MANTOVA / MANTUA. naar overzicht regio Lombardije

Het van oorsprong Etruskische Mantua was in de tijd van keizer Augustus een veteranen kolonie. Nadat het Romeinse Rijk ineen was gestort, werd de stad achtereenvolgens bezet door de Goten, de Byzantijnen, de Longobarden en ten slotte door de Franken. Rond het jaar 1000 was de familie Attoni di Canossa, wier laatste en beroemdste telg de markgravin Mathilde was, 1046-1115, heer en meester over de stad. In de 12de en 13de eeuw maakte Mantua als vrije stad deel uit van de twee Lombardische stedenbonden. Nadat in de tijd van de strijd tussen de Welfen en de Ghibellijnen de familie Bonacolsi vanaf 1273 gedurende 55 jaar de heerschappij over de stad had gehad, trok Luigi Gonzaga in 1328 de macht aan zich. In 1433 verhief keizer Sigismond de Gonzaga's tot marktgraven. Karel V verleende dit geslacht in 1530 de hertogelijke waardigheid. In 1707 kwam er een eind aan de heerschappij van Gonzaga over Mantua. De stad werd ingelijfd bij het machtsgebied van de Habsburgers. Tussen 1796 en 1814 deelde Mantua door het ingrijpen van Napoleon in het lot van vele andere Italiaanse steden en staten. In 1814 raakte de stad nogmaals onder Oostenrijks gezag tot zij ten slotte in 1866 opging in het verenigde Italië. Mantua is de geboortestad van de beroemde Romeinse dichter Vergilius, 70-19 v.C..
S. Andrea
Deze renaissancekerk, die volgens een ontwerp van Leone Battista Alberti na 1470 werd gebouwd, heeft een majestueuze façade die is geïnspireerd op een Romeinse triomfboog, af- gesloten door een krachtig fronton dat weer wordt bekroond door een enorme centrale nis. De architect heeft pilasters van twee formaten gebruikt. De grote zijn verbonden met de ononderbroken architraaf en vormen dat wat bekend staat als de 'kolossale orde' omdat ze door de drie verdiepingen heen lopen. Hoogte en breedte van de façade zijn gelijk. In het interieur valt onmiddellijk op dat de traditionele zijbeuken plaats hebben gemaakt voor afwisselend kleine en grote kapellen in een a-b-a-ritine. Ze zijn afwisselend door hoge, wijde en door lage, nauwe openingen met het schip verbonden. De vensterzone ontbreekt. Ook hier pilasters van de kolossale orde, die met de bogen van de kapellen het enorme tongewelf ondersteunen. Het schip is even breed als de façade. Alberti geeft hier een geheel nieuwe inhoud aan de Romeinse traditie van de zware gewelfde ruimten in badhuizen en basilieken. Transept, koepel en koor dateren van recentere datum. De campanile stamt uit 1413.
Kunstwerken
In de eerste kapel links het graf van Andrea Mantegna , 1506. In de kapel daarnaast een paneel van Lorenzo Costa il Vecchio uit 1525, voorstellende de Tronende Madonna met heiligen. In de crypte wordt een reliek van het H. Bloed van Christus bewaard. In de linkerkapel van de noordelijke transeptarm het maniëristische Strozzi-mausoleum, 1598.
Dom S. Pietro
Van enkele oudere kerken op deze plaats zijn de Romaanse campanile, de buitenmuur van de zuidelijke kapellenreeks (gotisch) en de Cappella dell' Incoronata, 1480, bewaard gebleven. De nieuwe kerk die vanaf 1545 naar een ontwerp van Giulio Romano gebouwd werd, is een overtuigend voorbeeld van maniëristische architectuur. Achter de zware barokfaçade, 1756, verbergt zich een zeer gedifferentieerde, op vroegchristelijke basilieken in Rome georiënteerde ruimte. Het sterk verhoogde middenschip wordt geflankeerd door twee schepen aan elke kant die van elkaar gescheiden zijn door rijen Korintische
zuilen met een doorlopende architraaf. De buitenste zijschepen worden afgesloten door twee rijen kapellen met ritmisch wisselende gewelven. Hierdoor wordt de indruk gewekt als zouden er nog meer zijschepen zijn.
Kunstwerken
In het zeer rijke interieur verdienen bijzondere aandacht een marmeren sarcofaag uit de 5de eeuw, een 14de-eeuwsfresco met voorstelling van de Kruisiging (derde kapel links) alsmede de apsis
beschildering van Domenico Feti, ook Fetti genoemd.
Rotonda di S. Lorenzo, Piazza delle Erbe
Deze centraalbouw werd aan het einde van de 11 de eeuw in opdracht van markgravin Mathilde van Canossa gebouwd. Het cirkelvormige interieur bevat tien ronde pijlers. Daaromheen bevindt zich de omgang met de daarboven gelegen galerij.
