ZAGREB, zie de kaart;  naar overzicht Kroatië,  naar accommodatie. Zagreb, voorheen: Agram, Kroatië (Hrvatska),  hoogte135m, is een belangrijk verkeersknooppunt en centrum van handel, jaarbeurs, en cultuur, talloze musea, galerieën, bibliotheken, theaters, concertzalen en een universiteit. Men is er dan ook trots op om Belgrado in meer dan één opzicht naar de kroon te steken.

    
Ofschoon talrijke vondsten al op bewoning in het neolithicum wijzen en in 33 v.c. de Romeinen een legerkamp, Andautonium,
op de plaats die al door Illyriërs bewoond was, vestigden, begon de feitelijke geschiedenis echter pas in 1094 toen de Hongaarse koning Ladislaus de alhier op een heuvel gelegen Slavische nederzetting tot bisdom verhief. Hieruit ontwikkelde zich de bisschoppelijke kapittelstad Kaptol. Op de tegenover gelegen heuvel, Gric, slechts door een beek gescheiden van Kaptol, ontstond de stad van de burgerij en adel, Gradec, tegenwoordig Gornji Grad, Bovenstad.

De stad bood in 1242 bescherming aan de Hongaars-Kroatische koning Bela IV,
die op de vlucht was voor de Mongolen, en daarvoor werd zij met de rechten van een vrijstad beloond. Enkele jaren later werden sterke stadsmuren gebouwd. Kaptol wist zich tot in de 16de eeuw te handhaven met slechts één vluchttoren, Popov Toranj, 1247. Beide stadsdelen zijn immer verschoond gebleven van Turkse aanvallen. De onderlinge concurrentie groeide echter met de jaren, hetgeen regelmatig tot gewapende conflicten leidde, met name in 1527­1529.

In de 17de eeuw, toen zowel Gradec als Kaptol met branden, overstromingen en pestepidemieën te kampen had,
verbeterden de betrekkingen nadat men tussen de twee stadsdelen, op de plaats van het huidige plein Trg Republike, een gemeenschappelijke markt had aangelegd. Uit deze tijd dateert het ontstaan van de naam Zagreb, Duits: Agram. Niettemin was er pas in 1850 sprake van aaneensluiting van de burger- en bisschopsstad en werd Zagreb een politiek en cultureel centrum. In de late 19de eeuw begon de stad zich in O.- en W.-richting uit te breiden en na 1945 in Z.-richting, Nieuw-Zagreb, Z. van Donji Grad. De stad die lange tijd onder Habsburgs gezag heeft gestaan, bleef tijdens de Tweede Wereldoorlog gespaard hetgeen het huidige barokke, Middeneuropese karakter bepaald heeft.

 Zicht op Zagreb, met de kathedraalKathedraal, Kaptol, bisschopsstad
Nadat bij een brand in de 13de eeuw de oude Romaanse kerk verloren was gegaan, bouwde men, 13de tot 15de eeuw, een nieuwe kerk die echter bij een aardbeving, in 1880, zware schade opliep. De huidige neogotische kerk, met twee hoge façadetorens, 103 en 105 m, dateert dan ook grotendeels van ná deze datum. Van de 13de-eeuwse kerk resten alleen de sacristie met laat-13de eeuwse fresco's en een vroeg-16de­eeuws drieluik, 'Lijden van Christus', kruisigingscène van A.Dürer.
In het drieschepige interieur van deze grootste kerk van Kroatië bevinden zich renaissancebanken uit 1520,
en marmeren kansel uit de late 17de eeuw, 18de-eeuwse barokaltaren, een vroeg­17de-eeuwse schildering van de Madonna, en het graf van àartsbisschop T.Bakac-Erdödy uit de vroege 16de eeuw. De kerkschat bevat o.a. een 11de eeuws tweeluik, de mantel van koning Ladislaus, verscheidene liturgische gewaden en codices. De kathedraal wordt omringd door de gebouwen van het aartsbisschoppelijk paleis, schilderingen in het interieur, uit 1730 en de van oorsprong 13de-eeuwse H.Stephanuskapel, 18de eeuw ingebouwd in het paleis, met laat-14de­eeuwse fresco's en een gotisch crucifix. Het hele complex is aan drie zijden omsloten door 16de-eeuwse stadsmuren met ronde renaissancetorens.

