ALKMAAR, provincie Noord-Holland. Zeer bezienswaardige stad, met een gave kern, speciaal rond het Waagplein. Alkmaar bestond al in de I0de eeuw; het was toen een vissersplaatsje in een meren- en moerasgebied. Werd in de loop van de 14de en 15de eeuw steeds belangrijker als markt- en handelsstad en maakte tussen omstreeks 1450-1550 een periode van bloei door, naar provincie kaart, naar plaatsnamen lijst Nederland.

† † †
    
In 1573 moesten de Spaanse troepen een beleg opbreken:
'Van Alkmaar begint de victorie.' Alkmaar raakte in de 17de eeuw betrokken bij de grote droogmakerijen in de omgeving met (in 1653) de Schermer als sluitstuk. Hoewel alle hoofdwegen van de nieuwe polders op Alkmaar gericht waren, ging de handel achteruit, omdat de verbindingen over water juist verslechterden. De stad ontwikkelde zich wel steeds meer als markt-en nijverheidscentrum. Het omstreeks 1820 gegraven Noordhollands Kanaal loopt dwars door de stad. De vestingwerken werden na 1860 gesloopt en (naar een ontwerp van J.D. Zocher jr.) tot plantsoenen omgevormd. Na 1945 onderging de stad grootschalige uitbreidingen. De Alkmaarse kaasmarkt is een internationale attractie.

Grote of St.-Laurenskerk (NH).
De kerk is een schitterende laatgotische kruisbasiliek, een voorbeeld van Brabantse gotiek. De bouw begon in 1470, nadat een oudere kerk door instorting van de nog niet voltooide toren in 1468 vernield was. Tussen 1497-1501 was Anthonius Keldermans uit Mechelen hier bouwmeester. De wijding vond plaats in 1512. Het inwendige maakt een buitengewoon ruime en lichte indruk; de beschildering van het koorgewelf (het Laatste Oordeel) is in 1519 voltooid. Het eikenhouten koorhek en de koorbanken zijn laatgotisch. Aan de noordzijde van de kooromgang staat een rijk uitgevoerd klein orgel uit 1511 van Hans van Coblenz.
Het prachtige grote orgel is in 1641-1643 gebouwd naar een ontwerp van Jacob van Campen.
De preekstoel dateert uit 1655, de gestoelten ertegenover zijn eveneens van Jacob van Campen. De houten tombe met stenen zerk in de kooromgang was bedoeld voor graaf Floris V (in 1296 in Naarden vermoord).

Kapelkerk (Laat 178).
Oorspronkelijk eenbeukig gebouw, het midden van de 15de eeuw door de Maltezer ridders gesticht. Na een brand in 1760 werd het inwendige m classicistische stijl hersteld. Reeds in 1536-1540 uitgebreid met een noorderzijbeuk.

Stadhuis (Langestraat 97).
Laatgotisch bouwwerk, opgetrokken tussen 1509-1520, in 1694 aan de westzijde vergroot met een nieuwe vleugel. De voorgevel is in 1877-1881 vernieuwd. Interieur: o.a. schilderingen in grijs door Romeyn de Hooghe uit 1659.

Stedelijk Museum Alkmaar (Doelenstraat 3).
Het museum is ondergebracht in de voormalige St.-Sebastiaansdoelen, die uit 1561 dateert. In de collectie, behalve schilderijen (l6de-19de eeuw), o.a. ook voorwerpen, gevonden na de belegering van 1573, schuttersstukken, antiek speelgoed, tegels en gevelstenen.

Waag (Waagplein).
Oorspronkelijk een eenbeukige kruiskapel, in 1582 verbouwd tot Waag. Op de plaats van het koor werd een rijke voorgevel opgetrokken. Later (omstreeks 1597) werd op de viering een toren gebouwd, met daarin een kast met ruiterspel. Op de halve en hele uren kan men dat in werking zien. In het gebouw is een kaasmuseum ondergebracht.

Andere bezienswaardigheden.
Het Accijnshuis (Bierkade)
is een torenvormig gebouw met achtzijdige bekroning, 1622.
Het Provenhuis van Nordingen (Lombardsteeg 23),
gebouwd in 1656, is een fraaie regentenkamer rijk. De voorgevel van het mooie Provenhuis van Wildeman (Oude Gracht 45-91) (1714) is versierd met drie beelden, een Wildeman, de Armoede en de Ouderdom.
Hof van Sonoy (Gedempte Nieuwe Sloot),
voormalig begijnhof voor mannen, is een schilderachtig gebouwencomplex met aardige topgevels, sierlijke poortjes en een slanke achtzijdige toren, alles begin 17de eeuw.
Hofje van Splinter (Ritsevoort 2)
werd in 1646 gesticht voor arme vrouwen; aan de voorgevel een voorstelling van de Barmhartigheid.
Het Huis met de Kogel in de Appelsteeg
heeft de enige houten voorgevel in Alkmaar; in de achtergevel aan de waterkant een kanonskogel uit de tijd van het beleg van 1573.
Aan de Langestraat op nr. 114
een patriciŽrshuis met brede zandstenen gevel uit 1744.
Meer mooie gevels zijn te zien langs
de Bierkade, Oude Gracht, Kraanbuurt, Verdronkenoord (hier staat het pakhuis 'De Vigi≠lantie' uit 1665) en Luttik Oudorp. De 'Molen van Piet' (1769) is de enige korenmolen die op de wallen bewaard is gebleven. De zoutziederij 'De Eendragt' (Schelphoek 16-19) is een van de zeldzame laat-18de-eeuwse bedrijfsgebouwen die ons land rijk is.
Aan de Westerweg ligt de Algemene Begraafplaats,
een romantisch complex aangelegd in 1829-1830 naar ontwerp van J.D. Zocher jr.



