AMSTERDAM, provincie Noord-Holland. Amsterdam is de hoofdstad van Nederland en een van de mooiste steden van Europa. De stad ontleent haar charme vooral aan de unieke grachtengordel, waarlangs nog veel bebouwing uit de 17de en vooral de 18de eeuw in stand is gebleven. Daarnaast heeft Amsterdam nog een aantal belangrijke laatmiddeleeuwse monumenten in de stadskern. De 19de- en 20ste-eeuwse wijken zijn minder uitzonderlijk, maar bieden toch verrassende architectuur. Amsterdam is als handelsstad naar het tweede plan afgezakt, maar heeft zich weten te handhaven als belangrijk centrum van industrie, financiën, wetenschap en cultuur, naar provincie kaart, naar plaatsnamen lijst Nederland. 

     
     
Geschiedenis
Omstreeks 1270 moet de dam in de Amstel zijn gebouwd waaraan de stad haar naam dankt. Omstreeks 1300 kreeg het eenvoudige vissersdorp stadsrechten. In de 15de en 16de eeuw kwam de stad geleidelijk tot bloei, vooral door de handel op het Oostzeegebied (de 'moedernegotie'). Een snelle doorbraak kwam pas nadat de stad in 1578 de kant van de opstand tegen de Spaanse koning had gekozen (de 'Alteratie'), vooral toen Antwerpen in 1585 in Spaanse handen viel. De bevolking groeide onstuimig, vooral door de toevloed van immigranten uit het Zuiden. In 1612 werd begonnen met de aanleg van de grachtengordel, een van de meest spectaculaire planmatige stadsuitbreidingen van die tijd. De bloei van Amsterdam bleef goeddeels gebaseerd op de 'moedernegotie' (vooral in hout en graan); daarnaast was de handel op het Middellandse Zeegebied en op Oost- en West-Indië van belang. Aan het eind van de 18de eeuw kwam er een tamelijk abrupt eind aan de welvaart - reden waarom de stad haar 18de-eeuwse karakter vrij goed heeft bewaard. Pas na de voltooiing van het Noordzeekanaal in 1876 brak een periode van nieuwe bloei aan, die met enkele onderbrekingen tot in onze tijd voortduurt. Amsterdam is met bijna 7000 monumenten verreweg de meest bezienswaardige stad van het land. De onderstaande opsomming kan dan ook verre van volledig zijn.

Sacrale gebouwen
Agnietenkapel (O.Z. Voorburgwal 231) uit 1470, restant van het Agnietenklooster. Op het voorplein een rijkversierde poort uit 1571, in de trant van Vredeman de Vries, naar hier verplaatst in 1631; de kapel biedt thans onderdak aan het universiteitsmuseum.

Begijnhof (tussen Kalverstraat, Spui en NZ. Voorburgwal).
Verstild complex, gesticht circa 1350; de meeste gevels zijn 17de- en 18de-eeuws. De laatgotische kerk (met 17de-eeuws zijschip) is thans in gebruik bij de Engels presbyteriaanse gemeente. De rooms-katholieke schuilkerk van St.­Johannes en St.-Ursula is in 1671 gebouwd, vermoedelijk naar ontwerp van Philip Vingboons.

Mozes- en Aäronkerk (RK; Waterlooplein).
De bouwmeester van deze zeker meest monumentale kerk in de zgn. Waterstaatsstijl, gebouwd tussen 1837-1841, was T.F. Suys.

Nieuwe Kerk of St.-Catharinakerk (NZ. Voorburgwal/Dam).
Koor en omgang van de laatgotische kruisvormige basiliek ontstonden rond 1400, de sacristie dateert uit 1414-1418. Omstreeks 1435 begon de bouw van het schip; de vergroting door zij- en koorkapellen werd vermoedelijk uitgevoerd tussen het einde van de 15de eeuwen het jaar 1540. Wellicht naar een ontwerp van Jacob van Campen begon men na de brand van 1645 met de bouw van de westelijke toren. In 1652 was slechts de onderbouw af, in 1785 werd een deel daarvan afgebroken. Opvallend zijn vooral het koorhek, de preekstoel, het orgel en een aantal indrukwekkende grafmonumenten, waaronder die voor de zeeheld Michiel de Ruyter (door Rombout Verhuist, 1681) en Jan van Galen (naar ontwerp van Artus Quellinus uit 1654).

Nieuwe Lutherse Kerk (Singel).
De representatieve ronde kerk, met een door een lantaarn bekroonde koepel, ontstond tussen 1668-1671 naar ontwerp van Adriaan Dortsman. Na een brand in 1822 hersteld; sinds 1935 dient ze niet meer als kerk. In 1975 werd de voormalige kerk verbouwd tot congrescentrum en concertzaal.

