's HERTOGENBOSCH / DEN BOSCH, provincie Noord-Brabant. Nog steeds stijlvolle en gezellige hoofdstad van Noord-Brabant, in de l2de eeuw gesticht door de Brabantse hertogen. Door de gunstige ligging bloeiden handel, nijverheid en cultuur, totdat in de l6de eeuw het verval inzette. Herstel volgde pas na circa 1850. Veel plezierige bebouwing vindt men rond de Markt en de .. . , naar provincie kaart, naar plaatsnamen lijst Nederland.

     
    
Sint Jan.
De laatgotische kruisvormige basiliek, vermoedelijk begonnen rond 1280 als romaanse parochie- of kapittelkerk, is de grootste en verreweg de rijkste gotische kerk van Nederland, ondanks allerlei schendingen door de eeuwen heen (115 m lang en 62 m breed). In het middenschip is de kerk 28 m en onder de vieringkoepel 41 m hoog. Tussen 1330-1530 werd het gebouw vernieuwd, uitgebreid en versierd met vele beelden. Het inwendige wordt beheerst door veelsoortige vensters en steunberen en een daarmee contrasterende eenvoudige toren. In het onderste deel zitten nog overblijfselen van de romaanse kerk. De vele gebeeldhouwde figuren aan de buitenmuren, portalen en pilaren zijn ontleend aan het middeleeuwse volksleven. Het merendeel is overigens recente namaak. Van binnen maakt de kerk een ranke en weidse indruk. Het gewelf van de vijf beuken wordt gedragen door talrijke bundelpijlers; het magnifieke koor wordt omkranst door 7 kapellen.
In de Onze­Lieve-Vrouwekapel
uit 1268 bevindt zich het eind-13de-eeuwse genadebeeld 'Zoete Lieve Vrouwe van Den Bosch'. De prachtig gesneden koorbanken dateren uit 1480, het koperen doopvont is een werk van Aert van Tricht uit 1492. Verder verdienen in de kerk de aandacht een vleugelaltaar in de stijl van de Antwerpse School uit de tijd rond 1500, de 16de-eeuwse preekstoel en het grote orgel uit de 17de eeuw. Het klokkenspel met 50 klokken, dat de kerk er in deze eeuw bij kreeg, is iedere woensdag tussen 11.30-12.30 uur te horen. De kerk kan dagelijks worden bezichtigd.

Huis 'De Moriaan' (Markt 79).
Het rond 1185 gestichte en omstreeks 1385 verbouwde adellijke huis (tegenwoordig VVV-kantoor) was het eerste bakstenen huis in 's-Hertogenbosch.

Kruithuis (Citadellaan).
Het zeshoekige kruitmagazijn met ongeveer 1 m dikke muren en een gevelportaal, bekroond met een wapen, werd gebouwd door Jan van der Weeghen tussen 1618-1621. In het Kruithuis is het Museum voor Hedendaagse Kunst gevestigd. De basiscollectie keramiek stamt uit de jaren vijftig en zestig en wordt sinds 1980 verder uitgebreid. Bijzonder in de verzameling zijn de voorbeelden van 'schilderskeramiek' van o.a. Picasso, Braque en De Vlaminck. Het is lonend de tentoonstellingsagenda van het museum in de gaten te houden.

Provinciehuis (BrabantIaan 1).
Het 103,5 m hoge gebouw aan de stadsrand ontstond tussen 1968-1971 naar een ontwerp yan architect H. Maaskant. In en rond het gebouw nemen kunstwerken een prominente plaats in. Zo zijn er beelden te zien van o.a. Arthur Spronken, Pieter d 'Hont, Karel Appel en wandbeelden van o.a. Abakanowicz, Prassinos en Tourlière.

Stadhuis (Markt).
Aan de zuidzijde van het driehoekige Marktplein verheft zich het oorspronkelijk gotische, in 1670 classicistisch verbouwde raadhuis. De gevelfaçade werd ontworpen door de Haagse bouwmeester Pieter Minne. Onder de geveldriehoek, versierd met het stadswapen, ziet men een ruiterspel met door Jacob Roman gesneden paardjes die ieder half en heel uur in beweging komen. De muurschilderingen in de ingangshal zijn het werk van de fin-de-siècle kunstenaar Antoon Derkinderen uit 1892 en 1897, in de raadzaal hangt een fraaie gobelinserie uit 1679.
Tijdens de classicistische verbouwing liet men de overwelfde gotische raadskelder ongemoeid. Hier is tegenwoordig een restaurant gevestigd.
Voor het raadhuis staat het standbeeld van de beroemde, uit 's-Hertogenbosch afkomstige, schilder Hiëronymus Bosch (rond 1450-1516)

Zwanenbroederhuis (Hinthamerstraat 94).
In 1318 werd de 'Illustere Lieve Vrouwe Broederschap', een van de oudste religieuze verenigingen, gesticht - 'Zwanenbroeders' genoemd, omdat sinds de 14de eeuw bij de jaarlijkse feestmalen van de vereniging zwanen geserveerd werden. Het merk­waardige neogotische gebouw van de broederschap (1846) is van J.H. Laf­fertée, de vier figuren aan de voorgevel zijn het werk van Marius van Beek uit 1962. In het gebouw is een museum gevestigd met een kostbare collectie psalm- en gezangboeken uit de 15de en 16de eeuw.

