Stedentips voor Trips

De abt genoot een hoog aanzien:   ▲
hij was raadsman van de kroon en zijn bevoegdheden strekten zich uit over 13 steden, 3 havens en 2 kastelen. Duizend min 1 monniken, het volgens de regels toegestane maximum, bevolkten de abdij, die in de loop der eeuwen heel wat wijzigingen heeft ondergaan: toevoeging van een aantal kloostergangen, een keuken, en een sacristie.
De aardbeving van 1755,  ▲
maar vooral de verwoesting door de Fransen tijdens de Napoleontische oorlogen in het begin van de 19e eeuw, waarbij de koorstoelen als brandhout werden gebruikt, hebben van het oorspronkelijke kloostergedeelte weinig overgelaten.

Gigatische complex  ▲
Wat overbleef is een gigantisch complex, waarvan een deel te bezoeken is. Zie de plattegrond. Het bestaat uit een kerk, vijf kruisgangen, een enorme slaapzaal, ziekenhuis, bibliotheek, keuken en andere bedrijfsgebouwen. De minst geslaagde wijziging is de bouw in het begin van de 18e eeuw van de façade met twee westtorens in barokstijl. Alleen het sobere, gotische portaal en het roosvenster werden geïntegreerd. In nissen naast het portaal staan uit Carraramarmer gehouwen beelden van Benedictus en Bernardus en in een nis boven het venster dat van Nossa Senhora de Alcobaça. Wel oorspronkelijk is het exterieur van de apsis met zijn elegante luchtbogen.

Interieur  ▲
Bij binnenkomst van de kerk begrijpt u dadelijk de enorme cultuurhistorische betekenis van deze kerk. Overeenkomstig de strenge ascetische leefregels van de cisterciënzers is eenvoud en soberheid troef in deze driebeukige hallenkerk, de grootste van heel Portugal. Clairvaux en Pontigny, Bourgondië, stonden model en op haar beurt diende deze kerk als voorbeeld voor alle andere grote vroeggotische kerken in Portugal.

De afmetingen van het schip spreken voor zichzelf.  ▲
De majestueuze indruk en het grandioze perspectief worden mede veroorzaakt door de twee rijen dicht op elkaar geplaatste robuuste, witte zuilen. De zijbeuken zijn smal en geen enkele opsmuk onderbreekt het strakke lijnenspel. Aan het eind van het schip licht het koor ietwat op via de kleurloze vensters.

Graftombes  ▲
Hoe rijk en verfijnd van beeldhouwkunst zijn daarentegen de twee 14e-eeuwse flamboyant-gotische graftombes, van de hand van een onbekende meester, in het transept van het

legendarische liefdespaar Pedro I en Dona Inês de Castro.   ▲
Tegenover elkaar geplaatst, opdat zij op de Dag des Oordeels elkaar gelijktijdig recht in de ogen kunnen zien. De beschadigingen aan de hoeken zijn het werk van Franse militairen. De tombe van Inês de Castro staat links. Zij is gracieus afgebeeld: in de ene hand heeft zij een handschoen en niet haar andere hand speelt ze met haar parelketting. Engelen houden haar lijkwade vast en ondersteunen haar hoofd.

De kist rust aan elke kant op drie monsters met mensengezichten,   ▲
de drie moordenaars. Op de fries zijn de wapens van Portugal en die van het geslacht Castro aangebracht. Op de wanden van de tombe zijn taferelen uit het leven van Christus uitgebeeld. Aan het hoofdeinde de Kruisiging, de hoofden van de gekruisigden ontbreken, en aan het voeteneinde het Laatste Oordeel, detail rechtsonder: zondaars worden verscheurd door een monster, uitbeelding van de hel.

De tombe van Pedro I rust op zes leeuwen  ▲
en bij wordt eveneens beschermd door engelen en een bond aan het voeteneind. De zijpanelen laten het leven van de heilige Bartolomeus passeren. Dit is het enige religieuze aspect op de tombe, de rest is profaan. Op het voeteneinde zijn de laatste levensmomenten van Pedro uitgebeeld en op het hoofdeinde is een rad van fortuin te zien, met daarin 18 scènes uit het leven van het paar en de moord op Inês.