Zagrb, H. MarcuskerkH. Marcuskerk, Gradec, Radicev Trg
In het centrum van het oorspronkelijk burgerlijke stadsdeel Gradec staat de 13de-14de-eeuwse H. Marcuskerk die verscheidene malen werd verbouwd. De baroktoren ontstond tussen 1660 en 1725, het dak met gekleurde pannen in de late 19de eeuw, wapens van Zagreb en Kroatië. Bij een restauratie in 1936­1938, onder leiding van I.Mestrovic en J.Kliakovic, werd de kerk grotendeels in de oorspronkelijke staat teruggebracht. Het met heiligenbeelden versierde gotische zuidportaal, late 14de eeuw, en de 16de-eeuwse frescoresten op de pijlers van het kruisgewelf zijn zeer de moeite waard. De kerkschat bevat kostbare goudsmeedkunst.

H,Catharinakerk, Katarinski Trg, in het Z. van de Bovenstad, Gradec
Deze schitterende barokkerk werd tussen 1620 en 1632 gebouwd door de jezuïeten die in het nabijgelegen klooster met renaissancehof, Jezuitski Trg, woonden. Het interieur is rijk gedecoreerd met stucwerk, reliëfs van A.S.Quadrio, 1723, en aan het gewelf fresco's van F. Quaglio, 1721. Verder zijn enkele illusionistische schilderingen van A. Jelovsek, 1762, de marmeren altaren van F. Robba, barokaltaren met houtsnijwerk en verscheidene grafinscripties uit de 17de-19de eeuw, de moeite waard.

Vestingwerken van de Bovenstad/Gradec
De rond het midden van de 13de eeuw gebouwde fortificaties werden in de 17de eeuw geslecht. Slechts enkele muurresten, twee torens en een poort bleven bewaard. Dagelijks wordt erom 12 uur vanaf de imposante Lotrscaktoren, zuidzijde van de Katarinski Trg, een kanonschot gelost. De westtoren, Ulica Demetrova, maakt deel uit van het Jelacicpaleis. De Kamenita-Vratapoort, O-,is de laatste van de oorspronkelijke drie toegangen. In de 18de eeuw heeft men er een kleine Mariakapel in gebouwd. Aan de straat die vanaf de poort naar de Marcuskerk loopt, ligt de stadsapotheek die al in 1355 wordt vermeld. De zgn. Priestertoren, Popov Toranj, Opaticka Vlica, N., werd in 1247 gebouwd, door de bisschopsstad Kaptol, precies tegenover de N.-poort van Gradec, hetgeen regelmatig conflicten opleverde.

Paleis Vojkovic-Orsic-Rauch,
Museum van de Kroatische geschiedenis, Vlica Matoseva 9,: het museum is gevestigd in een fraai 18de-eeuws barokpaleis. Documenten, portretten, vlaggen en wapens uit de 12de-19de eeuw.

Geologisch-paleontologisch museum, Vlica Demetrova 1
Gevestigd in het Pejacevicpaleis, 18de eeuw, oudste theater van Zagreb.
Vondsten uit de oude steentijd, o.a. de 'Homo Crapiniensis', een in 1895 bij Krapinske Toplice  opgegraven prehistorische mens.

Archeologisch museum, Zrinski Trg 19,
Vondsten uit de late steentijd, zgn. Vucedolcultuur, de Illyrische, Egyptische, antieke en vroegmiddeleeuwse periode, gotisch en Slavisch. Het museum bezit bovendien de grootste muntencollectie.

Etnografisch museum, Mazuranicev Trg 14
Fraai overzicht van de Kroatische en in iets mindere mate de Joegoslavische volkskunst: o.a. klederdrachten, muziekinstrumenten, weefkunst en enkele kopieën van Kroatische boerenwoningen.

Strossmayergalerie, oude meesters, Zrinski Trg 11
Ruim 400 schilderijen van Hollandse, Vlaamse, Spaanse, Italiaanse en met name Joegoslavische meesters uit de 14de tot 19de eeuw.

Atelier Ivan Mestrovic, Vlica Mletacka 8
Sculpturen, tekeningen en documenten van de beroemde Joegoslavische beeldhouwer Mestrovic, periode 1902-1942.

Overige musea, galerieën en verzamelingen
Het Stedelijk Museum
met documenten betreffende de geschiedenis van de stad vanaf de prehistorie tot de 19de eeuw, bevindt zich in het voormalige clarissen klooster, 1680, aan de Vlica Opaticka 20.

Het Diocesaanmuseum,
Gornji Grad, Znika 1,  bezit allerlei liturgische voorwerpen uit de kerken van het bisdom Zagreb.

