|
SCUOLE. Scuole zijn meer dan alleen maar prachtige
gebouwen!
Oplettende bezoekers van Venetië zullen de talrijke prachtige gebouwen
opmerken die kerk noch palazzo blijken te zijn. Het zijn de
verenigingsgebouwen van de scuole, de broederschappen, die een
belangrijke functie vervulden in het maatschappelijke leven.
terug
naar Venetië.
Naar
Stedenlijst Italië. Naar
Regiokaart Italië. Naar
uw accommodatie!
 Ook in
andere Italiaanse steden bestonden deze religieuze lekengenootschappen,
maar nergens hebben ze zo veel macht verworven als in Venetië.
Hoewel de broederschappen waren voortgekomen uit de middeleeuwse
geselaarbeweging, speelden handelingen als publiekelijke zelfkastijding,
een vorm van boetedoening, bijna geen rol meer. Het waren religieuze
verenigingen die gebedsbijeenkomsten organiseerden, geld voor goede
doelen beschikbaar stelden en vooral ook missen voor overleden,
stervende of zieke leden bekostigden. In een tijd die werd gekenmerkt
door een existentiële angst voor de verschrikkingen in het hiernamaals
waren de scuole van grote betekenis. Want alleen goede daden en geld
(bijvoorbeeld schenkingen aan de kerk) konden dergelijke kwellingen
verzachten.
De gezamenlijke inspanningen van een broederschap stelden
ook de mensen die nauwelijks geld hadden in staat om aan deze
belangrijke religieuze plichten te voldoen. Leden van een scuola
verkregen zo zekerheid tot in het hiernamaals.
▲
De meeste scuole waren naar beroepsgroep of nationaliteit georganiseerd,
als onderdeel van een gilde of als vereniging van mensen die in Venetië
woonden, maar daar niet oorspronkelijk vandaan kwamen, zoals
Florentijnen en Duitsers.
Bijzonder eervol was het om te behoren tot een
van de scuole grandi, liefdadigheidsinstellingen met meer dan
vijfhonderd leden. Zij beschikten over prachtige gebouwen, terwijl de
kleine en minder rijke scuole zich met bescheidener bouwwerken of
slechts een altaar in een kerk tevreden moesten stellen. De naar
beroepsgroep en nationaliteit georganiseerde scuole doen denken aan
moderne verzekeringsmaatschappijen.
▲
Door middel van de contributies, die
men naar draagkracht betaalde en die door de scuole op winstgevende
wijze werden belegd, konden oude en zieke leden, weduwen en weeskinderen
ondersteund worden.
Typisch Venetiaans was dat de broederschappen
vervangers regelden voor de galeiendienst die hun leden moesten
vervullen. Op de Venetiaanse schepen werkten namelijk gewoon Venetiaanse
roeiers, en geen slaven. In theorie moest elke parochie in oorlogstijd
een bepaald aantal roeiers leveren. Leden konden zich aan deze plicht
onttrekken door -tegen betaling- een vervanger te benoemen. Zolang de
Venetiaanse bevolking in de Middeleeuwen voornamelijk uit vissers en
zeelieden bestond, functioneerde dit systeem prima. Maar dat veranderde
toen de stad in de 13e eeuw steeds rijker werd en er in de 14e eeuw veel
inwoners stierven aan de pest. Daardoor kwamen veel mensen van het
vasteland naar de stad. De nieuwe Venetianen waren geen zeelui, maar
ambachtslieden, die geen ervaring hadden met het zware leven op zee. Nu
begonnen de gilden de nodige zeelui aan te dragen. Vaak echter waren het
de bij de gilden aangesloten scuole die voor hun leden een vervanger
betaalden.
▲
Een andere belangrijke taak van de scuole was het betalen van
de bruidsschat voor dochters van hun arme leden.
Op die manier konden de
meisjes trouwen en werden ze in het ernstigste geval behoed voor de
prostitutie. Dat verklaart waarom bijzonder mooie vrouwen bij het
verstrekken van deze geldbedragen de voorkeur genoten.