Noorderkerk (Noordermarkt).
De plattegrond van de kerk, tussen 1620­1623 vermoedelijk door Hendrick de Keyser of Hendrick Staets gebouwd, is een Grieks kruis.

Oosterkerk (NH; Nieuwe Vaart).
De kerk kwam tussen 1669-1671 tot stand, vermoedelijk naar plannen van Adriaan Dortsman met mogelijke medewerking van Daniël Stalpaert. Inwendig is de kerk door pilaren verdeeld in vier gelijke kruisarmen.

Oude Kerk of St.-Nicolaaskerk (NH; Oudekerksplein).
De basiliek ontstond door de verbouwing van een hallenkerk. Het oudste deel van de kerk is de kern van de toren uit omstreeks 1300. De zuilen en de scheibogen van het huidige schip zijn nog afkomstig van de hallenkerk, die na 1300 is gebouwd op de plaats van een ouder gebouw; omstreeks 1370 werd de koorpartij opgetrokken. Aan de viering werden eind 14de eeuw kapellen toegevoegd, eind 15de eeuw de zijschepen. Begin 16de eeuw begon de verbouwing tot een basiliek, in 1536 werd het middenschip verhoogd, in 1558 kreeg de verhoogde viering als bekroning een torentje. De toren kreeg in 1564 een nieuwe verdieping en in 1565 de afsluiting. Omstreeks 1550 werden aan de zuidzijde een portaal en de 'IJzeren Kapel' toegevoegd, ten zuiden van de toren ontstond de doopkapel en aan de noordzijde van het schip kwamen er een laatgotisch portaal en nog een kapel bij.
De Lieve-Vrouwkapel ten noorden van het koor dateert uit 1553
en werd tussen 1761-1763 vernieuwd, met de Maria-boodschap, Maria's bezoek bij Elisabeth, Aanbidding van het Kind en de Dood van Maria. Op het hek van de doopkapel, later de grafkapel van de familie De Graeff, ziet men mooie engeltjes.

Oude Lutherse Kerk (Hoek Spui-Singel).
Driebeukig, onregelmatig gebouw uit 1632-1633, met aardig interieur. Thans aula van de universiteit.

Oude Walen kerk (O.Z. Achterburgwal 159).
Tussen 1409-1415 werd hier een Paulusbroederenklooster gesticht; de voormalige kerk van het klooster werd in 1661 met een tweede zijbeuk uitgebreid. De toegangspoort aan de Oude Hoogstraat is een werk van Hendrick de Keyser uit 1616.

Westerkerk (NH; Westermarkt).
De grootste en meest monumentale renaissancekerk in Nederland. Met de bouw is in 1620 begonnen naar ontwerp van Hendrick de Keyser, de toren werd pas in 1638 voltooid. Met zijn 85 m is het de hoogste toren van Amsterdam; hij wordt bekroond door een keizerskroon, die ook in het stadswapen van Amsterdam staat afgebeeld. Het recht om de kroon te dragen werd de stad verleend door Maximiliaan I van Oostenrijk. Inwendig zowel als uitwendig straalt de kerk een voorname waardigheid uit.
De stijlvolle inrichting is voornamelijk afkomstig uit de tijd rond 1630.
Op de vleugels van het mooie orgel uit 1682 zijn allegorische schilderingen te zien van Gerard de Lairesse. Bij de derde muurzuil aan de noordzijde werd op 8 oktober 1669 Rembrandt bijgezet; ter herinnering ligt daar een marmeren gedenksteen.

Vondelkerk (RK;Vondelstraat).
P.J.H. Cuypers is de architect van deze tussen 1870-1880 gebouwde kerk, een van de meest originele neogotische kerken. Ze heeft een elliptische plattegrond en een dominerende middentoren. Het omringende stratenplan werd door Cuypers met de kerk voor ogen ontworpen.

Zuiderkerk (NH; Zuiderkerksplein).
De eerste hervormde kerk die in Amsterdam na de Reformatie werd gesticht. In 1603 begon de bouw van de pseudobasiliek naar ontwerp van Hendrick de Keyser; ze werd vermoedelijk in 1611 in gebruik genomen. De sierlijke toren werd in 1614 voltooid. In de toren bevindt zich een klokkenspel uit de werkplaats van de gebroeders Hemony.

Synagogen
Grote of Hoofdsynagoge (hoek Nieuwe Amstelstraat).
De synagoge, gebouwd in de jaren 1670-1671 door Daniël Stalpaert, heeft een lage voorbouw en een zandstenen ingangspartij. Rechts van de synagoge staan, bijna geheel ingebouwd, achter elkaar de Dritt Sjoel uit 1700 met een 19de­eeuwse voorbouw en de Obbene Sjoel uit 1686.
Nieuwe Synagoge (Mr. Visserplein). Gesticht in 1752 door G.F. Maybaum.

