|
OCEANIË,
verscheidenheid van stijlen, naar overzicht
kunsthistorie In het
bijzonder wordt hier behandeld de Zuidzee, die op aardrijks-volkenkundige
gegevens wordt ingedeeld in Micronesië, Polynesië, Melanesië. Er is
niettemin goede reden om de kunst van de oud-Indonesische culturen
aansluitend hierbij aan te halen. Australië is eenvoudigheidshalve hierbij
opgenomen.
In de Zuidzeekunst is vooral opvallend dat op buureilanden wel bepaalde
verwante vormgevingselementen te vinden zijn, doch nooit echte
stijlverwantschap; steeds opnieuw staat men voor een geheel aparte vormtaal.
Op het technisch vlak kan aangestipt worden dat, bij ontstentenis van ijzer,
hout zowel als steen zijn gesculpteerd met stenen bijlen, dieretanden,
schelpen, obsidiaanwerktuigen e.a., nog lang nadat ijzeren werktuigen door
blanken werden ingevoerd.
AUSTRALIË
De weinige kunst die in dit onherbergzaam land tot stand is gekomen, wordt
vooral gekenmerkt door een in bepaalde mate onwezenlijk-visionair gehouden
voorstellingswijze. Dat geldt alleszins voor de rotsschilderingen van
Kimberley en Arnhemland, waar de scheppers van de stamgebieden en allerlei
geesten, naar het heet zelf hun beeltenis nagelaten hebben. Vrijwel uniek in
de wereldkunst is de vaak 'radioscopische' weergave van dieren.
In dezelfde gebieden
zijn schilderingen op boombastplaten vervaardigd met doorgaans sterk
geabstraheerde motieven die magische functies hebben. Een ander unicum is
het reliëfsnijwerk op boomstammen.
MICRONESIË
Op de koraaleilanden en atols van dit deel van de Zuidzee kan men zich,
gezien de beperktheid van de grondstoffen, niet aan noemenswaardige
sculptuur verwachten. Nochtans zijn op enkele eilanden in de Carolinengroep
uitermate boeiende beelden gemaakt, onder meer op Noekoeor, waar goden de
gedaante is gegeven van radikaal geschematizeerde mensfiguren met krachtig
volumespel.
POLYNESIË ▲
In dit gebied is het merkwaardig dat geen maskers voorkomen. Naast hout, dat
eerder zeldzaam is, komt op bepaalde eilanden ook steen als grondstof voor.
Een groot deel van de kunst staat in functie van woning- en bootversiering.
Inzake vormgeving kan onderstreept dat een groot deel van de beeldende kunst
van dit gebied betrekkelijk decoratief is ingesteld. Sandwicheilanden,
Hawaii
De voor de tempels van de krijgsgoden gemaakte figuren hebben hoekig
gedrongen lichamen en grotesk vervormde aangezichten. Maar de lagere goden
voorstellende beelden zijn weergegeven in meer realistische vorm.
Marquesaseilanden
Zowel houten als stenen beeldjes stellen tiki's voor, vergoddelijkte
voorouders. Het hoofd met wijd opengesperde ogen, brede neus en getrokken
mond, de korte dunne armpjes aan een soms wat zwaar lichaam, doen bij eerste
aanblik beslist bevreemdend aan, doch over het geheel ligt een consequente
decoratieve afwerking die als een vormbinding werkt.
Paaseiland
De oorspronkelijk allemaal op terrassen en kraterhellingen opgestelde
kolossaalbeelden, ruim 600 in totaal, stellen vermoedelijk tiki's voor. Deze
reuzen-halffiguren, de grootste is 11 m hoog, werden rechtstreeks uit de
vulkaansteenmassa gebouwen en ter plaats afgewerkt, pas daarna overgebracht.
Typisch is een massief langgerekt hoofd met starre uitdrukking ; vaak zijn
op de rug sacrale tekens in reliëf aangebracht.
Nieuw-Zeeland
De Maoristammen hebben vooral reliëfsnijwerk gemaakt ten behoeve van hun
woningen, voorraad- en vergaderhuizen, oorlogsboten enz. Vooral is een
ontembare drang voelbaar om alle vlakken, ook op de mensfiguur, te versieren
met overdadige boog- en spiraalornamentiek en zorgvuldig gesneden
opvulmotiefjes, hetgeen nogal gelijkenis vertoont met de vroegere
tatoeagemotieven. Van de Maori zijn ook uit jade gesneden hei-tiki's bekend,
gedragen als borsthanger.
MELANESIË
Zoals in Neger-Afrika zijn eveneens in dit gebied vooroudercultus en
genootschapsactiviteiten de voornaamste inspiratiebron voor kunst. De
sculptuur is in Melanesië doorgaans polychroom versierd; hoofdtonen zijn
zwart, wit en rood, naast okervarianten.
Nieuwe Hebriden
De kunst staat hier in functie van een hiërarchisch geordende
sociaal-religieuze standenorganisatie. Vooral van boomvaren gemaakte beelden
trekken de aandacht doorforse stylering en gedurfd volumespel.
Santa Cruz
Verdient te worden vermeld omwille van de daar gemaakte kapkaps,
borstsieraden van mosselschelp waarop een motief in uitgesneden
schildpadschaal, de mooiste van geheel Melanesië.
