NEO-IMPRESSIONISME, bedrijft de kleurvlektechniek op zuiver berekende, wetenschappelijke basis

NEO-IMPRESSIONISME, naar overzicht kunsthistorie

In het impressionisme zit de mogelijkheid dat, door te grote aandacht voor het vluchtige en de atmosfeerschildering, vorm en kleur volledig zouden opgelost worden. Sommige kunstenaars zoals Georges Seurat en Paul Signac zijn zich hiervan bewust en passen, voortgaande op de waarnemingen van het impressionisme, een nieuwe techniek van de kleur toe. Het is het neo-impressionisme, zo genoemd naar de theoretische uiteenzetting van de kunstcriticus Félix Fénéon in het Brusselse tijdschrift L'Art Moderne in 1886.
Het neo-impressionisme bedrijft de kleurvlektechniek op zuiver berekende, wetenschappelijke basis.
Door het divisionisme, of de ontbinding van iedere kleur tot haar grondelementen, en het pointillisme (point is het Franse woord voor punt), of het in stippen naast elkaar plaatsen van die zuivere onvermengde kleur, wordt de volle intensiteit van de kleur op het doek bereikt. Beide technieken steunen op de theorieën van Chevreul over de analyse van de lichtverschijnselen en de beginselen van het kleurenprisma. Door een streng berekende opbouw en de toepassing van wetmatige technieken vermijden ze de vergankelijkheid van de impressionistische indruk, maar vervallen onvermijdelijk in verstarring en systematische formules.
Pointillisme werd ook nog toegepast in het begin van de 20e eeuw, door het fauvisme en het kubisme, evenals door het Italiaans futurisme.
Vooraf
Klikt u op een naam dan komt u bij Art Cyclopedia. U kunt dan een van de hoofdcategoriën (Skip to) kiezen, bijv. Image Archives en dan een van de subcategoriën, bijv. Olga's Gallery. Via Art Cyclopedia kunt u alle bekende werken van een kunstenaar vinden en online bewonderen!
Afb. Pointillisme, Paul Signac, Gezicht op St. Tropez
Franse neo-impressionisten
Georges Seurat (1859-1891) is de hoofdfiguur van deze beweging. Zijn eerste impressionistische ervaringen worden door hem wetenschappelijk doorgevoerd en bepalen zijn compositie en vormgeving, waarin de constructieve opbouw opvalt en de lijn opnieuw belangrijk wordt, zowel als begrenzing van vorm en vlak, als in zijn decoratieve functie. Hij baseert zijn techniek op de simultane contrasten van de kleuren en van de lijnen volgens Chevreul. Tot zijn belangrijkste werken behoren Un dimanche d'été a la Grande Jatte (1884-1886) en Le cirque (1891).
Paul Signac (1863-1935) was de theoreticus van de groep waarvan bij, na de dood van Seurat, de leider wordt. In zijn later werk vervangt hij de kleine kleurstippen door korte bredere toetsen, wat een indruk van mozaïek aan zijn werk geeft. Vooral zijn haven- en kustgezichten zijn bekend. Hij publiceert D'Eugène Delacroix au néo-impressionnisme (1899), waarin hij de stellingen van de beweging uiteenzet.
Henri-Edmond Cross (1856-1910) voorspelt in zijn vlakke structuur en zeer sterke kleurentaal, het fauvisme.
Afb. Danseressen in het blauw, Edgar Degas, 1890
Franse post-impressionisten
Enkele kunstenaars kunnen niet direct bij impressionisme of neo-impressionisme gerekend worden, maar hebben in die post- impressionistische periode enerzijds aandacht voor een gevoelige sfeerschildering, anderzijds voor steviger vormen en lijnen.
Edgar Degas (1834-1917) blijft, met zijn bewondering voor de classicistische schilders, in het bijzonder voor Ingres, aandachtig voor de structuur in een werk, en zal, niettegenstaande zijn betrachting een bepaalde momentimpressie vast te leggen, zijn composities vaste vorm geven. Taferelen uit het dagelijkse leven, uit de balletwereld en het milieu van de paardenrennen genieten zijn voorkeur. Hij geeft de beweging in haar opeenvolgende momentopnamen weer. Hij gebruikt bij voorkeur pastel maar zal, bijna blind op het einde van zijn leven, ook beelden van danseressen en naaktfiguren maken.
Henri Toulouse-Lautrec HTL(1864-1901).Reeds jong, ten gevolge van een val, kreupel geworden, wijdt hij zich aan de schilderkunst. Hij onttrekt zich aan zijn aristocratisch milieu en neemt als geliefd thema Montmartre. Zijn scherp observatievermogen tekent zijn modellen met ironie, maar tevens met grote gevoeligheid. Trouwe bezoeker van de Moulin Rouge, schildert hij er de sfeer van figuren zoals Jane Avril. Door enkele kleurtoetsen en door de tot de meest essentiële herleide lijn, weet hij raak situaties en karakters weer te geven. Hij ontwerpt voor cabaret en theater affiches.
Neo-impressionisten buiten Frankrijk
In België is het vooral Theo van Rysselberghe (1862-1926) die, getroffen door Un dimanche d'été a la Grande Jatte van Seurat, in 1886 te Brussel tentoongesteld, overschakelt op de pointillistische techniek, waarin hij portretten en landschappen vastlegt. Hij heeft grote invloed op zijn omgeving en lag mee aan de basis van de oprichting van de groep Les XX in 1884 te Brussel, die de belangrijkste buitenlandse kunstenaars in België doet kennen.
Henry van de Velde (1863-1957) past in zijn schilderijen, in een gevoelige harmonie het pointillisme toe zoals in Vrouw bij het raam (ca. 1889).
In Nederland gaat Jan Toorop (1858-1928) na zijn impressionisme en reeds tijdens zijn symbolisme, tot het neo-impressionisme in portretten en landschappen over, waarbij hij, in navolging van Signac brede toetsen gebruikt.

Ibiblio.org/wm/paint/auth/degas/ Degas

Ibiblio.org/wm/paint/auth/toulouse-lautrec/ Toulouse Lautrec

Ibiblio.org/wm/paint/auth/seurat/ Georges Seurat

** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 92 landen. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, boeken in uw taal is mogelijk!
** Hoe maak ik een printversie van de pagina"?
** Zie ook de boekenpagina eens!
** Door Tekengrootte te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren. ▲