ZADAR EN NATIONAAL PARK PAKLENICA, naar overzicht Kroatië. Het schiereiland dat in de 9de eeuw v. C. al bewoond was door de Illyrische Liburniërs, wordt in de 4de eeuw v.C. door de Grieken vermeld als Idissa. De Romeinen namen het drie eeuwen later in en noemden de nederzetting Colonia Iadera. Ze bouwden vestingwerken en brachten de stad tot grote bloei.

    
Van deze oude stad is het stratenpatroon overgebleven, alsmede delen van het forum,
fundamenten en fragmenten van enkele tempels en van de thermen. Na de val van het Westromeinse rijk viel de stad toe aan Byzantium en werd, na de verwoesting van Salona, 614, hoofdstad van Dalmatië. In de tijd van de Hongaars-Kroatische koningen, vanaf circa 1050, groeide Zadar uit tot een bloeiend handelscentrum totdat in 1202 de doge van Venetië, E.Dandolo, die de vierde kruistocht financierde, deze concurrent te gevaarlijk vond.
Met hulp van de kruisridders liet hij de stad geheel verwoesten.
Koning Ladislaus van Napels verkocht de stad in 1409 aan de Venetianen die aldus hun eigen handel konden beschermen. In het begin van de 16de eeuw, tijdens de Turkse aanvallen, lieten ze de stad ommuren. Zadar was tussen 1797 en 1918 Oostenrijks, tussen 1805 en 1813 Frans, en daarna Italiaans. Het in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigde Zadar is de geboortestad van de beroemde architect en beeldhouwer Juraj Dalmatinac, 15de eeuw.

 Zadar, Sv. Stosija / Kathedraal van de H. Anastasia, Ulica Ive Lole RibaraSv. Stosija / Kathedraal van de H. Anastasia, Ulica Ive Lole Ribara, zie de plattegrond
Deze drieschepige basilica, 12de-13de eeuw, is het belangrijkste Romaanse bouwwerk van Zadar. De apsis stamt van een oudere kerk uit de 9de eeuw. De façade wordt horizontaal onderverdeeld door blinde arcaden op slanke zuilen, vgl. de Romaanse kerken in Pis a en Lucca. De verticaliteit wordt onderstreept door twee fraaie rozetten. De twee portalen zijn met zuilen en bogen, de deuromlijsting met ornamenten in de vorm van dieren gedecoreerd, in de lunet boven het hoofdportaal gotisch reliëf uit 1324, 'Moeder Gods met Kind en Heiligen'. De crypte, onder de altaarruimte, stamt uit de 12de eeuw, de gotische sacristie, rechts van de apsis , uit de 14de eeuw. De 56 m hoge, vrijstaande klokkentoren is in twee fasen gebouwd: de twee benedenverdiepingen in 1452 en de neoromaanse bovenverdiepingen in 1892, T.Johnson.
Het interieur wordt door zuilen en pijlers onderverdeeld.
Links van de apsis staat de 9de eeuwse sarcofaag van de H. Anastasia. Verder verdienen de aandacht: enkele frescofragmenten uit de 13de eeuw, een vroeggotisch ciborium uit 1332, boven de stenen altaartafel uit de 9de eeuw, Romaanse marmeren banken, een Venetiaans gotisch koorgestoelte van o.a. Nato Moronzon uit 1418, een vleugelaltaar van V.Carpaccio, 1480 en enkele schilderingen van Palma Giovane. Rechts van de ingang naar de crypte bevindt zich het ronde baptisterium met zes nissen. Rijke schatkamer.

Sv.Donat / H.Donatuskerk, naast de kathedraal,
Deze door bisschop Donatus gebouwde kerk, 810-815, is het belangrijkste preromaanse monument van Dalmatië. Voor de bouw van de kerk, die gelegen is op het voormalige Romeinse forum, maakte men gebruik van antiek bouwmateriaal, zuilen, altaren en inscripties. Aan de oostzijde bevinden zich drie hoge, halfronde absiden die aan de buitenzijde elk met vier hoge, blinde arcaden zijn versierd.
De 27 m hoge, ronde binnenruimte is gebouwd naar het voorbeeld van de San Vitale in Ravenna en de paleiskapel van Karel de Grote in Aken,
en was destijds overhuifd door een koepel op een hoge tamboer die rustte op zes zware trapeziumvormige zuilen. De centrale ruimte wordt omgeven door een gang met tongewelf. Daarboven ligt een galerij, de voormalige bovenkerk, die wellicht gediend heeft als ruimte voor catechese of als matroneum , ruimte vanwaar belangrijke dames de diensten konden bijwonen. De kerk die lange tijd als opslagplaats is gebruikt, doet jaarlijks dienst als concertzaal.
Op het voormalige forum, Z.W. van de kerk,
ligt allerlei antiek bouwmateriaal verspreid. De 14 m hoge Korintische zuil werd tot 1840 gebruikt als schandpaal.

