Zamora is de belangrijkste stad aan de Duero die na de grens met Portugal een andere naam krijgt. Dit goed verdedigbare punt op de steile rotswand boven de rivier was vermoedelijk een nederzetting van de Vaccaei totdat de Carthagers de macht overnamen. De Romeinen hebben er een prachtige brug gebouwd. De stad viel achtereenvolgens onder de heerschappij van de Visigoten en de Moren. In de achtste en negende eeuw - het begin van de Reconquista - veranderde het gebied in een soort niemandsland; Zamora werd beurtelings door de ene, dan weer door de andere partij belegerd, waarna de overwinnaars de verwoeste stadsmuren herbouwden. In 893 ondernam Alfons III van Asturië een serieuze poging de stad opnieuw te bevolken. In 905 werd Zarmora weer bisschopsstad. De Moren trachtten het gebied in 939 te heroveren, maar ze werden bij Simancas verslagen; op hun terugtocht heroverden, ze Zamora, waaruit ze korte tijd later werden verdreven. Aan het einde van de tiende eeuw volgden de vreselijke overvallen van Almanzor, voor wie de belangrijkste christelijke steden al snel het hoofd moesten buigen. Maar veel plezier heeft de grote plunderaar daaraan niet beleefd, want hij overleed in 1002. Ferdinand I liet, nadat hij de koninkrijken Castilië en León door zijn huwelijk met Sancha, de Le6nse erfgename, tijdelijk had verenigd, de stadsmuren van Zamora, Toro, Benavente en enkele andere belangrijke steden herbouwen. Vanaf die tijd stond Zamora bekend als la bien cercada,'de goed-ommuurde'. Zamora is weliswaar bekend om zijn Romaanse kerken, maar de stad heeft het uiterlijk van een grimmige vesting; er is geen plaats voor mooidoenerij of elegantie.
De kathedraal   ▲
Deze ligt vlak bij de vooruitgeschoven stadsmuren aan de westelijke rand van de vestingheuvel. Het is niet mogelijk rondom het hele gebouw te lopen. De route, die een klein uur in beslag neemt, voert ons ook langs het kasteel.
De kathedraal heeft slechts vier traveeën tot de viering en ze is begin 12^de eeuw gebouwd. In het middenschip en de zijbeuken ziet u weliswaar spitsbogen, maar de massieve pijlers en de zuilen, die voorzien zijn van gekanteelde kapitalen, zijn in wezen Romaans. De vierdelige ribgewelven met gordelbogen en de transepten met spits toelopende tongewelven zijn kenmerkend voor de stijl met spitsboog-Romaans. De prachtige ronde tamboer, die zich vanaf pendentieven boven de viering verheft, is voorzien van zestien vensters met zuiltjes, waarop de zestien ribben van de koepel rusten. Bernard Bevan heeft in zijn History of Spanish Architecture een boeiend hoofdstuk aan dit type koepel op een tamboer gewijd. We weten niet hoe deze uitgesproken Byzantijnse stijl de Spaanse architectuur heeft bereikt. Er wordt beweerd dat Don Jerónimo, de strijdmakker van El Cid, die bisschop van Valencia (en later van Zaragoza) was, deze stijl vanuit zijn geboorteplaats Périgueux heeft meegebracht. Deze trouwe bisschop stierf echter in het jaar dat de koepel van Saint-Front, in Périgueux, werd gebouwd, terwijl aan de bouw van de koepel van Zamora pas vijftig jaar later begonnen werd. Sahagún wordt ook vaak als bron genoemd, maar het lijkt dan ook niet waarschijnlijk - aangezien er van de kloosterkerk, die gebouwd is in de stijl van Cluny, weinig is overgebleven - dat er in deze hoofdstad van de baksteenarchitectuur ooit een grote natuurstenen koepel werd gebouwd. Gómez-Moreno houdt het op een Franse architect die op Sicilië met de Normandische stijl in aanraking is gekomen. Het prototype was volgens Bevan de koepel van de kerk van het Heilige Graf in Jeruzalem. Deze in de stijl van de Périgord gebouwde kerk werd in 1149 ingewijd, slechts twee jaar voor de bouw van de kathedraal in Zamora. De arkeltorenijes en gevelspitsen met schubvormige dakbedekking en stekelige ribben, al deze op de stijl van Poitou geïnspireerde en in Jeruzalem ontbrekende bouwelementen zijn vermoedelijk toevoegingen die tijdens de bouw zijn ontstaan. We staan hier in Zamora hoe dan ook onder een heel vroege, gedurfde en prachtige koepel met tamboer; een vergelijking met die van de bovengenoemde (Salmantino-stijl) kerken is zeer de moeite waard.
