Stedentips voor Trips

DE MOSKEEËN VAN CAIRO, sieraden voor de islam, naar overzicht Egypte   
De toeristen laten Cairo, dat zich naar alle kanten als een inktvlek uitbreidt, vaak links liggen en gaan daarmee voorbij aan de uitzonderlijk rijk geschakeerde verzameling moskeeën waarin de verschillende Egyptische bouwstijlen treffend tot uiting komen. In geen enkele islamitische stad valt een dergelijk groot aantal verschillende moskeeën te bewonderen.

De moskee van Amr is in theorie de oudste.
Het was oorspronkelijk een bouwwerk van ruwe baksteen van 60 bij 36 m dat qua vorm overeenkwam met de allereerste moskeeën. Er bleef niets van over, want het monument dat men tegenwoordig kan bezichtigen, werd aan het begin van de 15de eeuw vrijwel geheel herbouwd en vervolgens menigmaal gerestaureerd.

De oudste moskee, die de tand destijds opmerkelijk goed doorstond, is die van Ibn Tulun uit 879.
In al zijn sobere majesteit is het een van de meest verheven monumenten van de islamitische wereld. Er is geen eigenlijke voorgevel en de enige toegangspoort komt uit op de gang langs de borstwering. Het geheel beslaat een rechthoek van 143 bij 119 m. De ruime binnenhof met rondom arcaden geeft aan alle vier de zijden toegang tot een iwan. Drie daarvan hebben twee hoofdbeuken en die aan de zuidkant had er vijf, waarvan er tegenwoordig nog vier over zijn. De overdekte fontein in het midden van de binnenplaats diende voor de rituele wassingen en is de enige toevoeging van belang uit later tijd, namelijk eind 13de eeuw.

De moskee van al Azhar werd aan het eind van de 10de eeuw gesticht en groeide in de loop van de tijd uit tot een enigszins hybride complex.
Ondanks de stijlbreuken is het een magnifiek bouwwerk dankzij vijf minaretten, 300 zuilen in de hoofdbeuken van de iwans, vijf monumentale poorten, een uitgestrekte binnenplaats met galerijen en de 'collegezalen'. Vanaf de stichting was de moskee namelijk bedoeld om door middel van onderwijs het Sjiietisch geloof van de Fatimiden uit te dragen. Na een korte sluiting werd het een echte universiteit die voor alle stromingen en richtingen binnen de islam openstond. Dit is vandaag de dag nog zo, ook nu nog worden er voortdurend nieuwe leerstoelen ingesteld.

De moskee van sultan Hasan, aan de voet van de citadel, doet zijn bijnaam 'de wonderschone' eer aan.
Het is een overweldigend en massaal bouwwerk dat tussen 1356 en 1359 tot stand kwam. De hang naar het kolossale gaat gepaard aan een geraffineerde afwerking van de details. Het monumentale portaal met een hoogte van 26 m stond model voor die van talloze andere moskeeën. Met 81,60 m is de minaret de hoogste van Cairo. Achter de grootste iwan ligt het mausoleum van sultan Hasan met een koepel die 55 m hoog de lucht insteekt.

Van een heel andere orde is de moskee al Mu'ayyad uit 1415, die juist opvalt vanwege de sierlijke lijnen.
Een schitterend marmeren portaal, waarin wisselend zwarte en witte stenen lagen zijn aangebracht, verschaft toegang tot de enige iwan met drie hoofdbeuken.
Het leven in de Egyptische steden concentreert zich in en rond de moskeeën. De belangrijkste winkelstraten liggen dan ook rond de hier behandelde moskeeën, vooral rond de al-Azharmoskee.