BALK, Gaasterland, ca. 12 km ten noordwesten. van Lemmer, provincie Friesland.  Friesland is niet alleen een land van meren en uitgestrekte weidevlakten. In Gaasterland strekt zich van het Mirnserklif tot aan Wijckel een groot bosgebied uit, met wandelpaden, doorkijkjes op weiden akkerland, schilderachtige plekjes aan de Luts, en bos gezichten die bijna aan een parklandschap doen denken, naar provincie kaart, naar plaatsnamen lijst Nederland.

† † †
 
Gaasterland is niet alleen de naam van deze grote boswachterij,
maar ook van een Friese gemeente van zo'n tien dorpen, waarvan Balk de hoofdplaats is. Balk (in het Fries heet het net zo) is bepaald geen naam die poŽtische gedachten oproept. Toch inspireerde dit plaatsje Herman Gorter tot zijn beroemde gedicht 'Mei'. Gorters grootvader was predikant in Balk, en de dichter heeft hem daar in zijn jeugd dikwijls bezocht. Wie kent niet de beroemde aanhef van zijn lange lyrisch-epische gedicht: 'Een nieuwe lente en een nieuw geluid'.

Dat Gorter Balk een stadje noemt in plaats van een dorp vergeven de inwoners hem graag.
De watergracht waar hij over spreekt, is de Luts, een klein riviertje dat vroeger het water van de hoge Gaasterlandse gronden afvoerde. Later werd de Luts gekanaliseerd, maar tegenwoordig is hij alleen nog geschikt voor boten met een geringe diepgang.

De Luts, de door lindebomen omzoomde gracht van BalkDe naam Balk betekent 'brug', 
en is dus gewoon een aanduiding voor een kleine brug over de Luts. Dit water is tegenwoordig een verstilde, met lindebomen omzoomde gracht. Als haar water zo stijf bevroren is, dat ze de rijders van de Elfstedentocht kan dragen, wordt zij voor even een van de drukste grachten van ons land.

Balk werd in het grijze verleden Wyckelre Balk genoemd;
de oostelijke helft hoorde toen tot Wijckel, de westelijke tot Harich. De huidige Raadhuisstraat heette vroeger de Wijckeler Side, omdat het gelegen was aan de kant van Wijckel. Langs de Luts ontwikkelde Balk zich in de loop der eeuwen tot een typisch rijdorp, waar nu nog mooie 17e- en 18e-eeuwse trap- en halsgevels te bewonderen zijn.
Ook het raadhuis uit 1615 heeft een trapgevel,
een opengewerkt torentje uit 1739 en een hoge bordestrap. Het gebouw diende oorspronkelijk als rechthuis. De rijkdom van het dorp kwam vooral voort uit de boterhandel, die hier in de 18e eeuw tot grote bloei kwam.

Balk heeft in het godsdienstig leven van ons land een merkwaardige rol gespeeld.
Van ca. 1550 tot 1854 was er namelijk een gemeente van de zogenaamde Fijne Mennisten of Mennonieten (doopsgezinden die zich ook Oude, Tere of Bekommerde Friezen noemden). Deze streng rechtzinnige gemeente onderscheidde zich duidelijk van de hoofdstroming van de doopsgezinde richting.

Toen in 1811 de Algemene Doopsgezinde SociŽteit werd opgericht,
als overkoepeling van alle Doopsgezinde Gemeenten, weigerde Balk zich daarbij aan te sluiten. Er kwamen conflicten, o.a. met de overheid over de antimilitaristische opvattingen van de Fijne Menisten. Hun predikanten Symensma en Smit drongen herhaaldelijk bij de Nederlandse regering op vrijstelling van dienstplicht voor hun gemeenteleden aan, maar hun verzoek werd niet ingewilligd.

Uiteindelijk vertrokken de twee predikanten daarom op 9 april 1853
met een deel van hun aanhangers naar Amerika, in de hoop daar meer vrijheid te kunnen vinden. De achtergebleven gelovigen sloten zich uiteindelijk toch bij de SociŽteit aan. Tweevijfde van de gemeente was toen echter al naar Amerika geŽmigreerd. De naam Mennonieten is afgeleid van Menno Simonsz, een Friese dorpspastoor, afkomstig uit Witmarsum, die in de 16e eeuw een belangrijke rol in de doopsgezinde beweging speelde.