In het museum van kunstnijverheid,
Trg Marsala Tita 10, is een collectie voorwerpen van glas, ceramiek, metaal en textiel ondergebracht, alsmede meubelen, 15de-20ste eeuw.

Het museum van de nationale revolutie
bevindt zich in het in 1938 door I. Mestrovic gebouwde ronde kunstpaviljoen, Trg Zrtava Fasizma.

Het technisch museum, Ulica Savska 18.

De moderne galerie van de Joegoslavische academie,
Brace Kavurica 1 Bezit maar liefst 3500 werken van vooral Kroatische kunstenaars, vroege 19de eeuw-heden.

In de stedelijke galerie van moderne kunst,
Katarinski Trg, werk van hedendaagse binnen- en buitenlandse kunstenaars (vanaf 1900).

Het museum voor naïeve kunst,
1952 gesticht; Rafajpaleis, Ulica Cirilometodska, bezit de grote collectie naïeve schilderkunst. O.a. werken uit de dorpen Hlebine en Koprivnica. Deze kunstrichting kwam hier tot ontwikkeling nadat K.Hegedusic een aantal boerenzoons ertoe had aangezet, zonder enige vorm van academische scholing, te gaan schilderen. Belangrijke vertegenwoordigers: I.Generalicen F.Mraz.

Kunstcollectie van A. Topic Mimara
bevindt zich in het voormalige jezuïetenklooster, Jezuitski Trg.

De Glyptotheek,
Medvedgradska 2, bevat met name moderne Joegoslavische sculptuur en kopieën van antieke plastieken.
In de in 1874 gestichte nationale en universiteitsbibliotheek, Marulicev Trg, bevinden zich oude wiegendrukken en handschriften, o.a. een deel van de 11de eeuwse zgn. Metropo!ietenbibliotheek uit de kathedraal.
In het archief van de republiek Kroatië, 1643, Marulicev Trg, worden documenten bewaard, waaronder de oorkonde uit 1242, waarin Gradec tot vrijstad wordt verheven.



Andere bezienswaardigheden
De 13de­eeuwse franciscanenkerk, Kaptol,
werd in de late 19de eeuw in neogotische stijl verbouwd; het franciscanenklooster stamt uit 1697, bepleisterde kapel, barokke,.Madonna in de hof.  Waar destijds een gotische kerk stond, staat nu de barokke Mariakerk, marktplein Dolac, Z. W. van de kathedraal. In Kaptol bevinden zich verder: de 18de-eeuwse parochiekerk van Johannes de Doper, Ulica Nova Yes, de kapel van de treurende Moeder Gods met muurschilderingen uit 1763, de Dizmuskapel en de H.Martinuskapel uit 1674, Ulica Vlaska, met een 13de-eeuwse grafsteen.
De St. Joris­kapel
met een 19de-eeuwse zuilenhal van B.Felbinger, bevindt zich in de Ulica Radiceva, Bovenstad.
Dezelfde architect bouwde de vroeg-19de-eeuwse zomerresidentie van bisschop Alegovic, Ulica Nova Yes.
Het Zrinskipaleis,
op de plaats van een voormalig kasteel, dateert uit de 17de eeuw, Markovicev Trg.
Het Jelacicpaleis
waarin de W.-toren van de middeleeuwse stadsmuur is opgenomen, ligt aan de Ulica Demetrova, voorhal van Felbinger. ­Verder zijn een bezichtiging waard: het zgn. Dvorislot, het in de 18de eeuw gerestaureerde Paraviépaleis, Ulica Opaticka, met schilderijen, fresco's en reliëfs uit de 19de en 20ste eeuw, en het door Felbinger gebouwde Demetroviépaleis, Ulica Duga Radiéeva.
Het oude stadhuis, Cirilometodska,
stamt uit 1834, het Nationaal Kroatisch Theater, Trg Marsala Tita, uit 1895, de fontein des levens werd in 1902 gebouwd door 1. MeStrovic.
Het gebouw van de Kroatische Landdag, de Sabornica,
bevindt zich aan het Radicev Trg, bij de H.Marcuskerk. Het moderne concertgebouw Vatroslav Lisinski staat aan de Ulica Proleterskih Brigada, Nieuw-Zagreb.
Op het Strossmajerov Trg staat het door Mestrovic vervaardigde Strossmayermonument
en op het Trg Kralja Tomislava het ruiterstandbeeld van de eerste Kroatische koning Tomislav, Verder: de universiteit uit 1874, het beursterrein en enkele wooncomplexen van de Frans-Zwitserse architect Le Corbusier, ten Z. van de Sava, de botanische tuin en de Maksimirdierentuin.