Palazzo Ducale, 13de-18de eeuw
De zogenaamde Corte Vecchia bestaat het Palazzo del Capitano en de Domus Magna, die beide aan het eind van 13de eeuw door de Bonacolsi gebouwd zijn. Sinds 1328 familieresidentie van de Gonzaga's. Uitgaande van deze twee paleizen ontstond in de loop der eeuw een der grootste en destijds rijkste vorstelijke residenties van Europa.
Het Castello di S. Giorgio werd in 14de/15de eeuw gebouwd. De hofkerk de Basilica S. Bárbara, stamt uit 1562-1565. De Cortile della Cavallerizza en de Giardino Pensile uit het einde van 16de eeuw. Binnen bevindt zich een  de grootste historische musea op het gebied van de interieurkunst; appartementen uit verschillen perioden met voor een deel eminente inrichtingen, frescocycli (met name Mantegna's Camera degli Sponsi (elfde afb. van boven e.v.) en de fresco's van Pisanello, curiositeiten zoals de paardentrappen en de woning van de hofnarren, enz.
Palazzo del Te
Architectuur, beeldhouwwerken en schilderingen werden tussen 1525 en 1535 in opdracht van Federico II Gonzaga door Giulio Romano met medewerking van Primaticcio, Fermo da Caravaggio en anderen ontworpen en uitgevoerd. Het complex bestaat uit vier vleugels die gegroepeerd zijn rond een vierkante hof. De gevels aan de buitenzijde en langs de hof zijn streng gehouden. Die aan de tuinzijde echter heeft een feestelijke vormgeving. Karakteristiek voor de stijl van Giulio Romano is zijn interpretatie van de klassieke architectuurmotieven van de renaissance in de zin van het maniërisme. Het zogenaamde Palladio-motief van de tuinloggia strekt zich uit over het gehele oostelijke front. De tuin wordt afgesloten door een grote exedra (nis met zitplaatsen). De vertrekken in het paleis zijn getooid met mythologische scènes. Men kan de rondgang het best beginnen bij de noordelijke loggia (de huidige ingang) waarna men in oostelijke richting achtereenvolgens de Paardenzaal, Zaal van de Psyche, Kamer der Winden, Adelaarskamer, Loggia van David, Stuczaal, Zaal van Caesar, Gigantenzaal en tot slot drie kleinere ruimten en de zuidelijke loggia passeert.
Het Palazzo della Ragione, 1250
Bevindt zich aan de zuidzijde van de Piazza delle Erbe. De ervoor gelegen porticus stamt uit de 15de eeuw. Het vormt samen met de klokkentoren (W.) uit 1473 en het Palazzo del Podestà (N.O.) uit 1227 het centrum van het sociale leven in Mantua. In een naar de Piazza Broletto gerichte nis bevindt zich een zittend beeld, 13de eeuw, van de in Mantua geboren Vergilius. Aan de zuidoostzijde van het palazzo loopt de Via Ardigo, die overspannen wordt door de Arengario, 1300, een rijk geprofileerde hoog met loggia's en drielichtvensters.
Teatro Scientifico, Piazza Dante
Het theater heeft een glansrijke traditie. In 1501 werden hier op de binnenhof blijspelen van Plautus opgevoerd en in 1507 de beroemde 'Orfeo' van Monteverdi. Het huidige theater werd tussen 1767 en 1769 in opdracht van de 'Accademia dei Timidi' door de architect Antonio Galli Bibiena gebouwd. Het is een schitterend barok bouwwerk.
Het Teatro Sociale, aan de Piazza Marconi
Is een classicistisch gebouw uit 1822, met een rijke, voorname inrichting.
Andere bezienswaardigheden
Aan het Largo XXIV Maggio vindt men de S. Sebastiano, een fraaie, in 1460 door L.B. Alberti gebouwde kerk. Het is het eerste renaissancebouwwerk dat als grondvorm een Grieks kruis heeft: een zuivere centraalbouw met façade naar antieke voorbeelden.
Schuin daartegenover bevindt zich de Casa di Andrea Mantegna, 1476, een streng kubusvormig bouwwerk met een originele ronde binnenhof. Het ontwerp stamt waarschijnlijk van Mantegna zelf.
Het Palazzo di Giustizia, Via Poma, werd in 1620 voor Gonzaga gebouwd. Het palazzo heeft een monumentale façade met kariatiden op de belangrijkste verdieping.
In dezelfde straat vindt men de Casa di Giulio Romano, 1544, het woonhuis van de kunstenaar, die zelf het ontwerp leverde. Het is een voortreffelijk voorbeeld van maniëristische architectuur.