De oorspronkelijke koorsluiting bestond uit drie apsissen die rechtstreeks, dus zonder kooromgang, aansloten op de viering en de transepten. Dit deel van de kerk werd afgebroken en in de jaren 1496-1506 volgens het oorspronkelijke plan herbouwd in opdracht van kardinaal-bisschop Menéndez Valdés, die ook de fraaie koorstoelen en de smeedijzeren koorhekken liet maken. Het achttiende-eeuwse altaarstuk op het hoogaltaar is ontworpen door Ventura Rodríguez, de hogepriester van het neoclassicisme. Vermoedelijk zijn de ontwerpen van zowel het priesterkoor als de koorhekken van de hand van Francisco Corral, die in Toledo soortgelijk werk heeft vervaardigd.
Het Coro zelf
is een nader onderzoek meer dan waard. Juist in dit deel van de kerk dat voorbehouden was aan de kanunniken, vindt u het mooiste laatgotische houtsnijwerk van heel Spanje. De bij het volk zo populaire polychromering ontbreekt; blijkbaar had de clerus geen behoefte aan een uitvoerige uitleg van de Schrift. Het blanke hout is door de strelende handen en slaperige hoofden van deze kanunniken gepolijst. De koorbanken van Zamora zijn afkomstig van de werkplaats van Rodrigo Alernán, een kunstenaar uit de laat-vijftiende eeuw. De afbeeldingen op de onderste koorbanken zijn zoals gebruikelijk gewijd aan de profeten en koningen uit het Oude Testament, terwijl op de bovenste banken apostelen en heiligen zijn voorgesteld. De bisschopsstoel wordt bekroond met een prachtige Christusfiguur.
Onder de rechtertrapleuning
ziet u Adam en Eva met de kronkelende slang tussen hen in. Op de panelen van de deuren van het trascoro zijn de acht Sibillen voorgesteld. Vlak naast het koorhek aan de evangeliezijde zijn vrouwelijke heiligen afgebeeld, zoals de meestal heel elegant geklede Maria Magdalena, de Heilige Lucia met haar uitgestoken ogen op een schaal en de Heilige Polonia die, als schutspatrones van de tandartsen, een uitgetrokken tand met een nijptang vasthoudt. Het opvallendst zijn echter de leuningen en de misericorden waarop satirische voorstellingen van monniken en paters zijn uitgesneden. Een pater met een vossenkop preekt de passie voor een aantal kippen, wier gestolen kuikens hij in zijn monnikskap heeft verstopt - er zijn ook monniken bij met de kop van een ezel, een aap of een wolf. Op de armleuning vlak naast het koorhek aan de evangeliezijde ziet u de zeer afgesleten voorstelling van een wolf in monnikspij die een kip bij de nek heeft gegrepen. En dan is er nog een monnik die op handen en voeten een egge voorttrekt, terwijl hij door een op zijn rug gezeten non met een zweep tot grotere spoed wordt gedwongen. Een aantal misericorden, waarop zelfs voorstellingen van onoorbare seksuele spelletjes tussen monniken en nonnen voorkomen, werden onlangs op last van de bisschop dichtgespijkerd, waardoor niemand ze meer zien kan. Deze ondeugende afbeeldingen werpen echter wel een interessant licht op de vaak bar slechte relaties tussen de verarmde kanunniken van de kathedraal en de welgestelde kloosterorden wier leden - zo wordt gesuggereerd - op kosten van de ar men een genotzuchtig leven leidden. De macht en rijkdom van de kloosters is inmiddels verdwenen maar jichtige handen liefkozen nog altijd deze bijzondere uiting van canonieke wrevel.
De rest van het kerkinterieur is minder interessant. Links van het priesterkoor bevindt zich het veel vereerde altaar van de Virgen de la Calva, die vanwege haar hoge voorhoofd 'de kale' wordt genoemd.
In de Capilia de San Pablo,
aan de evangeliezijde, bevindt zich De bekering van San Pablo, een in hoogreliëf uitgevoerde emotionele voorstelling uit de School van Gregorio Fernández. De middenkapel aan de westzijde neemt de oorspronkelijke westingang geheel in beslag. Deze kapel van San Ildefonso, met een fraai smeedijzeren hek in de stijl van Francisco Corral, bevat een gotisch altaarstuk van Fernando Gallego en enkele graftombes van de familie Romero. Op de wandtapijten ziet u voorstellingen van de zeven vrije kunsten, die in de tijd van de Romeinen in twee groepen werden onderverdeeld; tot het quadrivium behoorden de arithmetica, geometria, astronomie en musica; het trivium omvatte de grammatica, rhetorica en dialectica. Dit drietal, waarvan het woord triviaal is afgeleid, werd als minder belangrijk beschouwd.
