|
SURREALISME,
naar overzicht
kunsthistorie
Ontstaan
Het dadaïsme zoekt de bestaande waarden te vernietigen zonder iets in de
plaats te brengen. Het surrealisme daarentegen ontkent wel de voor de hand
liggende werkelijkheid, maar zoekt elders, in de onontgonnen gebieden van
de menselijke geest, een andere werkelijkheid. Het onderbewuste en de
droom worden de bronnen voor een nieuwe creatieve verbeeldingskracht.
De dichter André Breton geeft de
beweging haar naam in het manifest van 1924: 'ik geloof in de toekomstige
oplossing van deze beide uiterlijk zo tegenstrijdig schijnende toestanden
- droom en werkelijkheid - in een soort van absolute werkelijkheid: een
surrealiteit'. De droom is de uitdrukking van de werkelijkheid. Vandaar
dat visioenen, dromen en symbolen een grote plaats innemen. Anderzijds
wordt grote aandacht geschonken aan het psychisch automatisme waardoor
schriftelijk, mondeling of plastisch de werking van het denken wordt
uitgedrukt, dat wat gedicteerd wordt door de geest, zonder controle van
het verstand en buiten esthetiek of moraal. Siegmund Freud en de
psychoanalyse vormen de basis van de surrealistische visie, die zich
concentreert op het onderzoek van dat gebied tussen het bewuste en het
onbewuste in de mens, dat men het onderbewuste noemt. Dit omvat zowel het
persoonlijk onderbewuste, opgebouwd uit de ervaringen van ieder mens, als
het collectief onderbewuste, overgeërfd van familie, stam en ras. Vandaar
dat het surrealisme eveneens belangstelling aan de dag legt voor de
andere, niet blanke, meer primitieve samenlevingen en kunsten. Slaap,
droom, hypnose en automatisme zijn de hulpmiddelen om het onderbewustzijn
te leren kennen.
Kenmerken
* "Sur-realisme" betekent
bovennatuurlijk, stijgt boven de werkelijkheid uit.
* Surrealisten werken vanuit
fantastische droombeelden en toevalligheden.
* Middelen: fotografie, film,
gevonden voorwerpen, beeldhouwwerk en schilderkunst.
* Meestal figuratieve beelden.
* Alledaagse voorwerpen worden
op een niet alledaagse manier met elkaar verbonden.
* Er wordt nauwkeurig en
gedetailleerd gewerkt.
* Lichtinval is onwerkelijk
evenals ruimten en sfeer.
* Voorbeeld is ook René
Magritte.
* Van 1922 tot heden.
Historische voorlopers
Een dergelijke visie bestond reeds in vroegere uitdrukkingsvormen. In de
Vlaamse kunst kreeg het onderbewuste, onder de vorm van vreemdsoortige
gestalten en visionaire beelden, zijn uitdrukking bij Bosch, Bruegel en
Ensor. Maar ze bestond ook in barok, in gotische en romaanse
beeldhouwkunst, en in de fantasieën van Leonardo da Vinci. Ook de
symbolisten van het einde van de 19e eeuw steunden op visioenen uit droom
en verbeelding.
Voornaamste vertegenwoordigers
Het werk van
Max Ernst, 1891-1976, dankt zijn kracht aan de
verbeelding geïnspireerd op de natuur die hij in zijn geboortestreek Brühl
intens ondergaat. Hij baseert er zijn fantasieën en visioenen op.
Aanvankelijk één van de grondleggers van het dadaïsme, wordt hij, eens te
Parijs gevestigd, één van de belangrijkste figuren van het surrealisme.
Door het gebruik van andere technieken komt hij tot nieuwe
uitdrukkingsvormen, zo o.m. de collage en de 'rubbing' of
calqueertechniek. Wanneer bij zich in 1941 in de Verenigde Staten vestigt
oefent hij daar grote invloed op de jongeren uit.
De
verzoeking van de H. Antonius, 1946. Brussel, Koninklijke Musea van Schone
Kunsten.
Salvador Dali 1904-1989,
Is de Spaanse schilder die wel de meest opmerkelijke figuur van het
surrealisme is. Na een academische opleiding te Madrid, komt hij in Parijs
in 1928 in contact met de surrealisten en wordt hij aangezet tot het
plastisch verbeelden van zijn droomwereld. Hij gebruikt een klassieke,
zeer precieze schilderstechniek, waardoor het hallucinante van zijn
beelden nog onderstreept wordt. Zijn bedoeling is opzien te baren door op
sensatie beluste stunts die bedoeld zijn de toeschouwer te schokken en op
een andere werkelijkheid attent te maken. Visioenen van dood en
vernietiging, droombeelden waarin insecten en heterocliete voorwerpen
symbolen van bepaalde begrippen worden, vormen zijn iconografie. Hij is
een uitstekend tekenaar en illustrator en heeft ook films gemaakt.
Zie ook het
Dali-jaar en
Cadaques
Joan Miro, 1893-1983,
Eveneens Spaans schilder, is aanvankelijk kubist, maar gaat omstreeks 1925
naar het surrealisme over. Zijn werk wordt gekenmerkt door een intense
poëzie die ontspringt aan fris gekleurde vormen en vlakken, die de beelden
en symbolen zijn van Miró's innerlijke reactie en interpretatie van en
begrip of een waarneming.
In België
Heeft
Rene Magritte 1898-1967, zich vanaf 1925, na een korte kubistisch-futuristische periode, naar het surrealisme gekeerd. Hij sluit
zich te Parijs gedurende vijfjaar bij de surrealisten aan en ontwikkelt
een eigen wereld, waarin hij noch het automatisme, noch de droom als
vertolkers van het onderbewuste gebruikt, maar de voorwerpen uit zijn
omgeving uit hun dagelijks verband rukt en zonder bekende binding naast
elkander zet. Dit verwekt een poëtische vervreemding die de typische sfeer
van Magritte is.
De
grote Laan, 1964
Paul Delvaux, 1897-1994, ontdekt, na een expressionistische periode,
omstreeks 1935 en onder invloed van de Chirico en Magritte, de surreële
kracht achter de dingen. Hij brengt de tijd tot staan en laat zijn
figuren, meestal vrouwen, naakt en gekleed, met hier en daar een eenzame
man, evolueren in klassieke landschappen, stille stadspleinen of
perspectivische binnenruimten.
Abcgallery.com/E/ernst/ernst.html Olga's Gallery: Max Ernst
-
The Salvador Dali Museum, St.
Petersburg, Florida
Francis Bacon 1909-1992 veroorzaakt een tweede golf van surrealisme en
introduceert hedendaagse gevoelens van angst, twijfel en agressiviteit
in zijn werk. Dit is ook het geval bij Roberto Echaurren en de Cubaan
Wilfredo Lam (1902-1980)
Surrealisme = Google+zoeken
** Via
Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een
accommodatie in 92 landen. Laagste prijsgarantie, maximale
keuze, tevreden gasten, onpartijdige hotelbeoordelingen, boeken in uw
taal is mogelijk!
** Hoe maak ik een
printversie van
de pagina"?
** Zie ook de boekenpagina
eens!
** Door
Tekengrootte te
wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.
▲" |