De kerk S. Barnaba stamt in haar huidige vorm uit de 18de eeuw. De façade is ontworpen door A. Bibiena.
Het Palazzo Sordi, Via Pómponazzo, met barokke pronkfaçade, binnenhof en trappenhuis, is in 1680 gebouwd. Rijk ingerichte vertrekken.
In het voormalige getto bevinden zich het Palazzo dei Rabbini, Via Bertani 54, en de Synagoge, Via Govi l. Deze interessante bouwwerken stammen beide uit de 18de eeuw.
Het Palazzo Canossa, Piazza Canossa, is een groots barok complex met een interessant trappenhuis.
Omgeving
S. Benedetto Po
De Abbazia di Polirone, een van de belangrijkste benedictijnenabdijen van Noord-Italië, werd in 1007 op een door graaf Tebaldo di Canossa geschonken landgoed gesticht. De oorspronkelijke kerk, 1020-1040, werd in 1445, in opdracht van de Gonzaga's, de belangrijkste begunstigers van het klooster, vervangen. Het kloostercomplex stamt eveneens uit deze tijd. Het exterieur is tussen 1544 en 1547 door Giulio Romano bekleed. Het interieur, waarin de gotische structuren nog herkenbaar zijn, is rijk gedecoreerd. Giulio Romano gaf bovendien vorm aan de hoofdfaçade, met een porticus en daarboven een grote loggia. A. Begarelli maakte voor de nissen 32 terracottabeelden van patriarchen, kerkvaders en heiligen. De tien schilderingen met scènes uit het Oude en Nieuwe Testament stammen uit de School van G. Romano. Links van het presbyterium bevindt zich de 11de-eeuwse Cappella dell' Immaculata, waarin oorspronkelijk markgravin Mathilda van Canossa, die het klooster rijke schenkingen had gedaan, begraven lag. Rechts van het presbyterium, in de voorhal van de sacristie staat haar, thans lege, sarcofaag. Deze sacristie is ontworpen door G. Romano, die ook de decoraties aanbracht. Het vloermozaïek voor het presbyterium, met in het midden de 4 kardinale deugden (Voorzichtigheid, Gerechtigheid, Kracht en Matigheid), stamt uit 1151. Het klooster had maar liefst drie kloostergangen.
De Chiostro di S. Benedetto stamt uit 1246 en werd in de 15de eeuw verbouwd. De Chiostro di S. Simeone dateert uit 1458. De Chiostro Reale e degli Abati, met een monumentale trap, werd aan het eind van de 15de eeuw gebouwd en aan het eind van de 17de eeuw gewijzigd.
S. Maria delle Grazie, 9 km in de richting Cremona
De kerk werd tussen 1399 en 1406 als votiefkerk (als dank voor de bevrijding van Mantua van de pest) in opdracht van Francesco I Gonzaga gebouwd.
De Gonzaga’s uit Mantua       ▲ 
Al vanaf de vroege 14e eeuw heersten de Gonzaga's over Mantua. Het gebied was niet bepaald een van de rijkste gebieden. De mensen hadden er een bestaan, waren erg op zichzelf en bemoeiden zich niet met hun buren. Dit veranderde toen de bloeitijd van de Renaissance begon. Ook in het paleis van Mantua werd overlegd hoe het openbare aanzien van de familie Gonzaga, absoluut van oude adel, maar economisch niet erg succesvol, passend verhoogd kon worden. Al snel werd duidelijk dat een eigen pr-strategie noodzakelijk was. Het hof liet het oog ten slotte vallen op een cultureelpolitiek model dat Lorenzo il Magnifico voor Florence ontwikkeld had. In de Toscaanse metropool werd geprobeerd gezanten van buitenlandse hoven en invloedrijke zakenmensen door artistieke en architectonische prestaties van het belang van de stad te overtuigen. De Gonzaga's verzekerden zich daarom rond 1470 van de diensten van de algemeen erkende en innovatieve schilder Andrea Mantegna, 1431- 1506. In de kunstgeschiedenis is dit het eerste geval van een kunstenaar die door een vorst -heel vorstelijk- betaald werd en als tegenprestatie zijn hele productie aan het hof wijdde.
Afscheid van de middeleeuwen        ▲
De renaissance van de Italiaanse kookkunst is nauw met twee namen verbonden: Maestro Martino uit Como en Bartolomeo Sacchi, bijgenaamd Platina, uit Piadena bij Cremona.
Maestro Martino was in het begin van de 15e eeuw de lijfkok van de bisschop van Aquileia. Hij schreef een boek niet de titel Liber de arte coquinaria (Over de kookkunst).