Sv.Krsevan / H.Chrysogonuskerk, Vlica Sarajevska
In 1175 gebouwd ter vervanging van een 6de-eeuwse kerk. De drie absiden zijn gedecoreerd met blinde arcaden en siergalerijen. Een­voudige voorgevel. In 1403 werd Ladislaus van Napels hier tot Hongaars-Kroatische koning gekroond. Interieur: zuilen en pijlers met antieke kapitelen, marmeren barokaltaar uit 1717, 14de­eeuws reliëf  'Moeder Gods met Kind' en 13de- en 14de-eeuwse frescofragmenten, zijabsiden.

Franciscanenkerk, Trg Vranjanina
Deze eenschepige kerk stamt uit 1283 maar werd met name in de 18de eeuw in barokstijl gerestaureerd. De kerk bezit enkele 15de-eeuwse schilderingen, koorbanken uit 1394 en een kast met manuscripten en verluchte boeken met koorgezangen uit de 13de-15de eeuw, achter het hoofdaltaar van 1627.
In 1358 werd in de sacristie de Vrede van Zadar gesloten
waarbij Venetië afzag van verdere expansie in Dalmatië, gedenksteen uit dat jaar. Tot de rijke kerkschat behoren o.a. een beschilderd Romaans crucifix uit de 12de eeuw. een schilderij van L.Bassano, oud liturgisch vaatwerk en wiegendrukken.
In de in renaissancestijl gebouwde kloostergang, 1556, bevinden zich 15de-17de­ eeuwse grafstenen.

Sv.Marija / Mariakerk, Vlica Stomorica
De oude Mariakerk ontstond reeds in 1091 als onderdeel van een benedictinessenklooster , vermoedelijk op de plaats van een antiek thermengebouw. De huidige kerk, gotische en renaissance-elementen, dateert uit de 16de eeuw. Overwegend barok interieur. Naast de kerk staat een Romaanse klokkentoren die blijkens een inscriptie in het begin van de 12de eeuw in opdracht van de Hongaars-Kroatische koning Koloman werd gebouwd. Op de eerste verdieping bevinden zich een kapel met vier hoekpijlers, op de kapitelen de naam van Koloman, en enkele 12de-eeuwse frescoresten. De oude kloostergebouwen zijn in de Tweede Wereldoorlog geheel verloren gegaan, inmiddels herbouwd. Talloze waardevolle kunstvoorwerpen konden worden gered.

Sv.Simun /Kerk van de H. Simeon, Omladinska Vlica
Deze kerk ontstond in de 16de en 17de eeuw uit talloze verbouwingen van de middeleeuwse H. Stephanuskerk, stijlkenmerken uit gotiek, renaissance en barok. Zeer fraai is de zilveren sarcofaag van de H. Simeon, die door twee bronzen engelen wordt gedragen. Gemaakt door de Mi­lanese goudsmid F. da Sesto, 1377-1380, in opdracht van Elisabeth. de gemalin van de Hongaars-Kroatische koning Lodewijk I van Anjou. De reliëfs hebben o.a. betrekking op het leven van de H. Simeon. Aan de voorzijde een tafereel in de tempel waarbij de heilige het Kind Jezus in de armen heeft. Verder voorstellingen van de geschiedenis van het 14de-eeuwse Zadar, o.a. intocht van koning Lodewijk. De stenen sarcofaag van de H. Simeon dateert uit de 13de eeuw. Een reliëf met voorstelling van Christus geboorte eveneens.

Resten van de vestingwerken
Na een massale sloop in de vorige eeuw zijn er slechts schamele resten overgebleven. De in 1543 naar een ontwerp van M.Sanmicheli gebouwde porta Terraferma, renaissancestijl, was destijds de enige verbinding van de stad met het vasteland.
De Zeepoort porta Marina,
in het N., Lenjinovo Setaliste, werd in 1575 gebouwd ter herinnering aan de zeeslag bij Lepanto van 1571, antieke bouwmaterialen.
Op de Trg Oslo­bodjenja, N. van de porta Terraferma,
bevinden zich vijf fonteinen, zijnde de resten van de voormalige cisterne uit 1574, W. van de porta Marina drie andere bronnen en een Venetiaans bas­tion uit de 16de eeuw, alsmede de vroegmiddeleeuwse Bablja Kula, ook: Bovo-d'Antonatoren, en een boog van een voormalige Romeinse stadspoort, antieke marmeren zuil.
O. van de oude stad, in het Vladimir-Nazorpark,
 zijn resten te zien van de 16de-eeuwse Venetiaanse vestingwerken, wallen, bastions. N. van Sv.Simun het Morobastion.