Het huidige Balk is het centrum van Gaasterland
en kan daarom 's zomers op een flinke stroom toeristen rekenen. Het dorp heeft zich na de Tweede Wereldoorlog sterk uitgebreid.



Wie een bezoek aan Balk brengt, moet zeker de tijd nemen voor een wandeling
door de prachtige bossen in de omtrek. Het woord 'gaast' betekent 'hoogte'; die hoogten zijn ontstaan in de IJstijd, een periode waarin enorme ijsmassa's zand, keien en leem voor zich uitschoven. Toen het klimaat later weer wat milder werd en het ijs begon te smelten, bleef alles wat er door de gletsjers was meegevoerd, hier achter. Daardoor ontstonden natuurgebieden als de Gelderse Veluwe, en ook het Friese Gaasterland.

Eeuwenlang had het bos vooral een praktische functie;
de omwonenden haalden er hun hout vandaan en wanneer ze landbouw wilden bedrijven werden er grote stukken van het bos gekapt. In onze tijd proberen we de bossen zo goed mogelijk in stand te houden en zorgen we zelf voor een gevarieerde beplanting.

Vroeger bestond het Gaasterlandse bos bijna geheel uit eikenhakhout,
omdat daar in de industrie veel vraag naar was. Tegenwoordig vinden we er beuken, eiken, dennen en sparren. Het is in het uitgestrekte Gaasterlandse nog zo stil, dat het zeker niet uitgesloten is dat op uw wandeling reeŽn tegenkomt. Ook vogelliefhebbers kunnen hier hun hart ophalen. Bij dat alles is er ook aan de toerist gedacht, want er zijn aantrekkelijke wandelroutes uitgezet en men vindt er voorzieningen als picknickplaatsen, parkeerterreinen en ruiterpaden.

Bezienswaardigheden
Raadhuis, Raadhuisstraat 1.
Gebouw uit 1615, met sierlijke trapgevel. 's Zomers te bezichtigen na afspraak.

Diverse 17e- en 18e-eeuwse hals- en trapgevels,
onder meer aan de Raadhuisstraat en de Van Swinderenstraat.

NH. -Kerk,
Van Swinderenstraat Kerkgebouw uit 1728, met fraaie familie banken en een gebrandschilderd raam.
Bron: Dorpen in Nederland

Internet
Balk is de hoofdplaats van de gemeente Gaasterl‚nĖSleat. Veel winkels, uitgaansgelegenheden, dienstverlenende bedrijven, watersportbedrijven en natuurlijk het gemeentehuis tegenover het uit 1615 stammende raadhuis.

* Op de website van
Gaasterland Promotion
vindt u allerlei toeristische informatie over het gebied Gaasterland. Zo is er een agenda te vinden, kunt u kijken wat voor musea, galeries er allemaal te vinden zijn en nog veel meer. Ook de adressen van de drie toeristische informatiepunten kunt u hier vinden.

* Als attractieve toeristische regio
streeft zuidwest Friesland naar maximale toegankelijkheid van haar routes, infrastructuur en accommodaties. Er zijn tal van interessante routes te vinden op deze site Route Zuidwest Friesland. Naast de routes vindt u hier veel aanvullende toeristische informatie. 
 
* Op het gebied van natuur, cultuur en watersport
heeft Zuidwest Friesland u veel moois te bieden. Beleef Friesland is een organisatie die al dit moois van Friesland heeft ondergebracht op ťťn centrale website.

Gaasterland Promotion

p/a De Brink 4  -  8567 JD Oudemirdum  -  tel.nr.: 0514-571777   -  e-mail: info@gaasterlandpromotion.nl
Agentschap Balk
p/a fa. Haantjes  -  Van Swinderenstraat 51-54  -  8561 AS Balk  -  tel.nr.: 0514-602395   
Agentschap Sloten
p/a museum StedhŻs Sleat  -  Heerenwal 48  -  8556 XW Sloten  -  tel.nr.: 0514-531541

* Bron:  o.a. Dorpen in Nederland

Zoeken naar een accommodatiebestemming (6498) in Nederland
Zoeken via Hotels/Wereldwijd naar een accommodatie in 212 landen.
Algemene informatie over Nederland