GOUDA, provincie Zuid-Holland. Middeleeuwse nederzetting in ontginningsgebied aan Gouwe en Hollandse IJssel, stadsrechten in 1272. Sindsdien snel gegroeid als haven-  en marktplaats (kaas) en nijverheidscentrum (eerst bier, later o.a. pijpen en kaarsen). Binnen de singels is de middeleeuwse plattegrond nog goed herkenbaar. De gaafste bebouwing is te zien aan de Haven en de Gouwe en rood de Markt en de St.-Janskerk, naar provincie kaart, naar plaatsnamen lijst Nederland.

     
    
St.-Barbaratoren (Kuiperstraat).
Op de toren van de voormalige kapel zijn opmerkelijke patronen van natuur- en baksteen te zien. Het kleine 16de­eeuw se bouwwerk werd in 1635 vernieuwd.

St.-Janskerk (NH).
De langste kerk van Nederland (het schip is 114,5 m lang) is een laatgotische, deels vijfbeukige kruisbasiliek met een wat ondermaatse toren. Het oorspronkelijke bouwwerk dateert uit de l3de eeuw, maar werd herhaaldelijk door stadsbranden beschadigd: bij de brand van 1552 bleef alleen het koor gespaard. Bij de wederopbouw ontstond de open en lichte ruimte, die later nog verfraaid werd met de beroemde beglazing.
Dertien van de 70 kleurige glazen zijn het werk van de gebroeders Dirk en Wouter Crabeth (1555-1571).
Ze werden aan de kerk geschonken door rijke gelovigen als bijdragen aan de wederopbouw. Andere vensters kreeg Gouda in de protestantse tijd, na 1572, ten geschenke van verscheidene Hollandse steden.

Jeruzalemkapel.
De twaalfzijdige laatgotische kapel achter het koor van de St.-Janskerk heeft een stenen stergewelf uit de tijd rond 1496. De eigenaardige vorm is afgeleid van de Heilige Grafkerk in Jeruzalem.

Stadhuis.
Het vrijstaande gebouw midden op de Markt werd opgetrokken tussen 1448-1459 op de plaats van een 13de-eeuws bouwwerk en ingrijpend verbouwd in 1690-1697. De voorgevel is een 19de-eeuwse reconstructie. De bouwmeester in de 15de eeuw was Jan III Keldermans uit de wijdvertakte bouwmeesters- en beeldhouwerfamilie Keldermans, die vanaf de 14de tot het begin van de 16de eeuw in Nederland werkzaam was. Aan de linkerkant van het gebouw bevindt zich onder de klok een speelwerk: ieder halfuur overhandigt graaf Floris V het stadsrecht (zoals dat gebeurde in 1272). Aan de achterkant van het raadhuis bleef een stenen schavot bewaard (de houten schavotten in andere steden zijn allemaal verdwenen).

Waaghuis (achter het stadhuis).
De Waag op het grote driehoekige Markt­plein is een klein gebouw van Pieter Post uit 1668. Het aardige reliëf boven de ingang beeldt een weeg scčne uit.

Weeshuis (Spieringstraat).
Het weeshuis heeft een sierlijk gebogen topgevel uit 1643 en boven de ingang een aardig wapenreliëf met een meisjes- en een jongensfiguur.

Stedelijk Museum 'Het Catharina Gasthuis' (Oosthaven 9).
Het museum is ondergebracht in het gerestaureerde St.-Catharinagasthuis uit 1665. De kapel ernaast, uit omstreeks 1400, wordt gebruikt voor wisselende tentoonstellingen. De collectie bestaat o.a. uit schouten- en regentenportretten, 19de­eeuw se schilderijen (de belangrijke collectie-Arntzenius), maar eveneens uit werk van Paul Citroen. Onder de stijlkamers een chirurgijnskamer uit 1699.

De Moriaan (Westhaven 29).
Gouda was vanaf het begin van de 17de eeuw het centrum van de pijpenindustrie. De burgers hadden het ambacht geleerd van Engelse soldaten. Het museum is gevestigd in een fraai gerestaureerde vroegere tabakswinkel. Behalve over een rijke verzameling voorwerpen en gereedschappen die te maken hebben met de fabricage van aardewerk pijpen, zijn er ook vele Goudse pijpen te bewonderen. Verder 16de- en 17 de­eeuw se tegels en Gouds aardewerk.



Andere bezienswaardigheden.
De hofjes aan de Nieuwe Haven: de Fundatie van Christina Gijsberts (1625) en de Fundatie Comelis Cincq (1700).

O.-L.-Vrouwetoren (restant van een gesloopte kapel, tweede helft 16de eeuw);

de Vismarkt bestaat uit twee open houten galerijen uit de 17de eeuw.

Tot de mooiste van de vele rijkversierde gevels behoren die van het huis Naaierstraat 6 en van de Latijnse school (Groeneweg 31-33).

Interessante arbeidershuisjes staan o.a. aan de Spieringstraat, het Jaagpad en de Boelekade.

Aan de Kattensingel de stoomblekerij 'De Drie Notebomen' uit 1849.

Omgeving:
Bodegraven (8 km N).
Het stadje aan de Oude Rijn wordt al in 1018 als Bodelo vermeld.
Het is een centrum van kaashandel (iedere dinsdag wordt er een kaasmarkt gehouden).
De laatgotische kerk (NH) brandde tijdens de inval van de Fransen (1672) af, maar werd weer opgebouwd.
Een van de mooiste oude boerderijen, hofstede Paardenburgh, ligt aan de weg naar Zwammerdam.
Aan de zuidzijde van de Oude Rijn ligt de vierkante, van vier bastions voorziene Wierickerschans uit 1673.

Haastrecht (9 km ZO).
Dit aangename plaatsje, lange jaren beheerst door de familie Bisdom van Vliet, ligt bij de uitmonding van de Vlist in de Hollandse IJssel.
In het voorname huis van de familie (Hoogstraat 166) is nu een museum ingericht, met vooraI19de-eeuwse meubelen; daarnaast is er een porseleinverzameling.
De onderbouw van de 15de-eeuwse kerk (NH) is vroeggotisch, de sierlijke houten torenspits werd na een brand in 1964 vernieuwd.
Aan de weg naar Oudewater de ruďnes van het middeleeuwse Slot te Vliet.

Ouderkerk aan de IJssel (8 km ZW).
De hervormde kerk is in aanleg een van de oudste in de provincie Zuid­Holland. De fundamenten van de eenbeukige kerk stammen nog uit de 12de eeuw. In het fronton van het mooie stenen portaal bevindt zich een wapenschild.

Woerden (20 km NO).
Stad aan de Oude Rijn (stadsrecht gekregen van Albrecht van Beieren in 1372), ontstaan op de plaats van een Romeins castellum.
Het fraai gerestaureerde kasteel werd omstreeks 1410 gesticht door Jan van Beieren.
De Petruskerk (NH) is een laatgotisch driebeukig bouwwerk met een flinke toren.
De begane grond van het voormalige stadhuis dateert uit 1501, de bovenverdiepingen ontstonden in 1614 in renaissancestijl. Een bijzonderheid is de stenen schandpaal op de rechterhoek van de voorgevel.
In het noordoosten twee vroeg-19de-eeuwse begraafplaatsen; de rooms-katholieke en de algemene, met een aardig wit poortgebouwtje.
De elegante watertoren dateert uit 1906.

Zoeken naar een accommodatiebestemming (6498) in Nederland
Zoeken via Hotels/Wereldwijd naar een accommodatie in 212 landen.
Algemene informatie over Nederland  ▲