Omgeving
Cucerje, 6 km N.O: de middeleeuwse Mariakerk is in de 18de eeuw in de stijl van de barok verbouwd. Fraaie kansel en een barok houten crucifix.

Gornja Bistra, 18 km N . W.:
te midden van een groot park ligt een 18de-eeuws slot, met een arcadengang in de hof.

Lukavec, 12 km Z.:
barokkasteel uit de 18de eeuw, met vier hoektorens, een toren boven de ingangspoort, een binnenhof en een ophaalbrug.

Markusevec, 5 km N.:
de van oorsprong gotische kerk van de HH. Simeon en Judas werd in de 18de eeuw in barokstijl verbouwd. Fraaie barokkansel. - In de barokkapel van Maria Vinska bevinden zich een houten Mariabeeld, 15de eeuw, een rijkversierde kansel en enkele illusionistische schilderingen.

Novi Dvori, 9 km N,W,:
het neogotische Jelasickasteel stamt uit de 19de eeuw. In de kasteeltuin staan een kapel en het Jelasicmausoleum.

Oborovo, 15 km N . W.:
barokke H. Jacobuskerk uit 1755.

Remete, 1 km N.O.:
de parochiekerk was oorspronkelijk onderdeel van het 13de-eeuwse klooster van de Paulusbroeders dat in 1786 werd opgeheven. De kerk die in 1722 in barokstijl werd verbouwd en in 1880 gerestaureerd, diende destijds als grafkerk voor aanzienlijke personen. Het marmeren hoogaltaar met gotisch retabel en houten Mariabeeld stamt uit 1706. Voor de kerk bevinden zich een zuil met de H. Simeon, 1739 en een barok Paulusreliëf. - Van de in 1656 gebouwde kloostergebouwen resten nog twee van de oorspronkelijke vier vleugels, die gegroepeerd zijn om een binnenhof.

Scitarjevo, 8 km O.:
hier bevond zich destijds de Illyrische nederzetting van de Andautoniërs, het latere Romeinse Andautonium , 1ste eeuw v.C., waarvan o.a. enkele muurresten, inscripties en sarcofagen zijn gevonden. De reeds in de 14de eeuw genoemde H.Martinuskerk werd in 1768 verbouwd. Barok interieur.

Velika Gorica, 17 km Z.O.:
het plaatsje is gelegen in de Turopoljevlakte die bekend is door de houten kapellen. Een bezichtiging waard zijn de 18de­eeuwse Turopoljeburcht met voorhal, de in 1690 gebouwde kerk van Maria Verkondiging, 19de eeuw gerestaureerd, en het Turopoljemuseum.

Velika Mlaka, 12 km Z.O.:
inde 17de­eeuwse houten H. Barbarakapel, portaal uit 1912, bevindt zich een hoofdaltaar uit 1679. De ietwat volkse, barokke fresco's stammen uit de 18de eeuw.
Vugrovec, 8 km N.O.:
de kerk van Franciscus Xaverius werd gebouwd in 1759, vroeg-19de-eeuwse toren. De H. Michaëlkapel op het kerkhof is van oorsprong gotisch, barokaltaren en uit hout gesneden banken. De zomerresidentie van de adellijke familie Thauszy werd in de 18de eeuw gebouwd naast de aarden wallen van een oude nederzetting.     ▲

Zagreb, ideale stad van de 19 de eeuw
 Onder twee middeleeuwse stadjes - het ambachtelijke Gradec en bisschoppelijke Kaptol - werd gedurende de 19de eeuw planmatig de Benedenstad Zagreb aangelegd met een rechthoekig, netwerk van straten en woonwijken en omgeven door een hele reeks parken met grote open­bare gebouwen, Volkstheater, Kunstpaviljoen, Academie van Wetenschap en Kunst, Nationale Bibliotheek - meesterwerken van de secessie, ed.. Vanwege de harmonieuze verhouding tussen de architectuur en het groen van Zagreb is die stad het voorbeeld van een "ideale stad" van de 19de eeuw, toen veel Europese steden nog worstelden met problemen als deze: chaotisch verkeer, industrie en vervuilde woonwijken.
Op een heuveltje boven de stad ligt de openbare begraafplaats
met een begroeiing die doet denken aan een Engels park en ommuurd door een neonrenaissancistische zuilengalerij met daarboven een aantal koperen koepels, nu groen beslagen, die als een pittoresk motief de "kroon van de stad" voorstellen. Bij de overgang van de 19de naar de 20ste eeuw ontplooiden zich afgezien van Zagreb vooral Rijeka en Osijek en werden ook daar vele secessionistische huizen gebouwd, evenals in andere steden.