Capela en Claustro  ▲
In het rechter transept in de Capela da Morte de Sáo Bernardo  heeft een 17e-eeuwse terracottabeeldengroep de dood van de heilige Bernardus als thema en ziet u de tombes van Afonso II en III in de muur aangebracht. In de gotische Sala dos Támulos  liggen hun echtgenotes, respectievelijk Urraca en Brites, en een aantal anderen opgebaard.
Achter de kooromgang,   ▲
kruisgewelf, liggen de straalkapellen, met tongewelven, de sacristie en de barokke Capela do Senhor dos Passos, eveneens met een manuelino-portaal. Vanuit de kerk, links, betreedt u het Claustro do Siléncio, kruisgang der stilte. De onderste etage is 14e-eeuws gotisch, kapitelen met bloemen, planten en dieren, de bovenste is een creatie van João de Castilho en uitgevoerd in 16e-eeuwse manuelinostijl, maar wel minder weelderig dan normaal. Het gotische lavatorium, zeshoekig wasbakken, en de refter, met een kruisgewelf op acht slanke zuilen; de kansel is uitgehouwen in de muur, liggen zoals gebruikelijk bij elkaar.

Keuken  ▲
Deze werd in de 18e eeuw herbouwd, waarna de wanden bekleed werden met grijswitte en grijsblauwe azulejos. Onder de 18 m hoge schoorsteen kon meer dan één os worden geroosterd en aan de marmeren tafel was plaats voor heel wat bezige handen. Een bekken, dat in verbinding stond met de Rio Alcoa, zorgde voor vers drinkwater. Aan de keuken grenst de opslagruimte en een trap leidt naar het op de tweede etage gelegen dormitorium, de slaapzaal van de monniken met een aardige afmeting.

Nog twee zalen  ▲
Nog twee zalen zijn toegankelijk: de kapittelzaal met talrijke beelden van onder andere pausen en de Sala dos Reis, koningszaal. Een 18e-eeuwse azulejos-cyclus op de wanden verhaalt de stichting van het klooster. De negentien terracottabeelden van een aantal Portugese koningen zijn door de monniken zelf vervaardigd.
Op het kerkhof heeft de 18e-eeuwse barokke Capela de Nossa Senhora do Desterro azulejos met jachtscènes. Op een heuvel ziet u de ruines van een Moorse citadel.
 
Inês de Castro  ▲
Galicische hofdame van de gemalin van kroonprins Peter I van Portugal, had jarenlang een verhouding met Peter, wat zijn vader en verscheidene Portugese edelen een doorn in het oog was. In 1355 werd zij te Coimbra vermoord. Toen Peter in 1357 koning werd, liet hij het lijk van zijn beminde opgraven en haar in een lijkstoet naar het klooster van Alcobaça overbrengen, waar zij nu nog ligt in een prachtige graftombe tegenover de zijne. Peter zou haar stoffelijk overschot bij die gelegenheid gekroond hebben en de rijksgroten gedwongen hebben haar hand te kussen. Het thema is vele malen in de Europese literatuur behandeld.

Orde der cisterciënzers  ▲
Rooms-katholieke kloosterorde, gesticht in 1098 door de benedictijn Robertus van Molesme te Cîteaux, waaraan de naam is ontleend, 23 km ten zuiden van Dijon. Het was de bedoeling van Robertus, die met 21 monniken de abdij van Molesme verliet, om in een nieuw klooster de regel van Benedictus van Nursia beter te gaan onderhouden. Door de intrede van Bernardus van Clervaux met 30 gezellen , begin 12de eeuw, werd de stichting een groot succes. Na de grote bloei van de eerste twee eeuwen trad verval in. In de 17de eeuw kreeg het streven naar hervorming binnen de orde tastbare resultaten door het werk van abt De Rancé, die in zijn abdij La Trappe, Normandië, de strikte observantie invoerde. In 1892 werd de orde gesplitst in de Strikte Observantie, trappisten, en de Gewone Observantie.

Omgeving  ▲
In de omgeving van Alcobaça liggen nog enkele bezienswaardige kerken: in Cós een 17e-eeuws nonnenklooster met 18e-eeuwse azuleos, in Vestiaria een kerk met een fraai manuelino-portaal, in Évora de Alcobaça een kapel en een kerk, beide met een manuelino-portaal en in Maiorga een kerk met een manuelino-portaal en een pelourinho, schanpaal, in renaissancestijl.
 
Posto de Turismo  ▲
Praça 25 de Abril. Alcobaca 2460 - Tel. 00351.262.582.377  -  Rt-leiriafatima.pt = Regiao de Turismo de Leiria/Fatima

** Algemene informatie en boeken over Portugal. ▲