Jaén is de hoofdstad van de provincie, in de regio Andalusië, op 600 m hoogte ten zuiden van de Guadalquivir.
De stad is gelegen in een olijvenproducerende gebied in Spanje. Er is handel in en verwerking van olijven, olijfolie.
Provinciaal museum toont archeologische vondsten en de beeldende kunst. Er is een etnologisch museum.
In de stad zijn nog resten uit de Moorse bezettingsperiode te zien. Er zijn delen van de Moorse vestingwerken, een waterbekken en een oude minaret bij de Santa Magdalenakerk, 15de eeuw, mudéjarstijl, en baden uit de 10de–11de eeuw.
De meeste religieuze gebouwen in de stad werden gebouwd op resten van oude Moorse bouwwerken, zoals de kathedraal, 1548–1802, met façade uit de 17de eeuw en rijke kerkschat. In de zijkapellen ziet u mooie kunstwerken en het fraaie houtsnijwerk van het koorgestoelte met taferelen uit het oude testament en het leven van Jezus zijn van bijzonder belang.
Voormalig klooster Santo Domingo, 1382, was destijds zetel van de inquisitie. Uit de 16de tot 18de eeuw stammen de diverse fraai versierde paleizen die de stad rijk is.
De stad dankt haar opkomst aan de  zilvervoorraden in de omgeving en de daarmee samengaande kolonisering door Carthagers en Romeinen. Tijdens de bezetting door de Moren was de stad bestuurlijk centrum en beleefde zij een van haar belangrijkste bloeiperiodes. In 1246 werd de stad heroverd door de Spanjaarden.
Gelegen in het noordelijk gedeelte van Andalusië vormt de provincie Jaén  een toegangspoort tot dit gebied.
Kathedraal , Catedral
Het zeer harmonische, overwegend in renaissancestijl opgetrokken bouwwerk met twee torens en een koepel, verheft zich op de plaats waar eens een moskee heeft gestaan. De bouw naar het ontwerp van de architect Andrés Vandelvira begon in 1500. Hoewel de voltooiing eerst eind l8de eeuw bereikt werd, bleef de eenheid van stijl volgens het basisconcept bewaard. Pedro Roldán vervaardigde het beeldhouwwerk en de bas-reliëfs van de façade. De balustrade met Roldáns barokke beelden verzacht de strengheid van hel profiel. Ook het drieschepige interieur met kolossale bundelpijlers in de Korinthische orde maakt een feestelijke en tegelijk vorstelijke indruk. Behalve mooie kunstwerken in de zijkapellen (bijv. de 'Virgen de las Angustias' door José de Mora, vijfde kapel rechts, en de 'H. Hiëronymus' door Antonflez, derde kapel rechts, is het fraaie houtsnijwerk van het koor'gestoelte (rond 1520) met taferelen uit het Oude Testament (baldakijn) en uit het leven van Jezus van bijzonder belang. I n de kapittelzaal vraagt de retabel 'San Pedro de Osma' van Pedro Machuca de aandacht.
In de sacristie bevindt zich het museum van de kathedraal met ca. 100 werken: een 'Tenebrario' (vijf tienarmige kandelaar) van meester Bartolomé de Jaén, bekend om zijn ijzersmeedwerk;van Jacobo Florentino is er de sculptuur 'EI Calvario': van Ribera 'H. Jakobus' en 'H. Mattheus'; van Montañes 'H. Laurentius'; reliekschrijn van de H. Caecilia enz. In de Capilla Mayor een kostbare schrijn met 'de zweetdoek van Veronica' (Santa Faz).
San Bartolomé, Plaza San Bartolomé
De aan de stadsmuur grenzende kerk ontstond in de l5de eeuw uit een voormalige moskee. Interieur: muurschilderingen, een mooi mudéjarplafond, een interessante gotische doopvont en een crucifix 'Cristo de la expiración' (toegeschreven aan Montañés).
San Andrés, Calle San Andrés
Deze kapel (16de eeuw, mudéjarstijl) is gesticht door de schatmeester van paus Leo X en paus Clemens VII, Gutiérrez González Doncel (borstbeeld op de binnenplaats). In de Capilla de la Purísima een fraai verguld smeedijzeren reja (hek, begin 16de eeuw) van meester Bartolomé.
Santa Magdalena, Plaza de la Magdalena
De parochiekerk met laatgotisch portaal is de oudste kerk van de stad en werd gebouwd op de resten van een moskee (in de patio een Arabische vijver voor de rituele wassingen). In het drieschepige interieur een prachtig altaar met een crucifix van Jacobo Florentino 'EI Indaeo'; 'Mater Dolorosa' door José de Mora; 'Virgen del Pilar' door Pedro Machuca, 16de eeuw; 'H. Magdalena' door Mateo Medina.
Kasteel Santa Catalina
De vroegere machtige Moorse vesting werd door Ferdinand III omgebouwd tot een middeleeuws kasteel (met gotische kapel) en is goed bewaard gebleven. Nu is er ook een parador gevestigd.
Andere bezienswaardigheden
San Ildefonsokerk, Empedrada de San Ildefonso, machtige gotische kerk (14de eeuw) met fraaie poralen; was ingebouwd in de vestingmuur. Aan de noordzijde classicistisch portaal van Ventura Rodriguez (18de eeuw).
San Juankerk, Plaza San Juan: Romaanse toren, Torre del Consejo.
La Mercudkerk: hier bevindt zich een bekend beeld 'Jezus van de ongeschoeiden' , I7de eeuw.
Santo Domingoklooster, thans school: eens een Moors paleis (later verblijfplaats van Ferdinand III) met fraai portaal (1582) door Vandelvira. Platerescobinnenhof met Toscaans-Korinthische zuilen.
Klooster van de ongeschoeide karmelietessen: hier het manuscript 'Cántico Espiritual' van de H. Johannes van het Kruis.
Santa Claraklooster (l3de eeuw) met mooie kloostergang.
Ayuntamiento, bij de kathedraal: mooie façade, 17de eeuw.
Arco de San Lorenzo, Plaza Arco: 15de-eeuws; in de toren bevindt zich een mudéjarkapel.
Palacio del Condestable, Calle de Martinez Molina 22: 15de-eeuws; interessante betimmering in de stijl van het Moorse kunsthandwerk uit Granada.
Streekmuseum, Av. del Generalisimo Franco: schilderijenafdeling; verzameling van kunstnijverheid en archeologische collectie, 'Stier van Porcuna', vroegchristelijke sarcofaag van Martos.
Omgeving
La Guardia de Jaén, 15 km Z.O.
Het dominicanenklooster werd gesticht in 1530. Andrés Vandelvira was de ontwerper van het complex, waarvan alleen de arcaden van het binnenhof en een fontein bewaard zijn gebleven. In de kerk verdienen vooral de viering en het priesterkoor als prachtige werkstukken van Vandelvira bijzondere aandacht. Het kasteel dateert uit de 8ste eeuw. De ruïnes zijn van een bouwwerk uit later tijd.
Westgotische necropolis bij de Salido: de rijke vondsten uit de graven worden bewaard in Jaén.