Stedentips voor Trips

Triomfkruisgroep van Halberstadt
Vermoedelijk naar aanleiding van de inwijding in 1220 werd in de dom in Halberstadt een monumentaal triomfkruis bij de overgang van het transept naar het koor voltooid. In het midden van een tussen de oostelijke vieringpijlers aangebrachte draagbalk verheft zich een kruisvormig kader. Aan de uiteinden zijn vierpassen aangebracht. Het neemt het eigenlijke kruis op als een omhulsel. Dit wordt ondersteund door Adam, die in de door twee engelen vastgehouden vierpas onder de stam van het kruis ligt en zo het begin van de heilsgeschiedenis belichaamt, die door Christus als 'nieuwe Adam' wordt voltooid. Terwijl beide engelen in de vierpassen aan de zijkant de kruisbalken vasthouden, verschijnt in de bovenste vierpas een engel met een banderol. Zonder nagels staat Christus met beide voeten op de draak, die het door zijn dood overwonnen kwaad symboliseert. Ondanks de navolging van het type met vier nagels is Christus niet als triomfator afgebeeld, maar toont zijn hangende hoofd hem als overledene. Ook op de figuren die hem bijstaan, staan symbolen van de christelijke overwinning afgebeeld. Maria met de slang, die in de vulgaat geprofeteerd wordt: "Zij zal u den kop vermorzelen." En Johannes op een op de grond gehurkte gestalte, die het overwonnen heidendom belichaamt. De groep wordt geflankeerd door twee cherubijnen met ieder zes vleugels. Zij staan op de vuurraderen van de troon Gods en in de naar Christus uitgestoken handen houden zij gouden kogels. Hun uitgeholde lichamen zijn op de rug met deksels afgesloten, waarin vermoedelijk relikwieën verborgen werden.
Van de talrijke triomfkruisgroepen uit de Duitse Middeleeuwen zijn er slechts weinig gespaard gebleven. De vroegste en tegelijk kwalitatief beste is die in de dom van Halberstadt. Daarin wordt in een omvangrijk, christologisch beeld programma de kruisdood met de opstanding verbonden en worden de profetieën van het Laatste Oordeel aangestipt. In de kunstgeschiedenis geldt deze groep als hoogtepunt van de voeggotische sculptuur in Duitsland. Daarbij staan traditionele voorstellingselementen tegenover nieuwere stijlkenmerken. Zo behoort de positie van Christus op het draakvoetstuk die het type met de vier nagels volgt, net als het ontbreken van de wonden in de zij en de doornenkroon, tot de beeldtaal van de Romaanse kunst. Anderzijds houdt de afbeelding als gestorvene al het verlossingsmoment van de Heiland in en zijn de beweging en uitwerking van zijn lichaam bepaald door de voeggotische vormen. Ook de sterke neiging van de hoofden van Maria en Johannes om omlaag te kijken en zo hoog in de ruimte neer te zien op de gelovigen, grijpt terug op Byzantijnse tradities.
Naar Halberstadt,  deelstaat Saksen-Anhalt

** Booking is meer dan alleen hotels: zie eens ”Alle accommodatietypes”
** Uw tablet-pc en Stedentips voor Trips, een ideale combinatie voor thuis en op reis!