De scuole grandi
volgden eigenlijk de oude geselbroederschappen op. Doordat ze veel leden
hadden, waaronder ook zeer rijke Venetianen, beschikten ze in de loop
van de jaren over enorme vermogens. Ook edelen konden lid worden, maar
de leiding bleef steeds in handen van de burgerlijke leden, en wel van
de kleine groep van vijf à tien procent die niet op financiële
ondersteuning van de scuola was aangewezen. Alleen uit die groep konden
leden voor de banca gekozen worden, het bestuur van het
broederschap. Naast hun religieuze en charitatieve taken voorzagen de
scuole grandi ook in de behoefte van de bevolking aan uiterlijk vertoon.
De banca van een scuola mocht in kleding verschijnen die deed denken aan
de gewaden van de senatoren en procuratoren. De guardian grande,
het hoofd van het bestuur, droeg zelfs kleding die naar het voorbeeld
van het ambtskleed van de doge was gemaakt.
▲
 Leden van de Scuola Grande di San Giovanni Evangelista knielen
voor de heilige, 14e eeuw, Scuola Grande di San Giovanni Evangelista,
Venetië.
Zie ook het schilderij van Bellini: Leden van de Scuola Grande di San Giovanni
Evangelista bij
een
processie op Piazza San Marco, 1496,
Galleria dell'Accademia, Venetië
De scuole deden ook mee aan
grote processies en openbare plechtigheden van de regering. Ook op een
ander prestigieus terrein, de architectuur, waren de broederschappen
dankzij een uitgekiend financieel beleid in staat om veel pracht en
praal te vertonen. De scuole richtten hun verenigingsgebouwen vaak met
zeer kostbare kunstwerken in. Vooral de scuole grandi vervulden
hiermee een belangrijke taak in het politieke systeem van de stad.
▲
Dankzij de scuole konden niet-adellijke mensen een mate van aanzien
verwerven die met geen enkele functie bij de Venetiaanse overheid
mogelijk was.
Zelfs het ambt van kanselier, het hoogste dat een (hoog
opgeleide) burger in de Venetiaanse staat kon vervullen, stond zo veel
uiterlijk vertoon niet toe. Ook het meest onbeduidende lid van een
broederschap kon zich onderdeel van de gemeenschap voelen waartoe de
indrukwekkende gebouwen en altaren behoorden.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat de scuole grandi hoge
kosten maakten
en hevig met elkaar concurreerden. Dit bracht sommige
broederschappen aan de rand van de afgrond.
▲
 Zo kreeg in 1532 Jacopo
Sansovino -de toonaangevende architect van Venetië, die de leiding over
de renovatie van het Piazzetta had-
van de Scuola Grande della
Misericórdia de opdracht om een nieuw verenigingsgebouw te ontwerpen dat
mooier en groter moest worden dan dat van alle andere scuole. De
realisatie van het ambitieuze plan bleek echter te kostbaar voor de
broederschap. Het gebouw werd wel afgemaakt en van binnen ook nog van
prachtige fresco's voorzien, maar de gevels ontberen tot op de dag van
vandaag de prijzige natuurstenen bekleding die vermoedelijk van tevoren
wel degelijk gepland was.
▲
Bron: VENETIË, Kunst & Architectuur. Marion Kaminski.
**
Accommodaties
in en om Venetië
** U vindt bij
Booking meer
dan alleen hotels o.a.:
Appartementen
-
Resorts -
Villa's -
Hostels -
Accommodaties met onsen -
Bed & Breakfasts -
Pensions -
Motels -
Ryokans -
Vakantieboerderijen -
Vakantieparken -
Campings -
Botels -
Herbergen -
Aparthotels -
Vakantiehuizen -
Lodges -
Accommodaties bij particulieren -
Landhuizen -
Luxe tenten -
Capsulehotels -
Lovehotels -
Riads -
Luxe
Chalets
▲
|