Behouden natuur vlakbij Zagreb     ▲
Er zijn niet veel Europese metropolen die zich als de Kroatische hoofdstad Zagreb kunnen beroemen op zo'n overvloed aan verschillende, aantrekkelijke landschappen en behouden natuurgebieden in de directe omgeving van een grote stad. De noordrand van deze stad wordt praktisch afgegrensd door het natuurpark Medvednica, een ongeveer duizend meter hoge bosrijke berg. Ten westen van Zagreb ligt een ander natuurpark: het Zumberak-Samobor gebergte met glooiende wijngaarden en heldere bergrivieren. Aan de zuid- en oostkant van Zagreb ligt het laagland langs de Save met schilderachtige dorpen bestaande uit unieke houten huisjes en kerkjes, en dat alles op nog geen uur rijden van het centrum van de stad. Niet veel verder liggen de pittoreske streek Hrvatsko zagorje, vier rivieren van de streek van Karlovac en nog veel meer andere bezienswaardigheden van Midden Kroatië.
Het bergmassief Medvednica is bedekt met een dicht bos bestaande uit beuken,
eiken, kastanje- en dennenbomen, pal tegen Zagreb aan en het is dan ook niet verwonderlijk dat het een geliefde recreatieplaats van de stadbewoners en hun gasten is geworden. Er zijn tal van wandelpaden die over de Medvednica berg voeren en voor de luiere bezoekers is er een kabelbaan die direct bij de stad begint. Een van de meest geliefde bestemmingen is het middeleeuwse kasteel Medvednica, dat midden in het dichte bos ligt op nog geen half uur lopen van de laatste huizen van de stad. Medvednica houdt echter ook nog andere verrassingen in petto, zoals bergpassen, grotten, watervallen en oude mijnen.

Anders dan de buitengewoon bosrijke Medvednica, wordt
de streek van het hoger- en verder afgelegen Zumberak gekenmerkt door een afwisseling van bossen en open velden. Dat komt omdat mensen hier ook hoger op de berg in pittoreske dorpjes op steile heuvels wonen. De zonovergoten hellingen van het nabijgelegen Samobor gebergte worden als een voorportaal van Zumberak door tal van wijngaarden gesierd en hiermee wordt gestalte gegeven aan een van de meest schilderachtige wijnstreken in Kroatië. 

Hrvatsko Zagorje    ▲
Hrvatsko Zagorje is een schilderachtige heuvelachtige streek tussen Zagreb en Varaidin in Noord-Kroatië. Hoewel dicht bevolkt staat deze streek bekend om zijn natuurlijke schoonheid en het werk van ijveren mensenhanden dat een passende plaats in een pittoreske heuvelachtig landschap heeft gekregen. Op deze heuvels liggen meerdere kastelen en vestingen verstrooid en bovenop bosrijke bergen torenen talloze ruïnes waar oeroude legendes de ronde over doen. Bezoekers kunnen hier genieten van sprookjesachtige landschappen, bosrijke bergtoppen beklimmen of lekker baden in een van de vele kuuroorden.
Onder de talloze kastelen van Hrvatsko Zagorje wordt een speciale plaats ingenomen door Trakoséan,
enerzijds door de eigen schoonheid en anderzijds door de ligging van het kasteel boven een stil meer en omgeven door een dicht bos. In het kasteel is een interessant museum met een grote collectie wapens, meubilair en kunstwerken. Qua uitzien heel wat anders, maar daarom niet minder aantrekkelijk is het middeleeuws kasteel Veliki Tabor. Hij dwingt respect af dankzij z'n omvang en dominerende ligging in het landschap. Een centrale plaats in het kasteel wordt ingenomen door een schilderij en de middeleeuwse legende van Veronika Desinic en haar tragische liefde.
Het elementaire beeld dat men van het typische landschap van Zagorje
heeft bevat echter liefelijke hellingen met wijn- en boomgaarden, dichte bossen bovenop en bloemenweides met beken onderaan. Een van die plaatsen is Vinagora- 30 km westelijk van Krapina- met een kerkje boven op de berg. Hiervandaan heeft men een prachtig uitzicht op de omliggende hellingen met wijngaarden.    

** Uw accommodatie in Kroatië kunt U goed boeken via Hotels/Appart.Kroatië. Voor Zagreb is dat Booking.Zagreb,  27 hotels  ▲