ROMEINSE BEELDHOUWKUNST

Het typisch Romeinse: portret en historische reliëf
De Romeinse beeldhouwers maken een massa kopieën van Griekse beelden, dikwijls de enige weg om het verloren Griekse origineel te kennen. Maar van meet af leveren de Romeinen eigen prestaties, nl. het portret en het historische reliëf. De Grieken waren wijsgerig aangelegd, de Romeinen zijn slechts bedacht op nuttige, tastbare werkelijkheid. Zo is het te begrijpen dat ze in hun beelden de levende mens portretteren, en in hun reliëfs historische gebeurtenissen voorstellen.
HET PORTRET
Realisme in het portret
De Grieken streefden in de voorstelling van hun personages naar de weergave van het algemeen menselijke: zij idealiseerden hun goden en helden. De Romeinen echter willen pijnlijk nauwkeurig het portret van een bepaalde mens weergeven, met de eigen hoedanigheden en gebreken. Uit piëteit voor een afgestorvene bewaart de Romeinse familie een borstbeeld van de overledene in huis. In het begin zijn dit ruwe koppen uit klei of brons, doch van de 2e eeuw v. Chr. af maakt men een soort dodenmasker, dat natuurgetrouw wordt beschilderd. Dit gebruik bevestigt de drang van de Romeinen naar realisme.
Evolutie in de portretstijl
In de borstbeelden van beroemde politici zien wij het Romeinse realisme sterk tot uiting komen. Cicero verschijnt er als de oud geworden staatsman, Caesar als een sluwe politicus en een wilskrachtig, ambitieuze heerser.
In de eeuw van Augustus volgt de Romeinse beeldhouwkunst duidelijk de idealiserende klassiek-Griekse richting. Het standbeeld van Augustus van Primaporte stelt de keizer levensgroot voor als een veldheer, die zijn troepen toespreekt; zijn harnas is buitengewoon fijn en zinrijk versierd. Augustus' standbeeld als hogepriester en ook het portret van de schrandere Livia zijn geïdealiseerd. In de tweede helft van de 1^e eeuw na Chr. gaat de portretkunst weer de realistische richting in; zie b.v. de bronzen buste van Caecilius Jucundus. Al blijven gewaad en haardracht dikwijls hellenistisch, toch wordt het gelaat met Romeins realisme uitgewerkt, zo b.v. de kop van keizer Hadrianus. In de 3e eeuw evolueert de portretkunst naar schilderkunst, zoals b.v. de kop van keizer Caracalla.
HISTORISCH RELIËF
De idealiserende Griekse richting
De reliëfs van de Ara Pacis of het Vredesaltaar van Augustus volgen de idealiserende Griekse richting. Het zijn niet zozeer historische dan wel verhalende reliëfs: zij beelden de offerprocessie uit, waaraan de keizerlijke familie deelneemt. Majestatische ernst en gebondenheid in de figuren wisselen af met een levendig siermotief: de guirlande, die men later in de barok zo dikwijls zal aantreffen.
De typisch Romeinse, realistische richting
De reliëfs van Titus ereboog illustreren reeds de realistische richting, doch hoogtepunten in de Romeinse reliëfkunst zijn de triomfzuilen van Trajanus en van Marcus Aurelius. De reliëfs in spiraalvorm op de zuil van Trajanus stellen de strijd van Rome tegen de geduchte Daciërs voor, die op de zuil van Marcus Aurelius diens talrijke veldtochten naar de grenzen van het rijk. De kunstwaarde van deze reliëfs is niet zo hoog, maar de historische waarde is des te groter : we leren niet alleen de wapenfeiten van keizers kennen, maar meteen een massa gegevens over de zeden en gewoonten van vreemde volkeren.
Vorbeelden van evolutie in het historisch reliëf:
1. Fragment van de fries aan het Vredesaltaar (Uffizi, Florence), waarop leden van de keizerlijke familie idealiserend zijn uitgebeeld;
2. Detail uit de zuil van Trajanus (Rome) : een realistisch tafereel met Romeinse soldaten over een botenbrug trekkend.

STEENSNIJKUNST EN EDFLSMEEDKUNST
Gemmen en cameeën
Zoals de meeste volkeren beoefenen ook de Romeinen de kunst van het graveren in edelstenen. De gemme is een steen waarin het beeld in de diepte is uitgesneden; alleen in een afdruk geeft zij een positief beeld. De camee - een oorspronkelijk Romeinse realisatie - draagt reeds een positieve reliëfvoorstelling die klaar op en donkere achtergrond uitkomt. De meest beroemde camee is de zogenaamde Augustus-camee,  18 cm bij 22 cm), die allegorisch-historische taferelen voorstelt : bovenaan de verheerlijking van keizer Augustus met de godin Roma, onderaan de vernedering van barbaarse krijgsgevangenen. De Augustus-camee bestaat uit twee verschillend gekleurde lagen: de bovenste lichtblauw, de onderste donker. Alleen in de bovenste laag heeft de steensnijder zijn taferelen uitgesneden, terwijl de onderste laag als achtergrond diende.
Een weelderige edelsmeedkunst
De edelsmeedkunst heeft honderden merkwaardige producten voortgebracht, o.m. de beroemde zilveren bekers van Boscoreale nabij Pompeji, die met historische scènes in drijfwerk zijn versierd: de ene beker verheerlijkt keizer Augustus, de andere keizer Tiberius. Het zijn waarschijnlijk nabootsingen van marmerreliëfs aan een monument te Rome.
De verheerlijking van keizer Augustus
1. de Augustus-camee (Kunsthistorisch Museum, Wenen), een der merkwaardigste kunstwerken in onyxsteen; boven : Augustus wordt gekroond, zittend naast de godin Roma; onder: overwonnen vijanden;
2. de zilveren beker van Boscoreale (Verzameling Rotschild, Parijs) verheerlijkt Augustus als vredevorst.
Basis bron: Het boek "Kunst van Altamira tot heden", F. Adriaens c.s.. A'dam

** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 92 landen. Laagste prijsgarantie, maximale keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, boeken in uw taal is mogelijk!
** Hoe maak ik een printversie van de pagina"?
** Zie ook de boekenpagina eens!
** Door Tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.     ▲