Noordbrabants Museum (Verwersstraat 41).
Het nieuwe onderdak dat het museum had gevonden in het voormalige gouvernementspaleis (1668-1669) werd in de jaren 1986-1987 met twee nieuwe vleugels uitgebreid. De verzameling omvat alle aspecten van de Brabantse kunst- en cultuurgeschiedenis.
De collectie schilder- en beeldhouwkunst uit de Zuidelijke Nederlanden (1500-1940) is de moeite waard (o.a. werk uit de School van Hiëronymus Bosch en Pieter Breughel de Oude). Het museum bezit ook werk van Vincent van Gogh. Een aparte zaal is gewijd aan Jan Sluijters (1881-1957) en zijn tijdgenoten.



Andere bezienswaardigheden.
Bij de bouw van de St.-Catharinakerk (RK; Kruisbroedershof) in 1917 werd gebruik gemaakt van het oude koor uit 1533, dat een harmonisch geheel vormt met de nieuwbouw.

Het Refugiehuis van de abdij van St.-Geertruid te Leuven (hoek Spinhuiswal/St.-Jorisstraat) werd in het begin van de 16de eeuw gebouwd als toevluchtsoord tijdens belegeringen.

Op het Oranjebastion staat het 6,5 m lange kanon 'De Boze Griet' uit 1511.

Van de oude huizen zijn o.a. de volgende het vermelden waard: Gouvernementshuis (Verwersstraat 41), tussen 1765-1769 door Pieter de Swart opgetrokken (thans Noordbrabants museum), het laatgotische de Dry Hamerkens (Hinthamerstraat 57), en de Gulden Hopsack (Orthenstraat 3) uit de 17de eeuw.

Utopisch project van bolwoningen (1984, Bollenveld 1­50), uitgevoerd door D. Kreykamp.

Omgeving
Berlicum (8 km 0).
Van de hervormde kerk bleef na de Tweede Wereldoorlog niet veel behouden; vooral het 15de-eeuwse schip moest het ontgelden. Het koor werd echter gerestaureerd en vergroot, de 13de-eeuwse toren vernieuwd.
Het aardige raadhuis dateert grotendeels uit de 17de eeuw.
Huize de Wamberg, noordwestelijk van het dorp, dateert gedeeltelijk uit de 16de eeuw, de aanbouw ontstond in 1769; vooral het poortgebouw biedt een indrukwekkende aanblik.
Het deftige landhuis Veebeek heeft een ingang geflankeerd door twee stenen leeuwen.
In de omgeving voorts nog een aantal gave oude boerderijen, waaronder hoeve Eikenlust (Loofaart 1) en daar vlakbij de boerderij Loofaart.

Bokhoven (8 km NW).
Het dorp was tot eind 18de eeuw een vrije heerlijkheid, waar de katholieken ongehinderd hun geloof konden belijden.
De St.­Antonius Abtkerk (RK) heeft een vroeg-15de-eeuwse toren en een schip, gebouwd na de brand van 1498; de grafsteen (in de kerk) van Engelbert van Immerzeel, de eerste graaf van Bokhoven, en zijn vrouw Helena de Montmorency is een belangrijk werk van de Vlaamse beeldhouwer Artus Quellinus de Oudere uit 1561.

Vught (4 km Z).
Forenzendorp met mooie kern. De machtige, naar boven smaller wordende St.-Lambertustoren uit de 16de eeuw, restant van een vroegere kerk, werd uit baksteen- en tufsteenlagen gebouwd.
Het witte neogotische raadhuis werd gebouwd in 1890 als villa Leeuwenstein en in 1937 door H.W. Valk verbouwd tot raad­huis.
Het kasteel Maurick bij Vught werd waarschijnlijk tussen 1504-1509 gebouwd door Jan Heyns, een van de bouwmeesters van de St.-Janskerk in 's-Hertogenbosch.
Bij de inval van de troepen van Maarten van Rossem (1542) in Brabant werd het dorp verwoest, maar het kasteel (toen bezit van Aert Heym) bleef gespaard.
De hervonden grafsteen van Heym siert nu de voorgevel van een bijgebouw.

Zoeken naar een accommodatiebestemming (6498) in Nederland
Zoeken via Hotels/Wereldwijd naar een accommodatie in 212 landen.
Algemene informatie over Nederland    ▲