Portugese Synagoge (tegenover de Nieuwe Synagoge).
De synagoge staat op een binnenhof omgeven door lagere gebouwen en werd gebouwd tussen 1671-1675 door Daniël Stalpaert en Elias Bouman. De belangwekkende inrichting uit de bouwtijd is behouden gebleven.

Niet kerkelijke gebouwen
Accijnshuis (Oudebrugsteeg).
Het zandstenen gebouw met Ionische pilasters en gebeeldhouwde versiering boven de ingangen werd vermoedelijk in 1638 gebouwd door Jacob van Campen.

Beurs (Damrak).
De beurs van H.P. Berlage (1856-1934), gebouwd tussen 1898-1903, is het monumentale begin van de moderne bouwkunst. De figurale beeldhouwwerken zijn van L. Zijl en J. Mendes da Costa, de tegeltableaus en het gebrandschilderd glaswerk van A.J. Derkinderen en R.N. Roland Holst en de graffiti van J. Toorop.

Centraal Station (aan de kop van het Damrak).
Gebouwd tussen 1885-1889 door P.J.H. Cuypers; de voorgevel in de trant van de classicistische kasteelarchitectuur is bekroond met versieringen ontleend aan de gotiek en de renaissance.

Concertgebouw (Van Baerlestraat).
Door de architect A.L. van Gendt in 1888 gebouwd in neorenaissancestijl.

Koninklijk Paleis (Dam).
Grootste en rijkste classicistische monument in Nederland. In 1648 begon men naar ontwerpen van Jacob van Campen het gebouw op te trekken als raadhuis. Uiterlijk in 1654 schijnt Van Campen zich te hebben teruggetrokken; tot de voltooiing in 1665 stond de bouw onder leiding van de stadsbouwmeester Daniël Stalpaert. Al in 1655 betrok de stadsoverheid het gebouw. In 1650 was de Antwerpenaar Artus Quellinus de Oudere met zijn medewerkers, onder wie Rombout Verhuist, begonnen met het beeldhouwwerk, dat inwendig overwegend in marmer werd uitgevoerd. Aan de decoratie van het inwendige werd gewerkt tot het begin van de 18de eeuw. In 1808 liet koning Lodewijk Napoleon het gebouw inrichten als koninklijk paleis, welke bestemming het sindsdien heeft behouden. Van buiten ziet het paleis er als volgt uit: boven een sokkelachtige kelderverdieping twee hoofdverdiepingen, telkens door een rij pilasters met een tussenverdieping samengevoegd en gescheiden door brede, doorlopende horizontale kroonlijsten. De hoeken van het gebouw worden geaccentueerd door smalle zijrisalieten, de voor- en achtergevel kregen als accent een brede, met een timpaan bekroonde middenrisaliet. In het timpaan aan de Damkant is de Amsterdamse stedenmaagd afgebeeld, omgeven door zeegoden; daarboven verheft zich een bronzen figuur van de Vrede, geflankeerd door de Voorzichtigheid en de Rechtvaardigheid. In het timpaan aan de N.Z. Voorburgwal staat de beschermvrouwe van de stad afgebeeld met de riviergoden van de Amstel en het IJ; de bronzen Atlas bevindt zich tussen de Matigheid en de Waakzaamheid.
Inwendig is het monumentale, rechthoekige gebouw symmetrisch verdeeld;
in de middenas volgen op de meteen achter de ingang geplaatste Vierschaar de Burgerzaal en de Schepenenzaal. Aan beide kanten van de Burgerzaal liggen door galerijen omgeven binnenplaatsen, omringd door nog meer zalen en vertrekken. Deze zalen en galerijen zijn rijk versierd met beeldhouw- en schilderwerk van belangrijke meesters als Artus Quellinus, Rombout Verhuist, Ferdinand Bol en Govert Flinck.

's' Lands Zeemagazij (Kattenburg).
Het massieve bouwwerk met vooruit­springende middenpartijen, bekroond met frontons, werd opgericht in 1656 door de stadsbouwmeester Daniël Stalpaert. In 1791 is het geheel afgebrand en daarna herbouwd. Het gebouw herbergt thans het Scheepvaartmuseum (collectie scheepsmodellen, schilderijen, kaarten, instrumenten e.d.).