Evenementen.
Op het Waagplein vindt van half april tot half september iedere vrijdag van 10 tot 12 uur de beroemde kaasmarkt plaats.

Omgeving
Bergen-Binnen
(4 km NW).
Deze voorname plaats is al lange tijd een 'kunstenaarsdorp' waar vele schilders, schrijvers, dichters en architecten woonden. In 1915 vormde zich rond de Franse schilder Le Fauconnier de 'Bergense School', waartoe o.a. Leo Gestel, de gebroeders P. en M. Wiegman en Harry Kuyten gerekend worden. Andere kunstenaars die in Bergen werkten waren o.a. de schilderes Charley Toorop, haar zoon Edgar Fernhout en de dichter Adriaan Roland Holst (1888-1976).

De 15de-eeuwse kerk (NH)
werd in 1574 door brand zwaar beschadigd; slechts het koor werd herbouwd (tussen 1955-1959 gerestau≠reerd). In de noorderkapel bevindt zich de grafkelder van de heren van Nassau-Bergen. Het Oude Hof, voormalige residentie van de heren van Bergen, is een 17de-eeuws herenhuis.
Bijzonder fraai is de watermolen 'De Viaan≠sche Molen' uit 1564.
Park Meerwijk is het enige project van vrijstaande huizen dat door architecten van de Amsterdamse School is gerealiseerd. C.I. Blaauw, J.F. Staal, M. Staal-Kropholler, P.L. Kramer en G.F. Lacroix werd bij de opdracht in 1917 volledig de vrije hand gelaten bij de uitwerking en de plaatsing van de villa' s. Dit unieke park is gelegen aan Studier van Surcklaan, Lijtweg en Meerweg.

Broek op Langedijk (8 km NO).
Het schilderachtige plaatsje in een landschap doorsneden door ontelbare sloten bezit een laatgotische hervormde kerk uit de 15de (het koor) en begin 16de (het schip) eeuw. Het Museum Broekerveiling (Voorburggracht 20) is gevestigd in de veilinghal voor fruit en groente, gebouwd aan het einde van de 19de eeuw.

Egmond-Binnen (8 km ZW).
De hervormde kerk uit 1430 staat op dezelfde plaats waar omstreeks 700 het eerste kerkje van Adalbert, een volgeling van de H. Willibrord, was gesticht. De abdij van Egmond, gewijd in 1143, de oudste abdij van Holland en Zeeland, speelde in het graafschap Holland vele eeuwen lang een belangrijke rol. Na het beleg van 1573 werd ze in brand gestoken..De laatste bewaard gebleven toren stortte in 1798 in; het geheel is intussen afgebroken. Het in 1934 nieuw gebouwde klooster (ontwerp van A.J. Kropholler) werd in 1950 tot abdij verheven, 1000 jaar nadat de eerste monnik zich hier had gevestigd.

Egmond aan de Hoef (7 km W).
Van het Slot te Egmond, zetel van de heren, later graven van Egmond, in 1574 in brand gestoken, is nagenoeg alleen de fundering overgebleven. Het oudste deel was een onregelmatige ronde burcht met een vierkante toren (vermoedelijk 12de-eeuws). Hier woonde o.a. Lamoraai, graaf van Egmond, die na 1559 een belangrijke rol speelde in de Nederlandse politiek. Samen met de graaf van Home werd hij in 1568 in Brussel terechtgesteld. De hervormde kerk, vermoedelijk in 1430 gesticht, was ooit een slotkapel, die in 1574 afbrandde en in 1633 met het gespaard gebleven oude koorgedeelte herbouwd werd. Ze herbergt een rijke grafzerk voor Jan van Egmond (t 1451) en een marmeren epitaaf voor Nicolaas Witsen (1641-1717), die o.m. dertien maal burgemeester van Amsterdam was.

Heiloo (2 km ZW).
De witgekalkte hervormde kerk staat op dezelfde plaats waar de H. Willibrord al in de 8ste eeuw een kerkje had gesticht. De noordgevel stamt nog uit de 12de eeuw, de eveneens romaanse toren is  vermoedelijk ontstaan omstreeks 1200. Naast de kerk bevindt zich de Willibrord-put, gegraven omstreeks 700.

Schoorl (10 km NW).
De hervormde kerk werd in 1783 in gotiserende trant gebouwd. Het voormalige raadhuis uit 1601 werd in 1931 iets naast zijn oude plaats herbouwd.

Uitgeest (17 km ZW).
De toren van de hervormde kerk, met bakstenen spits, stamt uit de eerste helft van de 14de eeuw; de iets oudere kruiskerk werd in de 15de eeuw uitgebreid. Het koor ontstond rond 1500. De zuidgevel heeft een mooi portaal en een trapgevel uit 1635. De bovenverdieping van het voormalige raadhuis is slechts via een buitentrap te bereiken.

 Zoeken naar een accommodatiebestemming (6498) in Nederland
 Zoeken via Hotels/Wereldwijd naar een accommodatie in 212 landen.
 Algemene informatie over Nederland