FRANEKER, provincie Friesland. Het stadje, ontstaan in de 11de eeuwen ommuurd omstreeks 1200, kreeg in de volgende eeuwen betekenis als marktplaats van Westergo. Van 1585 tot 1811 zetel van een universiteit en als zodanig centrum van cultuur en wetenschap in Friesland. Het aantrekkelijke stadje heeft binnen zijn grachten veel fraais bewaard, naar provincie kaart, naar plaatsnamen lijst Nederland. 

     
    
Martinuskerk (NH).
De grote driebeukige pseudobasiliek met kooromgang en hoge toren moet omstreeks 1420 gebouwd zijn. Bezienswaardig in de kerk zijn de vier gotische koorbanken uit de 15de eeuwen de fraaie grafzerken voor professoren van de Franeker universiteit.
Voormalige Academie (tussen Academie- en Vijverstraat),
oorspronkelijk kruisbroedersklooster. Zwaar verbouwd, maar nog steeds aantrekkelijk complex rond twee binnenhoven, een daarvan is de in 1632 gestichte Hortus Botanicus. Achter de lange pilastergevel was het laboratorium (1650) gehuisvest.

't Dr. Coopmanshûs (Voorstraat 49).
De voormalige professorenwoning is ingericht als gemeentemuseum, gewijd aan de geschiedenis van de stad in het algemeen en van de universiteit in het bijzonder. Er is o.a. knip- en borduurwerk te zien van de theologe Anna Maria van Schurman, een van de weinige beroemde geleerde vrouwen van de 17de eeuw. In de senaatskamer hangen verscheidene portretten van Franeker professoren.
Uniek is het mechanische kunstwerk van Jan Elzinga (1882­1947). De exbankwerker koos het Oordeel van Salomo als thema voor zijn schepping. Een 18de-eeuwse kamer met bedstede en fornuis is afkomstig uit een boerderij.

Korendragershuisje (Eise Eisingastraat 28).
Het korendragers- of zakkendragershuis werd in 1634 gebouwd voor het al sinds 1557 bestaande gilde koren dragers. Boven de deur bevindt zich een mooie gevelsteen met een korenmeter.

Martenahuis (Voorstraat 35).
Het gebouw met zijn hoge achtzijdige traptoren werd in 1498 gebouwd voor Hessel van Martena, verdediger van de stad Franeker. Het is de enige goed bewaard gebleven 'stins' (versterkte woning) van de stad.

Planetarium (Eise Eisingastraat 3).
Het planetarium, tegenover het stadhuis, is de belangrijkste bezienswaardigheid van de stad. Het werd in dit huis gebouwd - tussen 1774-1781 ­door de man die hier woonde, de wolkammer en amateurastronoom Eise Eisinga. Zijn weergave van het planetenstelsel functioneert tot op de dag van vandaag met grote precisie.

Stadhuis.
Het magnifieke renaissancegebouw uit de jaren 1591-1594 is een van de belangrijkste voorbeelden van de eigen bouwstijl die zich omstreeks 1600 in de Noordelijke Nederlanden ontwikkelde. In 1760 werd een lange zijvleugel toegevoegd. De rijkversierde, schilderachtige voorgevel heeft fraai versierde vensternissen, wapenschilden, een Justitiabeeldje en een mooie ingangspartij. In het inwendige is vooral de raadzaal, met goudleerbehang, bezienswaardig.

Andere bezienswaardigheden.
Het mooie middeleeuwse Klein Botniahuis aan de Breede Plaats was vroeger het weeshuis van de diaconie.
Een studentenkroeg uit lang vervlogen dagen bestaat nog steeds: de 'Bogt van Guné'.
Het culturele centrum 'De Koornbeurs', tegenover het raadhuis, was vroeger de beurs van de graanhandelaren.
Even buiten het stadje staat de voormalige beetwortelsuikerfabriek 'Frisia' (1921).



Omgeving
Achlum (5 km Z).
In de hervormde kerk (l2de eeuw) is de inrichting uit de 17de eeuw vrijwel geheel behouden gebleven.
Ongeveer 2 km buiten het dorp ligt Groot Deersum, geheel omgeven door een gracht. Een 17de­eeuwse stinspoort met trapgevels aan weerszijden biedt toegang tot de hofstede.

Dongjum / Doanjum (2 km N).
Het hervormde kerkje uit 1777 heeft mooi muurwerk en een grafmonument voor Sicco van Goslinga, met een fraaie portretbuste van J.B. Xavery (1737)
.
Firdgum / Furdgum (5 km N).
Op het kerkhof staat eenzaam een hoge, slanke (wellicht 13de-eeuwse) zadeldaktoren. De kerk werd in 1794 afgebroken.

Sexbierum / Seisbierum (5 km W).
In de hervormde kerk uit de 13de eeuw bevindt zich, naast andere rococo-stukken, een schitterend gesneden preekstoel (1768) van Johannes Georg Hempel.

Twee uit één stam groeiende takken dragen preekstoel en klankbord, die beide met Bijbelse voorstellingen versierd zijn.
Huis Alde Buorren 3 met zijn fraaie gevelreliëf is het geboortehuis van de Friese admiraal Tsjerk Hiddes de Vries, die sneuvelde tijdens de Tweedaagse Zeeslag tegen Engeland in 1666. (Hij ligt in Harlingen begraven.)
Van de Liauckamastate (aan de zeedijk) rest nog het poortgebouw.

Tzum / Tsjom (4 km Z). In dit kleine dorp staat een geweldige laatgotische toren van omstreeks 1548. Hij is met zijn 72 m een van de hoogste torens van Friesland. De kerk is in oorsprong romaans, het koor gotisch.

Ook Tzummarum (4 km N)
heeft een mooie hoge toren uit dezelfde tijd.

Zoeken naar een accommodatiebestemming (6498) in Nederland
Zoeken via Hotels/Wereldwijd naar een accommodatie in 212 landen.
Algemene informatie over Nederland  ▲