LINZ a.d. DONAU - 4020 - Oberösterreich, met Martinskirche, Oude Dom / Jesuitenkirche, Voormalige Deutschordenskirche, naar kaart Oostenrijk, naar stedenlijst Oostenrijk.
 
    
De moderne stad heeft een oude kern die qua omvang en gaafheid uniek is.
Ook de stad Linz dankt haar ontstaan aan de gunstige ligging: uit het Alpengebied werden goederen, zout over de Traun naar de Donau getransporteerd, om vervolgens via de rivier naar het oosten, of over land naar Bohemen te worden vervoerd. Uit opgravingen blijkt dat hier al in de oudere steentijd nederzettingen waren. De Romeinse plaats Lentia werd later een belangrijke voorpost van de Beieren.

De Martinskirche stamt gedeeltelijk uit de tijd van de Agilolfingen,
het oudste Beierse hertogsgeslacht. De stad wordt in 799 voor het eerst vermeld als 'Linze'. Ook werden toen de Martinskirche en een 'castrum' genoemd. De ontwikkeling van de plaats werd geremd door de Beierse nederlaag bij Pressburg in 907, waarbij in de strijd tegen de Avaren een groot deel van de Beierse adel de dood vond. Tot een periode van grote bloei kwam de stad nadat Leopold VI haar omstreeks 1210 had gekocht van een hoge ambtenaar uit Passau. Sedertdien behoort Linz tot het Oostenrijkse gebied. Al spoedig kreeg Linz alle stadsrechten. Met de aanleg van de gigantische Hauptplatz bracht de burgerij tot uitdrukking hoe trots zij daarop was. Het plein geldt als een van de fraaiste producten van Duitse stedenbouwkunde. Sedert de 16de eeuw was Linz de onbetwiste hoofdstad van het hertogdom 'ob der Enns', hoewel uiteraard Wenen regeringszetel was en bleef.
De stad werd herhaaldelijk getroffen door oorlogshandelingen:
in 1626 werd zij door opstandige boeren belegerd, in 1742, onder Maria Theresia, veroverde generaal Khevenhüller de stad terug op de Beieren, tijdens de oorlogen tegen de Fransen werd de stad meermalen bezet en zij werd in 1809, bij de Slag van Ebelsberg, nagenoeg verwoest. Ook stadsbranden richtten veel schade aan. Alle tegenslagen ten spijt, groeide Linz uit tot een grote stad met aanzienlijke economische betekenis, een stad, waarin ook cultuur en wetenschap aan hun trekken komen. Johannes Kepler voltooide hier zijn belangrijkste werk, Harmonices mundi.

Linz. Jesuitenkirche. 1 Hoofdportaal ; 2 Torens; 3 Orgel; 4 Kansel; 5 Koorgestoelte; 6 Hoogaltaar; 7 Sacristie

Stadsbeeld
De 'Landstrasse' ligt op de plaats van de oeroude handelsroute
vanuit de Alpen naar het noorden. In 1260 werd in deze straat, vlak bij de Donau, de imponerende Hauptplatz, 219 x 60 m, aangelegd, thans het hart van de stad. In 1940, toen de 280 m lange Nibelungenbrücke werd herbouwd, kreeg het plein een ander aanzien, doordat de twee gebouwen die de brug flankeerden, werden afgebroken en vervangen door bouwwerken die het plein naar de brug toe versmallen. Het oudste stadsdeel ligt tegen de helling van de oostelijke uitloper van de Freinberg, waarop zich het kasteel en de Martinskirche bevinden. Tussen 1830 en 1832 werd als stads versterking een keten machtige torens aangelegd, waarvan bijna een dozijn is behouden. Het huidige Linz is een moderne metropool.