In de aangrenzende kapel
van de Heilige Johannes de Doper staat de kostbare laatgotische tombe van Doctor Grado, waarvan de tere maar onbeschadigde traceringen doen denken aan het werk van Gil de Siloe in Miraflores. De deuren van de kapittelzaal zijn afkomstig uit het klooster van Moreruela.
Nadat het houten dak van de kloostergang in 1591 voor de tweede keer was afgebrand, kreeg Gómez de Mora, de opvolger van Herrera, de opdracht een nieuw ontwerp te maken dat voorzag in de toepassing van duurzamer materiaal. Er is echter aan deze uit natuursteen opgetrokken kloostergang weinig fraais te ontdekken. Hij ontwierp ook het vrij lompe portaal van het noordertransept, dat vermoedelijk werd toegevoegd om een zekere uniformiteit tot stand te brengen die in overeenstemming was met de droge bouwprincipes van het post-Escoriale tijdperk
Het museum    ▲
Is in een aantal zalen bij de kloostergang ondergebracht. Het  heeft - afgezien van enkele prachtige wandkleden, die aan de veel te kleine muren niet tot hun recht komen - weinig interessants te bieden. Het beste is nog het vijftiende-eeuwse wandtapijt in het trappenhuis waarop de Kroning van Tarquinius is afgebeeld. Het heeft iets van de helderheid van een schilderij, wat in de overgang van karton naar weefsel zo vaak verloren gaat. Heel fraai zijn ook de twee tapijten met de Parabel van de wijngaard, en de reeks die de Trojaanse oorlog tot onderwerp heeft. We verlaten de kloosterhof, lopen in oostelijke richting en zien de in opdracht van bisschop Menéndez Valdés gerealiseerde veranderingen, bestaande uit een toentertijd gangbaar gotisch exterieur met een rijkversierde balustrade. Iets verderop komen we bij het portaal van het zuidertransept, dat is voorzien van archivolten met non-figuratieve voorstellingen, die op de hoeken aan de binnenzijde spits toelopen. Dit schema heeft grote invloed gehad op zowel de kerkbouw in Zamora zelf als die daarbuiten. In de nis aan de rechterkant van de ingang staat in het timpaan een prachtig beeld van Maria met Kind en engelen. Hiertegenover ligt het sobere bisschoppelijk paleis (nu kantoren van het diocees) met een imposante hoofdingang.
Omgeving
We laten de rechthoekige kloosterhof links liggen en komen via twee bogen in een fraai park, de Plaza del Castiuo, waarin we klassieke beelden aantreffen. De weergang langs de tinnen van de zuidelijke muren ziet uit op de Duero en is toegankelijk. Van hieruit heeft u een fraai uitzicht op de koepel en de grote vierkante toren; de boven elkaar geplaatste vensters, die halverwege de gevel beginnen, verlenen het bouwwerk een streng en indrukwekkend uiterlijk. We volgen de transen en komen uit bij het kasteel, dat aan de binnenzijde beschermd wordt door een slotgracht, terwijl aan de andere zijden de buitenmuren rechtstreeks uit de rots oprijzen. Tegen de muren van de binnenhof zijn moderne gebouwen neergezet waarin thans een vakopleiding is gehuisvest. We vervolgen onze weg rondom het park en komen uit bij het gemeentelijk laboratorium, een gebouw uit 1911 dat voorzien is van een openbaar toilet. Van hieruit leidt een soort korte afrit naar de Portdia de la Traición, waarlangs (volgens een inscriptie op de buitenmuur) de 'Bellido Dolfos', na de perfide moord op Sancho II van Castilië en achtervolgd door El Cid, de stad opnieuw is binnengetrokken. ▲
Oficina de Turismo
C/. Santa Clara, 20 - 49015 Zamora  -  Tel.: +34.980.53.18.45 - Fax: +34.980.53.38.13  - 
* Goede plattegrond is Zamora, Plano-Guía.

** Uw accommodatie kunt U goed boeken via http://www.booking.com/hotels/city/es/zamora.html?aid=301465 .  Er zijn 6 hotels online boekbaar. Laagste prijsgarantie! Makkelijk reserveren. Geen kosten. Let ook op de beoordelingen door gasten die de hotels bezochten! U kunt de hotels via Google Earth bekijken!