Nieuw-Ierland
Is het belangrijkste kunstcentrum van de Bismarck-archipel. De kunst staat
geheel in het teken van de malanggan, begrip dat alle activiteiten in het
kader van de periodiek gehouden voorouderherdenkingsfeesten aanduidt. Er is
een omvangrijk patrimonium bewaard van figuurzuilen en -friezen, geesten-
boten, maskers, panelen, waarvan de vormgeving gekenmerkt is door
fantasierijk open snijwerk en soms harde polychromie. Geheel uitzonderlijk
in de etnische kunst gaat het hier om werk van beroepskunstenaars in dienst
van de sippehoofden.
Irian, Nieuw-Guinea
Uit het tiental verschillende stijlgebieden worden de twee voornaamste
voorgesteld. Het gebied rond de Sepikrivier is ongetwijfeld een van de meest
productieve. Voorouderfiguren, gevel- en dansmaskers, opgemodelleerde
voorouderschedels, figuratieve ophanghaken en kalkbusstoppen, schilden, zijn
bijna steeds polychroom beschilderd, qua motief met voorkeur voor een spel
van concentrische bogen en cirkels. Het meest opvallend kenmerk van de
figuurplastiek is een gerokken neus met opgezette neusvleugels.
Het tegen de Zuidkust aan gelegen Asmatgebied is pas na de 2e wereldoorlog
ontsloten. Een groot aantal van de in dit stromen- en moerasgebied
verspreide dorpen zijn echte kunstcentra waar vooral voorouderbeelden,
blaashoorns, schilden, trommen en bootstevenfiguren zijn gemaakt in nauwe
relatie met de koppensnellerei. Overigens verhaalt een scheppingsmythe van
de Asmatters hoe de 'grote koppensneller' ooit de eerste mens uit een boom
heeft gehouwen en tot leven gebracht. Uniek in de kunst zijn de metershoge
voorouderherdenkingspalen, gebouwen uit mangrovebomen waarvan ook een van de
plankwortels is gebruikt. Ook in deze kunst blijkt á jour-snijwerk zeer in
trek te zijn.
OUD-INDONESISCHE KUNST ▲
Hiermee is bedoeld de kunst van die volken op de Indonesische archipel die
buiten de nochtans eeuwenoude Zuidaziatische invloedssfeer zijn gebleven
Borneo : Dayak
In de maskers, op zwaardgrepen en op bamboedozen van deze volken staat een
vaak monsterachtig mens-diermotief centraal, bij voorkeur uitgewerkt in
boogmotieven. Uit de van bot gesneden zwaardgrepen, evenals uit het
siersmeedwerk aan de klingen, blijkt de ver gevorderde technische
vaardigheid.
Sumatra : Batak
De kunst staat hier voor een goed deel in functie van de tovenarij. Vooral
bekend zijn onbeschilderde figuratief uitgewerkte toverstaven en
dekselbekroningen van medicijnhoorns. De zware monsterkop van de wereldslang
is het hoofdmotief.
Op tal van andere eilanden in Indonesia zijn nog verschillende andere
kunstambachten tot hoge bloei gekomen, in de eerste plaats textielkunst.
Vaak virtuoze toepassing van uitsparingstechnieken is er de meest opvallende
eigenschap van. Batik is de meest bekende techniek; die delen van het doek
die tijdens de kleuring dienen gevrijwaard, worden tevoren met een vloeibaar
en nadien stollend wasmengsel afgedekt. Bij plangi en tritik wordt de
uitsparing verwezenlijkt door afbinding van dofjes resp. door opfronsen op
rijgdraden. De meest ingewikkelde techniek is de ikat; de motieven worden
uitgespaard door middel van afbindingen op de weefgarens, dus vóór het
weven. Voor alle technieken geldt de noodzaak voor elke verschillende kleur
de behandeling te herhalen. In de Indonesische textielkunst wordt technische
vaardigheid op merkwaardige wijze gekoppeld aan zeer zachte en harmonieuze
kleurstelling. Basis bron: Het boek "Kunst van
Altamira tot heden", F. Adriaens c.s.. A'dam.
|
Hieronder treft u een
selectie links aan uit de site van Christopher
Witcombe:
▲ |
|
Oceanic Art (through
etciù Museum)
|
|
Asmat Shields, Papua (Irian Jaya), Indonesia
|
|
The
Lost City of Nan Madol (through
Science Frontiers)
|
Engravings of the South Pacific from M.G.L. Domeny de Rienzi's
Océanie ou Cinquième Partie du Monde, published in Paris in 1836 by
Firmin Didot Frères (through
Map South Pacific)
South Sea Islands
- Timor
- Papua
-
Indonesia
-
Australia
|
|
Art of the
Pacific |
|
Dreamweb:
Australian Aboriginal Art & Culture |
|
Aboriginal Art, Culture & Spirituality (Aboriginal Studies WWW
Virtual Library : The Internet Guide to Aboriginal Studies)
|
|
Images of sites in Easter Island (Photographs Copyright © Clive
Ruggles, Leicester University)
|
|
Easter Island |
Secrets of Easter
Island (PBS
NOVA Online), with links to:
Move a
Megalith -
Explore the
Island -
Lost
Civilization |
Easter Island (through
Mysterious Places, text and photography © Cliff Wassmann), with
links to:
The Story
-
Island Tour
-
Who were the Easter Islanders?
|
|
The New Guinea
Sculpture Garden at Stanford |
**
Via
Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een
accommodatie in 92 landen. Laagste prijsgarantie,
maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen,
boeken in uw taal is mogelijk!
** Hoe maak ik een
printversie
van de pagina"?
** Zie ook de boekenpagina
eens!
** Door
Tekengrootte te
wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.
▲ |
|