Linz. Deutschordenskirche. 1 Façade: toren, wapen van het geslacht Harrach; 2 Dood van St.-Jozef; 3 Hoogaltaar: kruisiging; 4 Johannes Nepomuk; 5 Reliëf aan het plafond: God de Vader, omgeven door putti
Oude Dom / Jesuitenkirche, Domgasse
Pas in 1785, tijdens de door Jozef II ingevoerde kerkhervorming, kreeg het 'Land ob der Enns' een eigen bisschop. Als dom werd de jezuïetenkerk aangewezen, die men voor die gelegenheid verfraaide met de inventaris van opgeheven kloosters. De kerk is tussen 1669 en 1678 gebouwd, volgens de voor de orde geldende regel: aan weerszijden van het schip drie kapellen met galerijen.
De twee torens, met hun karakteristieke bekroning,
in 1805 aangebracht in de plaats van de uivormige torenhelmen, zijn bepalend voor het silhouet van de stad. In de totaalindruk overheerst de weelderige inrichting in de stijl van de Oostenrijks-Italiaanse barok: stucwerk, altaren, kansel. Het koorgestoelte is afkomstig uit Garsten. Het is schitterend gebeeldhouwd met groteske figuurtjes, mensen, dwergen, dieren. Het orgel stamt uit EngelszeIl en is een werk van de beroemde orgelbouwer Krismann. Van 1856 tot 1868 was Bruckner de organist van de dom.

Voormalige Deutschordenskirche, Harrach-Strasse
Uit kunsthistorisch oogpunt het belangrijkste kerkelijke bouwwerk. Fraaie façade, met een prachtig middendeel bestaande uit portaal, raam en schild met het wapen van het geslacht Harrach, struisveren. Een geheel eigen karakter bezit de gedrongen toren, met zijn ingesnoerde, paddenstoelachtige helm. Figuren van zandsteen verbeelden de deugden van de ridders van de Duitse Orde. Ook de inrichting van de ellipsvormige kruiskoepelkerk is door Hildebrandt ontworpen. Het midden van het plafond is niet beschilderd, maar voorzien van een zeer mooi reliëf: God de Vader, omgeven door putti.
 
Martinskirche, Römerstrasse
Blijkens onderzoekingen is dit het oudste godshuis van Oostenrijk, afgezien van opgravingen. Latere overbouwingen zijn bij de restauratie in 1947-1948 verwijderd. De oorspronkelijk romaanse kerk, met koor, staat op de fundamenten van een Romeins bouwwerk, dat eind 8ste eeuw door het dichtmetselen van de bogen van een arcade werd veranderd in een Karolingisch kerkje. De tegelvloer, het balken plafond en de ramen in het koor zijn modern. Aan de triomfboog een fresco, een gotische madonna in stralenkrans, Volco-Santo, aan de noordwand. Geschilderde kopie van het crucifix in Lucca.
 
Voormalige Minorietenkerk / Landhauskirche, Klosterstrasse
Midden 18de eeuw werd een voorgaande, gotische kerk verbouwd. De façade heeft een ongewone indeling: twee vensterverdiepingen en een soort tussenverdieping met lunetten. In het interieur zijn gewelf en muren gedecoreerd met zeer kunstig rococostucwerk. Het hoogaltaar vult het gehele koor; in halfronde nissen zijn zijaltaren geplaatst.

Pöstlingberg-Kirche zu den Sieben Schmerzen Mariens,
boven de linkeroever van de Donau
Van verre zichtbare bedevaartkerk met twee torens, die als het stadssymbool geldt. Aanleiding tot de bedevaart werd de wonderbare genezing van prins Gundomer von Starhemberg die te danken zou zijn geweest aan de hier voortaan vereerde houten pietà. De kerk werd tussen 1738 en 1747 gebouwd.Indrukwekkend hoogaltaar; in het midden daarvan het door wolken omgeven miraculeuze beeld.

StadtParochiekerk Mariö Himmelfahrt, Pfarrplatz
15de-18de eeuw, westtoren met lantaarn en galerij, in het koor een gotische wapensteen voor keizer Frederik III, wiens hart hier rust. Belangrijk is de Johann-Nepomukkapel, een werk van de stads bouwmeester. Harmonische, rijk gedecoreerde, barokke ruimte met fresco's. Aan de buitenzijde van het koor een aan Nepomuk gewijde kapel, een ondiepe nis, oorspronkelijk bestemd voor de Deutschordenskirche. Het beeld stelt Nepomuk voor.