Oost-Indisch Huis (Oude Hoogstraat 24).
De zuidelijke vleugel werd in 1606 door Hendrick de Keyser gebouwd; de voorgevels op de binnenplaats van de noordelijke vleugel uit 1633 en van de neogotische oostelijke vleugel uit 1891 werden aan de oorspronkelijke zuidvleugel aangepast.

Oudezijds Huiszittenhuis (Waterlooplein).
In 1654 ontstond de huidige Academie voor Architectuur als een voornaam gebouw met frontons boven de middenrisalieten aan de voor- en achterkant. De daarbij horende turfpakhuizen dateren uit 1610.

Scheepvaarthuis (Prins Hendrikka­de/hoek Binnenkant).
Gebouwd in 1913 door de architecten J.M. van der Mey, M. de Klerk en P.L. Kramer in de expressiefplastische vormen van de Amsterdamse School.

Spinhuis (O.Z. Achterburgwal 185).
De voorbouw van het Spinhuis aan de gracht wordt beschermd door een hoog walmdak uit 1645. Op het poortje aan de zijkant bevindt zich een reliëf, toegeschreven aan Hendrick de Keyser.

Stadhuis (OZ. Voorburgwal).
Oorspronkelijk stond hier het Caecilia­klooster, na de Reformatie het Prinsenhof, in de 17de eeuw in gebruik genomen door de Admiraliteit van Amsterdam. Nadat koning Lodewijk Napoleon het stadhuis in 1808 tot residentie had bestemd, werd hier het stadsbestuur ondergebracht, tot de ingebruikneming van het nieuwe stadhuiscomplex in 1987. Het gebouwencomplex, gegroepeerd rond een binnenplaats, werd van de 17de tot de 20ste eeuw herhaalde malen verbouwd. Voor de moderne zuidvleugel is de pilasterge­vel van Willem van den Gaffel uit 1661 behouden gebleven; het beeldhouwwerk in het fronton is van Jan Gijseling. Het massieve blok aan de O.Z. Voorburgwal is het werk van N. Lansdorp uit de jaren 1923-1925 in de stijl van de Amsterdamse School.

Stadsbushuis of Arsenaal (Singel).
Van het gebouw, in 1606 vermoedelijk naar ontwerp van Hendrick de Keyser opgericht, is slechts de met rolwerk versierde voorgevel bewaard gebleven; tegenwoordig een deel van de Universiteitsbibliotheek. Het gebouw zelf werd omstreeks 1970 geheel opnieuw opgetrokken.

Stadsschouwburg (Leidseplein).
Tussen 1892-1894 gebouwd door de architect J. Springer in neorenaissancestijl.

Stadswerkhuis (Roetersstraat 2).
Het massieve gebouw met vier binnenplaatsen werd tussen 1779-1782 gebouwd door Abraham van der Hart.

Tucht- of Rasphuis (Heiligeweg).
De poort van het huis dateert vermoedelijk uit 1603 en zou van Hendrick de Keyser zijn. In het reliëf is een wagen afgebeeld met rasphout, getrokken door wilde beesten, in toom gehouden door de voerman.

Verdedigingswerken.
In 1481 begon men de stad, die tot dan toe tussen de poorten en torens slechts aarden wallen bezat, van een nieuwe ommuring te voorzien. De resten van de toen begonnen verdedigingswerken zijn de Schreierstoren, een zware, halfronde, bakstenen toren aan de Prins Hendrikkade/hoek Gelderse kade, de Munttoren en de St.-Anthonispoort (Nieuwmarkt). Laatstgenoemde dateert van 1488. Ondanks latere wijzigingen (o.a. de toevoeging van het hoge puntdak in 1691) heeft dit gebouw zijn middeleeuwse karakter goed behouden. Naar een latere functie staat het ook wel als de Waag bekend. De Munttoren is een van de hoektorens van de voormalige Regulierspoort uit omstreeks 1490; de toren werd in 1620 naar een ontwerp van Hendrick de Keyser verhoogd en kreeg een klokkenspel van de gebroeders Hemony.
Begin 16de eeuw ontstond aan de Oude Schans de Montelbaanstoren,
bedoeld ter verdediging van de scheepswerven; in 1606 kreeg hij een houten bekroning. Latere poorten zijn de Muiderpoort, een classicistisch gebouw van C. Rauw uit 1770 en de nog duidelijker classicistische Haarlemmerpoort uit 1840.

Walenweeshuis (Vijzelgracht).
Het weeshuis van de Waalse gemeente is een gebouw van Adriaan Dortsman uit 1669-1671. De lagere vleugels aan de 1e Weteringdwarsstraat en Prinsengracht ontstonden tussen 1683-1726.

