Stedentips voor Trips

Duitsland  ▲
De vroegromantiek in Duitsland is minder heftig maar zwaar symbolisch geladen. Philip  Runge, 1777-1810, staat nog dicht bij de lineaire classicistische taal maar zoekt naar een emotioneler vorm, zoals in zijn portretten, met lossere houding en aandacht voor de omgeving en de natuur, die vlotter geschilderd wordt. Caspar David Friedrich, 1774-1840, tracht gevoelsstemmingen doorheen de evocatie van de natuur weer te geven. De oneindigheid van het landschap en de zware hemelpartij versterken gevoelens van eenzaamheid en nietigheid. Zijn sfeer vindt men later terug in het symbolisme van de Zwitser Arnold Böcklin. Vanaf 1816 vormt een groep Duitse schilders te Rome een soort broederschap, de Nazareners. Hun eenvoud is gemaakt, hun taferelen, meestal christelijk van inspiratie, zijn vaak sentimenteel. De voornaamste zijn Peter von Cornelius (1783-1867) en Overbeck_Johann_Friedrich  (1783-1867).

Voorbeelden:   ▲
Runge, De kinderen Hülsenbeck, 1805/1806, Kunsthalle, Hamburg. - 2. Friedrich. Monnik aan het strand, 1808/1809, Staatliche Museen, Berlijn-Charlottenburg.

De Engelse romantische schilders  ▲
zijn zeer belangrijk gebleken voor de ontwikkeling van een nieuwe visie op het landschap en zijn in hun weergave ervan de voorlopers van het impressionisme.

Turner_Joseph_Mallord_William, 1775-1851,   ▲
aanvankelijk geinspireerd door de landschappen van Claude Lorrain, wil in zijn doeken de wisselingen van het wolkenspel en de zee weergeven. Eerst schildert hij zeeslagen en gebeurtenissen van de zeevaart. Tijdens reizen maakt hij veel gouaches met getrouwe natuurweergave. Na een reis naar Italië in 1819 wijzigen zijn visie en techniek. Thema en concrete vormen verliezen aan betekenis ten voordele van licht- en kleureffecten. Hoofdzakelijk werkend met aquarel geeft hij o.m. beelden uit Venetie waarin transparanties van nevelluchten en weerkaatsingen in watervlakken abstracte kleurmengelingen oproepen. Bedoeling is atmosferische indrukken en wisselende weersomstandigheden weer te geven. In Regen, sloom en snelheid roepen de grijze druilregen over het landschap en de brug, en de wegwaaiende rook van de locomotief vage vormen en spelingen op. Naast volle kleuren gebruikt hij meer en meer wil, zodat doorheen het kleurenspectrum het schilderij licht uitstraalt. De impressionisten zullen dit uitwerken. Ook James Ensor zal later geboeid worden door Turners transparanties en naast de 20e-eeuwse lyrische abstractie voelt dit werk zeer actueel aan.

Constable_John, 1776-1837, is één van de grondleggers van de moderne landschapskunst.   ▲
Hij plaatst als eerste zijn schildersezel te midden van de natuur en schildert in open lucht ??n bepaalde hoek. Een gevoelig koloriet, ruime bewogen luchten over brede landschappen, kenmerken hem. Zijn werk had invloed op Corot.
 
De laatromantische broederschap van de Praeraffaelieten,   ▲
door Dante Gabriël Rossetti, 1828-1882, gesticht in 1848, veroordeelt de zwier en virtuositeit van de hoogrenaissance en verdedigt de vereenvoudigde, stemmig gekleurde stijl uit de tijd vóór Raffaël. Ze zoeken inspiratie in de gotische middeleeuwen en nationale legenden en liggen aan de basis van het Engels symbolisme.
Voorbeelden:   ▲
Turner, Rain-steam-and-speed-the-great-western-railway (Regen, stoom en snelheid, National Gallery, Londen). Constable, Salisbury Cathedral and Leadenhall from the River Avon, Nationat Gallery, Londen.



In Frankrijk  ▲
is het Gericault_Theodore, 1791-1824, die de romantische periode inluidt.
Reeds in zijn Chausseur, officier de chasseurs à cheval de la Garde impériale chargeant, getoond op het Salon van 1812, verwijdert hij zich van het classicisme van David. In 1819 voltooit hij Le radeau de la Méduse, (Vlot van de Méduse, 1818-1819, Louvre, Parijs) waarmee een storm van verontwaardiging losbarst. Het werk is tegen alle regels van de klassieke compositie opgebouwd, emotioneel in het onderwerp, vol hevige kleuren en vormen en met een hartstochtelijk geweld. Ook zijn latere werken, waarvan het geliefkoosd thema het paard is, blijven emotioneel geladen.

