian Art , through etciý Museum  
The Babylonian Collection, Sterling Memorial Library, Yale University
Persepolis / Ancient Iran in the collection of the Detroit Institute of Art
Persepolis
Persian Art Through The Centuries, through IranSaga, Persian History and Culture
Neolithic   -  The Arrival of the Iranians   -  Luristan   -  Marlik   -  Mannai   -  The Medes & Achaemenians   -  The Achaemenians   -  The Hellenistic Period  -  The Parthians   -  The Sassanians -1   -  The Sassanians -2
Persian Art, through etciý Museum
** Via Hotels/Booking/Wereldwijd kunt u goed uw accommodatie vinden in 190 landen. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, boeken in uw taal is mogelijk!

** Booking is meer dan alleen hotels: zie eens ĒAlle accommodatietypesĒ! 
** U vindt er o.a.:
  Appartementen - Resorts  - Villa's  - Hostels  - Accommodaties met onsen - Bed & Breakfasts  - Pensions  - Motels  - Ryokans  -  Vakantieboerderijen  - Vakantieparken  - Campings  -  Botels  - Herbergen  -  Aparthotels  -  Vakantiehuizen  -  Lodges  - Accommodaties bij particulieren  -  Landhuizen  -  Luxe tenten  - Capsulehotels  -  Lovehotels  - Riads  - Luxe Chalets