Woon- en pakhuizen.
Vele Amsterdamse huizen zijn ouder dan hun later aangebrachte voorgevels doen vermoeden. Enkele hebben nog een gotische houten kern. Slechts twee huizen getuigen van hun middeleeuwse oorsprong: Begijnhof 34 met puntgevel, ontstaan vermoedelijk kort na de stadsbrand van 1453, en Zeedijk 1, met de dakgootkant naar de straat, waarschijnlijk uit het midden van de 16de eeuw.
De oudste stenen voorgevels dateren uit omstreeks 1600
en hebben meestal rijkversierde trapgevels. Twee zijn het werk van Hendrick de Keyser: Singel 142 uit 1605 en OZ. Voorburgwal 57. Aan hem worden ook toegeschreven: het monumentale Huis Bartolotti (Herengracht 170-172) en Keizersgracht 123 uit 1622. Jacob van Campen bouwde in 1625 op Keizersgracht 177 het huis met de toploze pilastergevel. Een boeiender indruk maakt het huis op Herengracht 70-72 uit 1643 met een middenpartij, bekroond met een fronton. De speelse elementen in de trant van Hendrick de Keyser werden daarna steeds zeldzamer. De volgende periode werd beheerst door de gebroeders Vingboons. Het oudste huis van Philip Vingboons staat op Herengracht 168 en is uit 1638. Aan hem worden ook de prachtige voorgevels toegeschreven van Herengracht 257 en Keizersgracht 401; misschien is ook het huis op Herengracht 388 met de rijke pilastergevel uit 1665 van hem. Zijn geveloplossing vond vele opvolgers. Justus Vingboons bouwde het bijzonder indrukwekkende Trippenhuis (Kloveniersburgwal 29) als dubbel woonhuis voor Lodewijk en Hendrik Trip; tegenwoordig zetel van de Academie der Wetenschappen. In het laatste kwart van de 17de eeuw werd de pilasterorde steeds minder gebruikelijk; een rustiger en vlakkere vormgeving in de trant van Adriaan Dortsman en Steven Vennecool kreeg de voorkeur. Belangrijke voorbeelden hiervan zijn Herengracht 436 (uit omstreeks 1670),466 (het huis van burgemeester Andries de Graeff) en 462, verder Amstel 216 en Keizersgracht 604, 672 en 674.

Ook in de 18de eeuw hadden de voorgevels van de brede grachtenpanden deze stijl, alleen de versieringen waren rijker: Herengracht 284 (uit de tijd tussen 1720-1730 met mooie inrichting), 539, 475 (met stucversieringen door Jan van Logteren), 495 (een huis door Jean Coulon uit 1739), 493 (uit 1766), 182 (uit 1772) en 40 (uit 1790). Ook de smalle grachten- en stratenhuizen kregen in de 17de en 18de eeuw alle soorten geveltoppen (o.a. trap-, hals- en klokgevels).

Moderne architectuur
Gebouwen
In het centrum: het kantoorgebouw voor de Eerste Hollandsche Levensverzekeringsbank (hoek Keizersgracht /  Leliegracht) is een art-nouveaumonument van zeven verdiepingen, in de jaren 1904-1905 gebouwd door G. van Arkel en C. Wegener Sleeswijk. Een interessant voorbeeld van architectuur tussen art nouveau en Amsterdamse School staat op het Leidseplein: hotel-café-restaurant American (1898­1902) van W. Kromhout, later uitgebreid door G.J. Rutgers (1928). On­Amsterdams fors van formaat is het kantoorgebouw van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (Vijzelstraat 32), naar een ontwerp van K.P.C. de Bazel, dat na diens dood werd voltooid (1919-1926). In de Regu1iersbreestraat staan twee bioscopen in twee totaal verschillende stijlen tegenover elkaar: het Tuschinski Theater van H.L. de Jong (1921) is met zijn feestelijke art­décogevel het tegendeel van de Cineac Handelsblad (1933-1934), een hoogtepunt van vooroorlogs constructivisme/functionalisme van J. Duiker. Zeer omstreden was lange tijd de 'Stopera' , stadhuis en opera in één, op het Waterlooplein, gebouwd naar ontwerpen van W. Holzbauer en C. Dam (1967, 1979-1987).
Buiten het centrum: H.P. Berlage bouwde tussen 1898-1900 aan de Henri Polaklaan het gebouw van de Algemene Nederlandsche Diamantbewerkersbond. Een bijzondere positie neemt het speelse Moederhuis (1973-1978) van A. van Eyck aan de Plantage Middenlaan nr. 33 in, een pension voor ongehuwde moeders en hun kinderen. De Sociale Verzekeringsbank (Apollolaan; 1937-1939) van D. Roosenburg domineert zijn omgeving nog steeds op magistrale wijze. Aan het Victorieplein staat Nederlands eerste 'wolkenkrabber' (1927-1930), slechts twaalf verdiepingen hoog maar zeer elegant; architect J.F. Staal.