Overige bezienswaardige kerken
Barmherzige Brüder, Herrenstrasse
Een kleine centraal aangelegde kerk met vier halfronde 'kapelnissen', gebouwd tussen 1713 en 1716. De schildering op het hoogaltaar is van Schmidt.
 
Elisabethinenkirche, Bethlehemstr
Gebouwd tussen 1762 en 1768 door P. U. Trientl, op de wens van zijn opdrachtgevers naar het voorbeeld van de Karlskirche in Wenen. In het interieur o.m. een fresco.
 
Kalvarienbergkirche
Aan de noordhelling van de Freinberg: achthoekig gebouw met dakruiter.
 
Kapuzinerkirche, Kapuzinerstr
Gebouwd tussen 1606 en 1612, voor de kapucijnenorde, toen deze door aartshertog Matthias naar Linz was gehaald ter ondersteuning van de Contrareformatie. Enkele interessante kunstwerken in het interieur.
 
Het Landhaus, tussen Promenade en Klosterstr.,
is vanaf 1564 gebouwd op de plaats van het tijdens de Reformatie deels verwoeste kloostercomplex der minorieten. Vergaderplaats voor de stenden van Oberösterreich.  Bij de stads brand van 1800 leed het zware schade.
Bewaard bleven:
1. de noordelijke ingang met statig renaissanceportaal, met daarboven een fries van putti die wapens vasthouden, het geheel bekroond door een vensterpartij;
2. een uitermate sfeervolle, met arcaden omzoomde binnenhof;
3. toren, met galerij en lantaarn bekroning, verwant aan die van de StadtParochiekerk, maar wat speelser van vorm.
Op de binnenhof staat de Planetenbrunnen, een achtkantig marmeren bekken met bronzen figuren die de planeten voorstellen.
 
Kasteel, op de Römerberg
Frederik III, die van 1485 tot zijn dood in 1493 in Linz verblijf hield, bouwde er een omvangrijke burcht. Aartshertog Matthias en Rudolf II lieten dit middeleeuwse complex voor het grootste deel afbreken, om het te vervangen door een geweldig bouwwerk zonder opvallende decoratie. Door de brand van 1800 en door voortdurend oneigenlijk gebruik, als kazerne, gevangenis, enz., raakte het gebouw in verval.
Na de restauratie heeft het kasteel,
door de inrichting van een Schlossmuseum, ten slotte een waardige bestemming gekregen. Aan de westkant staat de Friedrichstor, een poort uit 1481. Op de machicoulis een rijkversierde steen met wapen, monogram en devies van Frederik III.

Raadhuis, Hauptplatz
Van het oorspronkelijke gebouw resteert de achthoekige hoektoren met astronomisch uurwerk. Barokke verbouwing; imposante façade.
 
Bischofshof, Herrenstrasse
 Begin 18de eeuw gebouwd voor het klooster Kremsmünster. Door keizer Jozef II werd het in 1785 aangewezen als residentie van de bisschop van Linz. Opvallend is de fraaie vormgeving van de gevels, waarin Prandtauer de zgn. kolossale orde heeft toegepast. In het trappenhuis een mooi hekwerk.
 
Andere bezienswaardigheden
Drievuldigheidszuil op de Hauptplatz
Zoals al eerder vermeld, kan Linz bogen op een aanzienlijk aantal oude gebouwen. Tussen Schlossberg-Promenade-Graben-Donau stamt een groot deel van de huizen uit de middeleeuwen. In de buurt van de Promenade, Herrenstrasse en Landstrasse ligt een aantal voorname herenhuizen uit de 17de en de 18de eeuw. Karakteristiek voor het stadsbeeld van Linz zijn de hoekerkers, dikwijls over meer dan één verdieping en rustend op schelpvormige schalen.
Enkele voorbeelden:
Hauptplatz 4: twee ronde erkers en een binnenplaats met arcaden;
Hauptplatz 10: gotische draak met wapen;
Hauptplatz 18: vroeg-barokke façade, smalle, langgerekte binnenplaats met arcaden;
Hauptplatz 21: barokke gevelsculptuur: 'wildemans' houden een schild op waarop een soort olifant staat;
Hauptplatz 34: vroeger de herberg Stadt Frankfurt, die o.m. regelmatig de verblijfplaats van Beethoven was;
Hofberg 10: oude apotheek, façade 17de-18de eeuw;
Altstadt 10: volgens de overlevering zou hier op 19 aug. 1493 Frederik 111 gestorven zijn. Het huidige bouwwerk, met ronde erkers, stamt uit eind 16de, begin 17de eeuw.