Archeologisch museum, in de buurt van de Mariakerk
Voorwerpen vanaf het neolithicum tot de middeleeuwen, Illyrisch keramiek, antieke sculptuur, Romeins glaswerk, middeleeuwse sculp­tuur.
De collectie 'Zlato i srebro Zadra',
goud en zilver uit Zadar,  bevat kostbare kerkelijke edelsmeedkunst. ­Op de tentoonstelling van kerkelijke kunst uit Zadar zijn o.a. schilderingen, reliekhouders en oudkroatische reliëfs ondergebracht.

Andere bezienswaardigheden
Het kerkje van de H. Petrus de Oudste,
vroege l0de eeuw, en het in renaissancestijl verbouwde H. Marcellakerkje liggen aan de Sarajevska Ulica.

Iets Z. W. daarvan bevinden zich de grotendeels
verwoeste kerk van Maria de Grote met een façade van Brcic, 1478, en de voormalige H. Rochuskapel uit 1508.

Het H. Laurentiuskerkje, W. van Narodni Trg,
stamt uit de 11de eeuw, de H. Michaëlkerk, Z.W. van Narodni Trg, uit 1389, 12de-eeuws crucifix.

De ronde kerk van Onze Lieve Vrouwe
uit 1582 werd in 1703 vergroot. De orthodoxe H. Eliaskerk, W. van de kathedraal, werd in 1773 gerestaureerd.
Van de in 1280 gebouwde dominicanenkloosterkerk zijn slechts schamele resten bewaard gebleven. Het aartsbisschoppelijk paleis is vele malen verbouwd. Façade uit 1830.

Aan het Narodni Trg liggen verder:
de stadsloggia uit 1565 met een klokkentoren uit de vroege 19de eeuw. het palazzo Ghirardini-Marci, 15de eeuw, met rijkversierde laatgotische vensters van N. Fiorentino en A. Alesi, de voormalige stadswacht uit 1562, waarin de etnografische afdeling van het nationaal museum is ondergebracht.

Verder zijn het bezichtigen waard:
het oorspronkelijk Romaanse Grisogno- Voropaleis, in de 15de eeuw verbouwd; bij de H. Simeon, het Nassispaleis met laatgotische vensters en portalen C Zrtava Fasizma, het 15de­eeuwse Petriziopaleis, Zagrebacka Ulica, het stadhouderspaleis uit 1607, Trg Oslobodjenja. het Finantpaleis uit 1764, Ulica Omladinska, het grote, 1752, en het kleine Arsenaal, Z. van de Lenjinovo Setaliste,  en het in 1817 herbouwde rectorenpaleis.
De cultuurhistorische collectie van het nationaal museum,
o.a. sculpturen en inscripties,  is ondergebracht op het Poljana V Gortanaplein. De kunstgalerie, in een huis aan de Ulica Meduliceva, bezit werk van Kroatische kunstenaars uit de 19de en 20ste eeuw, alsmede een collectie iconen, tevens natuurhistorisch museum.
Het Scheepvaartmuseum,
o.a. voorwerpen uit de prehistorie en de antieke tijd,  bevindt zich op het vasteland, N.W. van de oude stad.

Omgeving
Bibinje, 6 km Z.O.
Dit badplaatsje heette in de Romeinse tijd Vibiani. De parochiekerk stamt uit de 16de eeuw, later gerenoveerd, de H. Johanneskerk uit 1760. In de omgeving liggen de resten van een middeleeuws kasteel en van een oudkroatisch Johanneskerkje.

Biograd na moru, 28 km Z.O.
Deze toeristenplaats was al in de Romeinse tijd bekend als Alba Civitas. Vanaf 1050 bisschopsstad en sinds de 11de eeuw residentie van de Hongaars-Kroatische koningen. In 1102 werd Koloman hier tot koning gekroond. Het plaatsje is verscheidene malen verwoest, voor het eerst in 1129 door de Venetianen. - Resten van twee oud Kroatische kerken en fundamenten van enkele Romeinse villa's, N .-strand.

Diklo, 5 km N.
De 12de-eeuwse H. Martinuskerk, de 13de-eeuwse H. Petruskerk, de 14de-eeuwse H. Barolomeuskerk met een zware, vestingachtige klokkentoren.