Bartolomeo Sacchi, bijgenaamd Platina, geboren in 1421, begon zijn loopbaan aan het hof van Gonzaga. Later bracht hij enige jaren in Florence door, voor hij naar Rome ging, waar hij onder Pius II als secretaris en schrijver aan het pauselijke hof ging werken. Toen Sixtus IV aantrad als paus, werd Bartolomeo Sacchi tot eerste beheerder van de Vaticaanse bibliotheek bevorderd. Platina heeft niet alleen een samenvatting over het leven van de pausen geschreven, maar interesseerde zich ook voor geschriften die veel meer over aardse dan over geestelijke zaken handelden. Zo stuitte hij ook op het kookboek van Maestro Martino. Platina vertaalde het werk, redigeerde het en voegde een paar hoofdstukken toe, die onder de naam De honesta voluptate et valetudine (Over eerlijk genot en gezondheid) opgenomen zijn. Het boek verscheen in 1474 in Rome en werd zoiets als de eerste bestseller in de kookliteratuur. Omdat Latijn toen een internationale taal was, werd de keukenklassieker ook buiten Italië bekend. Binnen honderd jaar waren er dertig edities verschenen. Vrije vertalingen in andere talen, zoals Italiaans, Duits, Frans en Engels, volgden.
Het langdurige succes van dit boek valt te verklaren door het feit dat het de eerste poging was de culinaire en gastronomische kennis uit de tweede helft van de 15e eeuw systematisch en omvattend op schrift te stellen. Het gaat hierbij niet om een aaneenrijging van keukentechnische aanwijzingen, maar om alle aspecten van de kookkunst. Er wordt over diëtiek en levensmiddelenhygiëne gesproken, er staan handige tips in met betrekking tot de aanschaf van bepaalde producten en hun voedingswaarde, en er wordt over de ethische kant van eten en tafelen gediscussieerd. Om kort te gaan, in dit boek, dat zich richtte op de hogere en middenklasse (op een burgerlijke elite die moreel en intellectueel in de positie was zich met een dergelijke verhandeling bezig te houden), werd een nieuwe smaak geëist. Vanaf nu moest er in de 'bijkomstige kost' naar een bevrediging van "het genot dat voortvloeit uit eerlijkheid" worden gestreefd, want deze bevrediging leidt tot geluk " zoals een medicijn de zieke zijn gezondheid teruggeeft".
De verworvenheden van Maestro Martino en Platina betekenen het einde van de middeleeuwse keuken. Beiden luidden een heel nieuw tijdperk in. De smaak van de Middeleeuwen was erop gericht om door het gebruik van alles wat duur en zeldzaam was, de welstand van de gastheer duidelijk te maken. Dure specerijen werden in zulke grote hoeveelheden aan gerechten toegevoegd, dat de gasten zelden bij de eerste blik of hap konden vaststellen wat ze eigenlijk aten. Dat was misschien ook maar beter, want uit prestigieuze overwegingen kwamen taaie adelaars of stokoude beren op tafel, die men, om ze nog een beetje eetbaar te maken, urenlang voor moest koken, waarna ze werden gebraden en ten slotte bijna verdronken in een dikke saus. De 'moderne' keuken, zoals Maestro Martino en Platina die propageerden, gebruikte daarentegen verse en gemakkelijk verkrijgbare ingrediënten, waarvan de eigen smaak door een korte kooktijd zo veel mogelijk behouden bleef en die niet door een overvloedig gebruik van specerijen te niet werd gedaan. Dit zijn allemaal basisregels waarop de Italiaanse keuken ook tegenwoordig n gebaseerd is.
Ufficio informazioni Apt
Piazza Mantegna 6, - 46100 Mantova  -  Tel.: +39.0376 - Fax: +39.0376.363.292  -  E-mail: aptmantova@iol.it
Provincia di Mantova
Via P. Amedeo, 30 - 46100 Mantova   -   E-mail: turismo@provincia.mantova.it  
Informatie
* Mantova, Pianta della città e visita guidata  is een goede plattegrond met helaas veel gegevens in het Italiaans.
* Mediasoft.it/   en     Greatbuildings.Andrea

** Uw accommodatie in geheel Italië kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Italie. Geen reserveringskosten, laagste prijsgarantie, maximale keuze, onpartijdige hotelbeoordelingen, website en klantenservice in het Nederlands en nog 40 andere talen.
** Via Hotels.Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 100 landen.
** Hoe maak ik een printversie van de pagina"?
** Door tekengrootte  te wijzigen kunt u de leesbaarheid van de tekst sterk verbeteren.    
** Zie ook onze boeken pagina eens.
** Homepage :  Stedentips voor Trips   
** Met het vernieuwde zoekveld kunt u zoeken in "Stedentips". ▲