Mowrt-Haus: Landstrasse 12: Palais Weissel/\IIoljJ: portaal mct atlanten in de stijl van de Weense barok; Landstrasse 16: Schlägler Stiflshof: van glas voorziene arcaden; Landstrasse 22:

Musea.
Oberösterreichisches Landesmuseum,
in het kasteel: cultuurhistorische verzamelingen, archeologie, kunstnijverheid, folklore en krijgshistorie, en o.a. een spoorwegmuseum. Het is een van de grootste provinciale musea van Oostenrijk.
 
Landesmuseum,
Museumstrasse 14: permanente tentoonstelling Der Bodel/ von Linz; bibliotheek.

Nordico = Stadtmuseum, Bethlehemstr. 7:
de naam herinnert aan het 'Nordische Stift', een klooster waarin jongeren uit noordelijke streken een gedegen katholieke opvoeding kregen. Bouw: eind 17de eeuw. Collectie: stadsgeschiedenis van de oorsprong tot heden, zeer goed gepresenteerd. Barokke bibliotheek van de kapucijnen.
 
Neue Galerie, Hauptplatz 8:
vooral moderne kunst.

Landestheater,
Promenade: classicistisch gebouw, waarvan het interieur in de 20ste eeuw is veranderd. Ernaast ligt Kammerspiele, een gebouw uit 1955-1956.
 
Omgeving
Pulgarn, Oberösterreich, 10 km naar het oosten, aan de linkerkant van de Donau:
Schlosskapelle Selige Jungfrau.
Het in 1303 als hospitaal gestichte klooster is gewijd aan de Heilige Geest. Vanaf 1600 zaten er jezuïeten, vanaf 1837 behoorde het tot het klooster Sankt Florian. Nieuw gebouwde kerk uit ca. 1512, eenschepig, mooie ruimtewerking. Sacramentshuisje, galerij met uitspringende orgeltribune en een altaar dat is samengesteld uit houtsnijwerk van allerlei herkomst en uiteenlopende kwaliteit.

Traun, Oberösterreich, ca. 12 km naar het zuidwesten, aan de linkeroever van de Traun.
Kasteel: dit is, met een korte onderbreking, in het bezit van de graven Abensberg-Traun. Huidig bouwwerk stamt uit de tweede helft l6de eeuw; vier hoektorentjes; façade uit ca. 1725. Heimatmuseum: voornamelijk documentatie over de visserij op de Traun.

Pucking: Oberösterreich, Filialkirche Sl.-Leonhard: ca. 22 km ten zuidwesten van Linz.
De bedevaartkerk is te bereiken via een tunnel onder de autosnelweg. In 1946-1947 maakte de ontdekking van muurschilderingen het kerkje tot een bezienswaardigheid van de eerste orde. Volgens deskundigen is St.-Leonhard het eerste, compleet teruggevonden voorbeeld van gotische kerkfresco's in Oostenrijk ten noorden van de Alpen.
Het beschilderde oppervlak bedraagt ca. 300 m2:
figuratieve voorstellingen, Christus en de apostelen, madonna in stralenkrans, bisschoppen, St.-Michaël, ca. 200 verschillende ornamenten, de zon, de maan en ca. 3000 sterren. Geschilderde koppen van duivels dragen het gewelf. Barok hoogaltaar, mooi gotisch beeld van de heilige Leonhard.   ▲

 ** Uw accommodatie in geheel Oostenrijk kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Oostenrijk     
 ** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 110 landen. 
 ** Algemene info over Oostenrijk   ▲