Corot_Jean-Baptiste-Camille, 1796-1875, kwam tijdens zijn verblijf te Rome   ▲
in 1825 onder de indruk van licht en natuur. Zoals Constable, van wie hij werk zag op de tentoonstelling van Britse landschapschilders te Parijs in 1825, concentreert hij zich op het landschap waarvan hij licht en stemming weergeeft in lossere kleurtoetsen, die de atmosfeer weergeven en de impressionistische techniek aankondigen, ( Corot, Brug te Narni, 1825-1828, Louvre, Parijs).  The Sin-le-Noble Road near Douai, 1873.

Ook de schilders van de school van Barbizon,   ▲
genaamd naar het plaatsje bij Fontainebleau, beelden de natuur - wouden en rivieren - in alle lichtspelingen en romantische stemmingen af. De leider van deze school is Rousseau_Theodore  1812-1867, (Panoramic View of the Ile-de-France).Ook Millet Jean-Francois, 1814-1875, (Haystacks: Autumn, ca.1874) behoort tot deze groep. Vooral geïnspireerd door de boeren en hun werk op het land, komt hij tot een vorm van sentimenteel realisme dat de aanvang betekent van de realistische stroming doorheen de 19de eeuw.

Delacroix_Eugène, 1798-1863, zoekt vanaf 1817 naar een eigen stijl.   ▲
In 1822 verschijnt hij met zijn eerste werk, Dante en Virgilius in de hel (1821), op het Salon, waar het door zijn bewogen expressie en magische kleur opschudding verwekt. Op het Salon van 1824, na de landschappen van Constable te hebben bewonderd, toont hij Scènes des massacres de Scio, met kleine naast elkaar geplaatste kleurtoetsen, waardoor hij een schitterend coloriet bekomt. Dit wekt enorme opschudding en hij wordt als leider van de romantici beschouwd. In 1832 reist hij naar Noord-Afrika, waar hij het ingrijpend belang van het licht leert kennen en waar hij in beeld en kleur rond hem de passies herkent die aan zijn temperament beantwoorden: Algerijnse vrouwen, 1834. De kleuren krijgen hun eigen betekenis en bestaan vóór de tekening; ze beheersen de compositie. Evenals Goya, wiens werk hij leert kennen op de terugreis door Spanje, geeft Delacroix uiting aan zijn zin voor vrijheid in La Liberté guidant le peuple, 1831. Charles Baudelaire was een van zijn bewonderaars.

Delacroix      ▲
heeft een eigen stijl en is o.a. bekend om zijn Dante en Virgilius in de hel, Hamlet en Horatio op het kerkhof, Vrouwen van Algiers, Attila vertrapt Italië en Jacob worstelend met de engel.
Francisco Jose Goya schilderde in Spanje actuele gebeurtenissen tijdens de bezetting door Napoleons troepen in een expressieve stijl. Als hofschilder maakt hij een reeks portretten van Karel IV en zijn familie. Hij probeert het ware karakter van de mens te schilderen. In 1809 schildert hij het dramatische Fusillade der Opstandelingen. Door zijn bewogen werk is hij de eerste romantische schilder.

België  ▲
Het begin van de eeuw wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van David te Brussel, waardoor het classicisme met o.a. François Joseph Navez (1787-1869) lang nawerkte, maar de revolutie en onafhankelijkheid in 1830 slaan iets los in de gemoederen.
Wappers_Gustave, 1803-1874, schildert een Episode van de Belgische revolutie, 1834. Anderen volgen hem in het schilderen van historische feiten uit heden en verleden, o.a. Gallait_Louis,1810-1887, in zijn composities rond Egmond en Home.
Wiertz_Antoine, 1806-1865, is door zijn gepassioneerde verbeelding en breedsprakerige stijl wel de meest opvallende figuur die indruk maakt op symbolisten en surrealisten o.a. op Paul Delvaux. Henry Leys, 1815-1869, vindt zijn thema's in het verleden, maar ook in de studie van de mens.

BEELDHOUWKUNST  ▲
De evolutie van de beeldhouwkunst loopt trager dan deze van de schilderkunst
Ze maakt zich moeilijk los van de classicistische stijl, beheerst door Canova en Thorvaldsen. Een belangrijke figuur is Rude_Francois, 1784-1855, die romantisch van bezieling is; hiervan getuigt zijn La Marseillaise, from the Arc de Triomphe in Paris, 1833-36. Zijn uitwerking echter past ergens tussen classicisme en realisme.
 De schilder Wiertz_Antoine  liet ook enkele beelden na, waaronder een Ode aan het licht, ca 1870, dat misschien het Vrijheidsbeeld, 1886, van Bartholdi te New York zou ge?nspireerd hebben.