Musea
Rijksmuseum (Stadhouderskade 42).
Architect PJ.H. Cuypers hield zich wat de plattegrond en de opzet van het gebouw betreft aan de regels van het classicisme. In de gevels verwerkte hij rijkelijk gotische en renaissancistische invloeden. Het gebouw kwam tussen 1876-1885 tot stand. Het Rijksmuseum is wereldberoemd om zijn collectie Nederlandse schilderkunst van de 15de tot en met de 19de eeuw, met als onbetwiste hoogtepunten de werken van de Hollandse meesters uit de 17de eeuw: Rembrandt, Vermeer, Frans Hals, Jan Steen, Ruysdael, Saenredam en vele anderen. Het museum herbergt echter nog diverse andere verzamelingen die zeer de moeite waard zijn. In het Prentenkabinet zijn bijv. regelmatig tentoonstellingen te zien, samengesteld uit de eigen voortreffelijke collectie prenten en tekeningen. De afdeling beeldhouwkunst en kunstnijverheid telt werk van vele Europese kunstenaars, alsmede mooie verzamelingen Delfts aardewerk en Saksisch en Nederlands porselein. Behalve aan de geschiedenis van Nederland is in het museum ook nog een grote afdeling gewijd aan Aziatische kunst.
Stedelijk Museum (Paulus Potterstraat 13).
Het gebouw werd tussen 1892-1895 in neorenaissancestijl gebouwd naar een ontwerp van stads architect A.W. Weissman. Het museum is met zijn grote collectie moderne kunst van 1850 tot heden en zijn wisselende exposities een van de meest vooraanstaande musea van Europa. Grote tentoonstellingen in het' Stedelijk' trekken soms honderdduizenden bezoekers. Permanent te zien is werk van o.a. Cézanne, Monet, Chagall, Picasso, Matisse, Mondriaan, Léger en Malevitsj, van wie het museum verscheidene topstukken bezit. Verder wordt een interessant overzicht geboden van de eigentijdse Europese en Amerikaanse kunst: van Cobra tot pop art, van nouveau réalisme tot Nul.

Rijksmuseum Vincent van Gogh (Paulus Potterstraat 7).
Gebouwd naar een ontwerp van Gerrit Rietveld; het museum werd in 1973 officieel geopend. De collectie van ongeveer 200 schilderijen en 400 tekeningen van Vincent van Gogh heeft ooit toebehoord aan diens broer Theo. Alhoewel het museum in zijn geheel aan Van Gogh gewijd is, is er ook werk te zien van tijdgenoten als Gauguin, Toulouse-Lautrec e.a. Bovendien worden er regelmatig tentoonstellingen georganiseerd van recentere moderne kunst.

Amsterdams Historisch Museum (Kalverstraat 92).
Het museum is ondergebracht in het voormalige Burgerweeshuis, waarvan de 17de- en 18de­eeuwse gebouwen voor de nieuwe bestemming grondig zijn gerestaureerd.
Heel fraai is de (nieuwe) overdekte galerij met schuttersstukken die naar het Begijnhof leidt. Het museum biedt een zeer veelzijdig overzicht van de geschiedenis van de stad Amsterdam.
Joods Historisch Museum (Jonas Daniël Meyerplein 2-4). Sinds 1987 is het museum ondergebracht in het Hoogduits Synagogen complex, bestaande uit gebouwen uit de 17de en 18de eeuw. De permanente exposities zijn o.a. gewijd aan joods cultureel en religieus leven en de geschiedenis van de joden in Nederland.

Anne Frank Huis (prinsengracht 263).
In dit koopmanshuis uit 1635 schreef Anne Frank gedurende de Tweede Wereldoorlog haar dagboek. Het achterhuis, waar zij met haar familie en andere joodse onderduikers verbleef, is in de staat waarin het verkeerde toen zij naar Duitsland werden weggevoerd, bewaard gebleven.

Rembrandthuis (Jodenbreestraat 4-6).
Hier woonde Rembrandt van 1639 tot 1660. Het gebouw (uit 1606) was in die tijd een van de rijkste woonhuizen van de stad. De collecties omvatten tekeningen, etsen en voorwerpen uit het persoonlijke bezit van de meester.

Fodor Museum (Keizers gracht 609).
Genoemd naar de kolenhandelaar Carel Joseph Fodor, die in 1860 zijn kunstverzameling aan de stad naliet op voorwaarde dat zijn drie huizen tot museum zouden worden verbouwd. Tegenwoordig zijn hier vooral tentoonstellingen van hedendaagse Nederlandse kunstenaars te zien.