Filipjakov, 25 km Z.O.
Het plaatsje is ontstaan om een middeleeuwse kerk, gewijd aan de apostelen Philippus en Jacobus, 1707 herbouwd. - De H.Rochuskerk dateert vermoedelijk uit de 11de eeuw, gotisch houten crucifix.

Sukosan, 11 km Z. O.
In de muren van de 17de-eeuwse H. Cassianuskerk is oudkroatisch bouwmateriaal verwerkt. De kapel van de Maagd Maria, op het kerkhof, stamt eveneens uit de 17de eeuw. - Op een eilandje, vlak voor het plaatsje, liggen de resten van de zomerresidentie, 1470, van de bisschoppen van Zadar. Verder: resten van een middeleeuwse burcht en van de middeleeuwse nederzetting Kozmane, circa 3 km N.O., met de middeleeuwse kerkhofkapel van de H. Martinus.    ▲

PAKLENICA       ▲
Dit  Nationaal Park omvat de meest aantrekkelijke delen van de zuidzijde van Velebit, inclusief de hoogste bergtoppen. De belangrijkste attractie van het park zijn twee indrukwekkende nauwe passen Velika (Grote) en Mala (Kleine) Paklenica, die vanaf de zee tot aan de top in deze berg zijn gekerfd. In dit betrekkelijk kleine gebied zijn meerdere ongewone karstvormen en -reliëfen en een aantal grotten.

Er is verder een buitengewoon rijke en afwisselende flora en fauna.
Van de steile rotswanden is Aniéa - kuk de meest geliefde bestemming van de Kroatische bergbeklimmers. Aan de bovenkant van de canyon bevindt zich overigens ook het enige onaangetaste bosgebied aan de zeekant van Velebit. Die omstandigheid heeft er samen met het voorkomen van meerdere vegetatie- en klimaatgordels, variërend van warm mediteraan langs de zeekust tot aan snijdend bergachtig bij de hoogste toppen van Velebit, grotendeels voor gezorgd dat dit gebied tot nationaal park werd verklaard allereerst tijdelijk in 1928 en tenslotte permanent in 1949.
Hoewel sprake is van een buitengewoon wilde en onaangetaste natuur,
is het Nationaal Park Paklenica makkelijk bereikbaar voor bezoekers vanwege de nabij liggende  Adriatische toeristische wegen en de stad Zadar. Dat is overigens ook de reden dat juist dit park de meeste bezoekers heeft van alle "bergachtige" nationale parken in Kroatië. De tegelijkertijd onweerstaanbare en angstaanjagende voorkomens van Velebit boven het zomervakantieoord Starigrad - Paklenica trekken eenvoudigweg toeristen aan die uit zijn op eenvoudige avonturen en wiens slenteringen door het park worden vergemakkelijkt door talloze wegwijzers in verschillende vreemde talen.

Tegenwoordig leidt een aangenaam voetgangerspad door de woeste natuur van de bergpas Velika (Grote) Paklenica, die wederzijds wordt afgeschermd door hoge bergtoppen en waar ooit kromgebogen bergvrouwen door liepen, zout torsend uit het kustgebied of graan uit de vruchtbare Lika streek. Vlakbij de bergpas zijn ook meerdere interessante grotten, waarvan Manita Pee de mooiste is en langs het pad zijn vele beschermde diersoorten te zien variërend van vlinders tot verschillende soorten roofvogels. Aangezien deze landschappen heel sterk doen denken aan het Amerikaanse "Wilde Westen" is het niet verwonderlijk dat Velika Paklenica vaak dienst deed als coulisse voor filmmakers van Europese westerns.

Een van de belangrijkste bezienswaardigheden van de canyon Velika Paklenica is de 400 meter hoge rotswand Anica-kuk, die vanwege zijn steilheid en aantrekkelijkheid een van de bekendste alpinistische bestemmingen van Europa is. Dankzij de nabijheid van de zee is het klimaat hier heel aangenaam en is het bijna het hele jaar mogelijk deze wand te beklimmen. Op 1 mei wordt hier jaarlijks een traditionele bijeenkomst van alpinisten uit alle Europese landen gehouden. Wandelaars en bergbeklimmers kunnen in Nationaal Park Paklenica in de berghut uitrusten of in een van de vele verlaten traditionele schaapherderhutten vooral voor de bestijging van de top van Velebit - Vaganski vrh, 1.758 meter boven de zeespiegel. 

** Uw accommodatie in Kroatië kunt U goed boeken via Hotels/Appart.Kroatië.
** Via Hotels/Appart.Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 71 landen.  ▲