FADO en ROCK
Is de fado de Portugese volksmuziek bij uitstek? Een
buitenlander denkt dit misschien, maar een Portugees zeker niet. De
fado is het lied van Lissabon, en dan nog alleen van een bepaald
gedeelte van deze stad. Het is ook het lied van Coimbra, maar de overeenkomst tussen
beide fadotypen is zo gering, dat ze nauwelijks met elkaar zijn te
vergelijken. Naar
stedenlijstaz Portugal. Naar
uw accommodatie. De fado van Lissabon(de echte fado) is een monotoon, langzaam gezongen, hartstochtelijk lied, dat zingt over ongelukkige liefdes, ontrouw, jaloezie, onverschilligheid of tragedies. Betreft het hier overblijfselen van Arabische melodieën, door zeelieden meegebrachte tropische muziek of zigeunermuziek? De fado werd al in de 17de eeuw gezongen in de langs de Taag gelegen wijken van Lissabon, Alfama, Alcantara, Madragoa en in de volkswijken Mouraria, Bairro Alto. De fado had het geluk te worden gezongen door de vermaardste Portugese zangeres, Amália Rodrigues, die deze over de gehele wereld vertolkte en beroemd maakte. Op zeker moment werd het genre gepolitiseerd en het symbool van een trots, bijzonder volk, dat Europa de rug toekeerde en zijn blik naar de oceaan richtte, tot voorbij Afrika. Tegenwoordig heeft de fado zich van deze druk bevrijd en zijn plaats weer ingenomen in de harten van de inwoners van Lissabon en de rest van het land. Hij wordt in de speciale fado-restaurants ten gehore gebracht, maar ook bij muzikale voorstellingen en in revistas. Jaarlijks wordt de Grote Nacht van de Fado gehouden, waarin zowel beroepsartiesten als amateurs optreden, van heel jonge zangers en zangeressen die uit de anonimiteit naar voren treden tot oude matrones die voor deze gelegenheid even hun pannen in de steek hebben gelaten. Elk jaar weer is het Coliseu dos Recreios gevuld met een duizendkoppig publiek dat de uitvoerenden toejuicht. Het gaat goed met de fado en deze zangstijl heeft zijn authenticiteit tot nu toe goed weten te bewaren. De fado van Coimbra wordt door studenten gezongen. Wat deze met de fado van Lissabon gemeen heeft, is dat de begeleiding eveneens bestaat uit twee Portugese gitaren en één grote Spaanse gitaar, en dat soms dezelfde teksten worden gebruikt. De melodie is echter helderder, optimistischer, en de fado's worden 's avonds gezongen door kleine groepen in het zwart geklede studenten, altijd mannen, nooit vrouwen, of tijdens de feesten van Coimbra, juni, juli, terwijl de gehele stad luistert. Dit type fado deed aan het eind van de jaren zestig de ballade ontstaan - een bespiegelend lied, geëngageerd, soms revolutionair - die de jongeren van toen bezielde en verenigde. De balladezangers vormden de troubadours van de 20ste eeuw. Het is dan ook moeilijk de aangrijpende stem van Zeca Afonso te vergeten. Overigens hebben de balladen vandaag de dag wat aan populariteit ingeboet. Portugese rockmuziek Twee muzikale tendensen zijn op het ogenblik nog merkbaar. Aan de ene kant is er de terugkeer van regionale volksthema's; aan de andere kant ontstond er een Portugese nieuwe rock-stijl. Zowel goede artiesten als middelmatige navolgers hebben zich er op geworpen. Onder de scheppers van de 'nieuwe rock' verdient Rui Veloso een speciale plaats wegens de originaliteit en de kwaliteit van zijn werk. Er zijn er echter nog meer van hoog niveau. De Trovante en de Madredeus trokken een enthousiast publiek van elke leeftijdscategorie. Het is moeilijk namen te noemen van muzikanten die hun inspiratie putten uit de regionale traditie, want ze zijn zo talrijk ... Deze muziek is op radio en televisie nog te horen, te midden van de steriele muziek die in elk land hetzelfde klinkt. Traditionele liederen In Portugal valt nog meer muziek te beluisteren, zoals liederen die tijdens het werk worden gezongen of op momenten van vreugde of droefenis, of waarop men tijdens feesten danst. Men zou een boek over deze muziek kunnen schrijven, die van streek tot streek verschilt en soms misschien al uit de middeleeuwen stamt. Sommige van deze muziekvormen waren het onderwerp van onderzoek en vergelijkende studies, andere dienden om het toerisme te bevorderen, met niet altijd even serieuze aanpassingen. In de dorpen kan men ze in hun originele zuiverheid terugvinden. Zo kan men de echte fado nog ontdekken in de niet door toeristen geteisterde delen van Lissabon, waar de mensen nog voor zichzelf zingen en niet voor de vreemdeling. Nog een aanvullende lezing over de
fado! |