Allard Pierson Museum (Oude Turfmarkt 127).
In dit Archeologisch Museum van de Universiteit van Amsterdam is een verzameling oudheden ondergebracht met voorwerpen uit o.a. Mesopotamië, Egypte, Griekenland en Rome.

Tropenmuseum (Linnaeusstraat 2).
Oorspronkelijk Koloniaal Museum. Tegenwoordig wordt aandacht besteed aan de tropen in het algemeen. Een museum in de gebruikelijke zin van het woord is het niet meer sinds er in 1979 vernieuwingen werden doorgevoerd. Tien permanente exposities tonen tien tropische gebieden in al hun facetten. Het museum organiseert ook wisselende thematentoonstellingen.

Theatermuseum (Herengracht 168).
Gevestigd in een magnifiek grachtenpand dat in 1638 werd gebouwd door Philip Vingboons. Het Nederlandse toneelleven wordt in beeld gebracht met een collectie prenten en tekeningen, maquettes, rekwisieten en een kostuumafdeling.

Scheepvaartmuseum (Kattenburgerplein 1).
In 's Lands Zeemagazijn uit de 17de eeuw is de geschiedenis van de Nederlandse scheepvaart te zien aan de hand van schilderijen, scheepsmodellen, kaarten, globes, nautische instrumenten enz.
Naast het museum ligt de Oostindië­vaarder Amsterdam. Het is een replica van het gelijknamige handelsschip van de Verenigde Oostindische Compagnie dat in 1749 op zijn eerste reis verging.

Museum Amstelkring (O.Z. Voor­burgwal 40).
Dit museum, ook wel 'Ons' Lieve Heer op Solder' genoemd, bestaat uit de samengetrokken zolders van drie huizen die in de bouwtijd (1661-1663) werden ingericht als schuilkerk waar katholieken hun clandestiene religieuze bijeenkomsten hielden. In de kerk vinden regelmatig orgelconcerten plaats.

Museum Willet-HoIthuysen (Herengracht 605).
In de fraaie historische stijlkamers van dit gerestaureerde 17 de-eeuwse grachtenpand (1607) is nog een deel te zien van de kunstverzameling van een 19de-eeuwse bewoner, Abraham Willet. De achtertuin is in de stijl van de 18de eeuw aangelegd.

Museum van Loon (Keizersgracht 672).
In laat-18de- en vroeg-19de­eeuwse staat gerestaureerd grachtenpand, dat in 1884 in bezit kwam van de familie Van Loon, die o.a. met vijftig familieportretten in het museum vertegenwoordigd is.

Andere bezienswaardigheden
Interessante voorgevels hebben het Korenmetershuis (N.Z. Kolk) uit 1620 en de Saaihal (Staalstraat 7a) uit 1641.
De pakhuizen van de Oost- en West-Indische Compagnie aan de Prins Hendrikkade dateren uit de eerste helft van de 17de eeuwen geven een goede indruk van de rijkdom en macht van deze handelsmaatschappijen.
Tussen Prinsengracht, Westerkerk en Brouwersgracht
ligt de oude volksbuurt De Jordaan, in de 17de eeuw aangelegd voor handwerkslieden en kleine handelaren. Eind 17de eeuw vestigden zich hier vele Franse immigranten. Het stadsdeel dankt zijn naam misschien aan het feit dat de meeste van de smalle straten en grachten naar bloemen en planten zijn genoemd (naar het Franse 'jardin', tuin). De wijk is tegenwoordig weer zeer in trek. Er zijn achter onopvallende ingangen enkele aardige hofjes te vinden, bijv. het prachtige Claes Claesz. Anslo Hofje (Egelantiers gracht 18-20) uit 1626 of het Suykerhofje (Lindengracht 149-163), in 1670 gebouwd door Pieter Jansz. Suyker.

Prachtig aan de rivier ligt het Diaconie-oudevrouwenhuis of Amstelhof,
een zeer uitgebreid complex uit 1681­1683.
Minstens zo imposant is het Nieuwe Werkhuis (Roetersstraat 2), gebouwd in 1779-1782 door stadsarchitect Abraham van der Hart, volgens indertijd uiterst moderne principes.
Ook ten oosten van de Amstel fraaie hofjes: het Corvershof (Nieuwe Herengracht 6-18) met een deftige voor gevel in de Lodewijk-XIV-stijl uit 1721-1723, het Hofje van Occo (Nieuwe Keizersgracht 94) uit 1774, en het Van Brants-Rushofje (Nieuwe Keizersgracht 28-44), tussen 1732­1733 gebouwd naar een ontwerp van Daniel Marot (dit hofje is niet te bezichtigen).
Twee mooie voorbeelden van een hofjescomplex met vier vleugels om een binnenhof zijn het Deutzenhofje (Prinsengracht 855­899), daterend uit 1695, en het Huiszittenweduwenhof (Karthuizerstraat 21-131) uit 1650 door Daniël Stalpaert.
Het hoofdgebouw van de Universiteit van Amsterdam werd als Oudemannenhuis gebouwd in 1754 door Pieter Rendorp; tussen O.Z. Achterburgwal en Kloveniersburgwal ligt de Oudemanhuispoort, een doorgang gebouwd door een van de vier vleugels van het complex.
Een schitterende voorgevel heeft de voormalige Sociëteit Felix Meritis (Keizersgracht 324), gebouwd in 1778 naar een ontwerp van J.O. Husly.

Hoe vroeger een werf er uitzag kan men zien aan de Werf' t Kromhout (Hoogte Kadijk 147); hier worden niet alleen oude scheepsmodellen gedemonstreerd, maar ook historische schepen gerepareerd en gerestaureerd.

De voormalige diamantslijperij Boas (1879; Nieuwe Uilenburgerstraat 173­175) is een van de grootste fabrieksgebouwen uit de 19de eeuw; het is een toonbeeld van neoclassicistische fabrieksarchitectuur. Een juweel van neorenaissancistische fabrieksarchitectuur is de voormalige Westergasfabriek (1883-1885; Haarlemmerweg).

Een van de weinige bewaard gebleven ophaalbruggen is de Magere Brug over de Amstel. Amsterdam telt tegenwoordig meer dan 1000 bruggen. In de 17 de eeuw waren er 87 stenen en 117 houten bruggen.

De dierentuin Artis (Plantage Kerklaan 40)
werd in 1838 geopend. In de Hortus Botanicus (Plantage Middenlaan 2), die aan de universiteit toebehoort, zijn exotische bloemen, bomen en planten te zien.

Het Vondelpark (hoofdingang Stadhouderskade )
biedt naast lommerrijke rust bij mooi weer ook fraaie taferelen van Amsterdams 'buitenleven'.

Omgeving
Aalsmeer (17 km ZW). De midden­16de-eeuwse hervormde kerk is een opmerkelijk gebouw met een schip en drie dwarsbeuken. Belangrijk centrum van bloementeelt; de gebouwen voor de grote bloemen veilingen werden in 1922 en 1928 opgetrokken.

** Uw accommodatie in Amsterdam
kunt U goed boeken via Booking.Amsterdam. Er zijn 290 hotels online boekbaar. Laagste prijsgarantie! Makkelijk reserveren. Geen kosten. U betaalt in het hotel! Let ook op de beoordelingen door gasten die de hotels bezochten! U kunt de ligging van de hotels via Google Earth bekijken!
Informatie over wijken van hotels in Amsterdam
Bezoekt u Amsterdam maar weet u niet zeker waar u wilt verblijven? Probeer een van deze populaire wijken in Amsterdam
Amsterdam-Centrum - In het historische hart van de stad vindt u wereldberoemde trekpleisters, zoals het Anne Frankhuis, De Wallen en het Koninklijk Paleis.
Oud-West - Deze steeds meer opbloeiende Amsterdamse woonwijk heeft een multicultureel karakter. Oud-Zuid - Oud-Zuid wordt elk jaar door duizenden toeristen bezocht en staat bekend om zijn wereldberoemde musea en modieuze winkels  -  en nog 20 meer, klik Booking.Amsterdam
Hotels nabij
Bezienswaardigheid:  Madame Tussaud's Amsterdam  -  Artis Zoo  -  Conferentiecentrum: Rai Amsterdam Congrescentrum  -  Monument of oriëntatiepunt: Koninklijk Paleis  -  Westerkerk  -   Dam  -   Oude Kerk  -  Museum: Rijksmuseum Amsterdam  -  Anne Frank Huis en nog 8 meer.  -  Theater: Theater Carré  -    Het Concertgebouw  -  Nieuwe de la Mar Theater  -  Treinstation: Station Amsterdam Centraal:  -  Station Duivendrecht  -   Station Schiphol  -  Station Haarlem  -  Winkelcentrum: Magna Plaza
Hotels op / nabij luchthaven:
Schiphol (AMS) 11.4 km  en nog 4 meer
Hotels in populaire steden:
 Watergang  -  Ouderkerk aan de Amstel  en nog 10 meer

Zoeken naar een accommodatiebestemming (6498) in Nederland
Zoeken via Hotels/Wereldwijd naar een accommodatie in 212 landen.
Algemene informatie over Nederland  ▲